I SA/Sz 516/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant starszy sekretarz sądowy [...] po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2024 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu K. z siedzibą w G. (Kierownik ARiMR) z 4 kwietnia 2025 r. nr [...] w sprawie przyznania W. S. (skarżąca) płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2024. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.) w związku z art. 20, art. 60, art. 65 i art. 67 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 – ustawa o Planie Strategicznym). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, 15 maja 2024 r., poprzez aplikację e-WniosekPlus, został złożony wniosek oraz zmiana do wniosku skarżącej, która ubiegała się o przyznanie: podstawowego wsparcia dochodów (PWD) na powierzchni [...] ha, płatności redystrybucyjnej (RED) na powierzchni [...] ha, płatności do roślin pastewnych na powierzchni [...] ha, płatności do Ekoschematu Rolnictwo węgłowe i zarządzanie składnikami odżywczymi do praktyki: Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe na powierzchni [...] ha oraz do praktyki: Uproszczone systemy upraw do powierzchni [...] ha oraz uzupełniającej płatności podstawowej na powierzchni [...] ha. Organ wezwał skarżącą do wyjaśnienia nieścisłości dotyczących działki ewidencyjnej [...] oraz [...] (województwo zachodniopomorskie, powiat k. , gmina K. , obręb R.), które zostały zadeklarowane na innych wnioskach pomocowych. Skarżąca złożyła: polisę ubezpieczeniową nr [...] na okres od 14 grudnia 2023 r. do 13 grudnia 2024 r., która ubezpiecza ww. działki ewidencyjne, decyzję w sprawie podatku rolnego za lata 2022 i 2024 oraz umowę dzierżawy zawartą 10 marca 2016 r. na okres 10 lat pomiędzy skarżącą a W. K.. Skarżąca złożyła oświadczenie w sprawie użytkowania oraz wykonywania prac na wymienionych działkach. Druga strona konfliktu oświadczyła, że działki ewidencyjne 202 i 215 stanowią współwłasność jego i jego rodzeństwa. Przedstawiła postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 31 marca 2004 r., sygn. akt I Ns. [...], zgodnie z którym spadek po zmarłym J. K. nabyła W. K. w udziale [...] części oraz czworo dzieci J. K. w udziale po [...] części każde. Wymienioną decyzją z 4 kwietnia 2025 r. Kierownik ARiMR przyznał skarżącej płatność w ramach podstawowego wsparcia dochodów - 2024 w wysokości [...] zł, w ramach uzupełniającej płatności podstawowej w wysokości [...] zł, w ramach płatność redystrybucyjna - 2024 w wysokości [...] zł, w ramach płatności do roślin pastewnych - 2024 w wysokości [...] zł, w ramach płatności Międzyplony ozime/wsiewki śródplonowe - 2024 w wysokości [...] zł oraz w ramach płatności Uproszczone systemy upraw- 2024 w wysokości [...] zł. Organ wykluczył z płatności sporne działki [...] ponieważ uznał, że warunkiem przyznania pomocy jest własność gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a gdy ten grunt stanowi przedmiot współwłasności, pomoc przysługuje temu współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie. Tymczasem skarżąca nie dołączyła zgody od pozostałych współwłaścicieli. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, Dyrektor ARiMR wskazał, że przedmiotem sporu jest wykluczenie z płatności działek ewidencyjnych [...] (z deklaracją działki rolnej K o powierzchni [...] ha) oraz [...] (z deklaracją działki rolnej I o powierzchni [...] ha) ze względu na brak złożonego przez skarżącą zgody pozostałych współwłaścicieli na przyznanie płatności. Organ przytoczył treść art. 22, art. 23 ustawy o Planie Strategicznym. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w trakcie postępowania wyjaśniającego wystosowano do skarżącej wezwanie nr [...] z 6 marca 2025 r. do dostarczenia pisemnej zgody na ubieganie się o przyznanie płatności od pozostałych współwłaścicieli działek ewidencyjnych, płatności od pozostałych współwłaścicieli działek ewidencyjnych. Jeżeli bowiem warunkiem przyznania pomocy jest własność gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a ten grunt stanowi przedmiot współwłasności, pomoc przysługuje temu współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie. Skarżąca nie dołączyła zgody od pozostałych współwłaścicieli ani z wnioskiem o przyznanie płatności, ani w odpowiedzi na wezwanie. Wobec powyższego w sposób prawidłowy organ I instancji odmówił płatności do ww. działek. Organ odwoławczy wskazał, że z przedstawionego w toku postępowania postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 31 marca 2004 r., sygn. akt I Ns. [...] wynika, iż spadek po zmarłym J. K. nabyła W. K. w udziale [...] części oraz czworo dzieci J. K. w udziale po [...] części każde. Sporna nieruchomość jest zatem przedmiotem współwłasności. Uprawnienie współwłaściciela do współposiadania rzeczy wspólnej polega na tym, że tak jak każdy inny współwłaściciel może on posiadać całą rzecz i korzystać z niej. Jest to wspólne uprawnienie. W sytuacji współposiadania gospodarstwa rolnego oraz braku zgody współposiadacza na ubieganie się o przyznanie płatności, koniecznym jest wezwanie rolnika do złożenia wyjaśnień. Z kolei konsekwencją nieuzupełnienia zgody współposiadacza na ubieganie się o płatności, przy ustalonej okoliczności współposiadania działek objętych wnioskiem, powinna być odmowa przyznania przedmiotowych płatności w zakresie działek, których dotyczy współposiadanie. Dyrektor ARiMR zaznaczył przy tym, że sama okoliczność użytkowania przez skarżącą spornych działek nie budzi wątpliwości, podobnie jak organ nie podważa zawartej umowy dzierżawy pomiędzy skarżącą a W. K.. Odnosząc się do pozostałych płatności, w zakresie objętym wnioskiem, organ odwoławczy wskazał na zasadność dokonanych przez organ I instancji ustaleń i wyliczeń, które przedstawiono na s. 6-14 zaskarżonej decyzji. W. S. zaskarżyła decyzję Dyrektora ARiMR w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6 i 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na przeprowadzeniu postępowania w sposób, który nie zapewniał dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w konsekwencji przedwczesne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 22 ustawy o Planie Strategicznym oraz winna posiadać zgodę pozostałych współwłaścicieli na skorzystanie z pomocy. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżąca wskazała, że prawidłowo została uznana za posiadacza działek [...], a podstawą użytkowania była umowa dzierżawy. Organy trafnie uznały również, że - wbrew swemu pisemnemu oświadczeniu - J. K. nie jest użytkownikiem spornych działek. Według skarżącej spełniała ona wszystkie warunki określone w art. 22 i art. 23 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, będąc posiadaczem zależnym gruntu w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego oraz legitymując się przy tym umową dzierżawy. Ponadto organy obu Instancji nie dostrzegły, że stan prawny nieruchomości od 2016 r. nie uległ zmianie, a skarżąca rokrocznie składała wnioski o przyznanie pomocy m.in. w odniesieniu do działek nr [...] i pomoc tę uzyskiwała. Takowego wniosku nie składał nigdy J. K., który jedynie w niniejszym postępowaniu złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, jakoby był użytkownikiem obu działek. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że J. K. zainicjował postępowanie o dział spadku prowadzone przez Sąd Rejonowy w K. pod sygnaturą I Ns [...], toteż jego udział w sprawie miał charakter instrumentalny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, że skarżąca 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, była faktycznym posiadaczem spornych gruntów, gdyż władała nimi na podstawie umowy dzierżawy. Umowa ta zawarta została na okres 10 lat, licząc od dnia jej podpisania. Na mocy tej umowy dzierżawca zobowiązał się ponosić wszelkie opłaty i podatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem umowy. Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zaskarżonej części; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a na skutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odmiennej oceny przez skarżącą oraz organy administracyjne spełnienia jednej z przesłanek przyznania skarżącej płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2024 do działek o numerach ewidencyjnych [...] w postaci posiadania na podstawie tytułu prawnego. W ocenie skarżącej spełniła ona tę przesłankę, gdyż obie działki posiada na podstawie umowy dzierżawy zawartej 10 marca 2016 r., natomiast w organów działki znajdują we współwłasności natomiast skarżąca nie posiada zgody pozostałych współwłaścicieli na przyznanie jej płatności. W zaistniałym sporze co do zasady rację należało przyznać organom administracyjnym. Płatności o których przyznanie na rok 2024 skarżąca zwróciła się wnioskiem z 15 maja 2024 r. czyli: - płatności podstawowego wsparcia dochodów i płatności redystrybucyjnej, - schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt i w ramach tej płatności, płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi, międzyplonów ozimych/wysiewki śródplonowe i uproszczonych systemów upraw, są płatnościami przyznawanymi na podstawie art. 20 ust. 1 lit. a ustawy o Planie Strategicznym. Stosownie do treści art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, jeżeli warunkiem przyznania płatności jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego. Warunek posiadania gruntu dla przyznania płatności podstawowego wsparcia dochodów został przewidziany w art. 25 ustawy o Planie strategicznym, stosownie do którego: płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Z przytoczonego powyżej art. 22 ustawy o Planie Strategicznym wynika jednak, że nie każde posiadanie gruntu jest spełnieniem tej przesłanki, lecz takie posiadanie gruntu, które jest posiadaniem na podstawie tytułu prawnego. Posiadanie bowiem jest stanem faktycznym, jest przejawem władztwa faktycznego nad rzeczą. Stosownie do art. 336 kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny). Z przepisu tego zatem jednoznacznie wynika, że dzierżawca jest posiadaczem zależnym. Skarżąca powołując się na tytuł prawny swego posiadania będących przedmiotem sporu działek [...] wskazywała na umowę dzierżawy jaką zawarła ze swoją matką – W. K. w dniu 10 marca 2016r. Jednak jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w K. wydanego w sprawie I Ns [...] z 31 marca 2004 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K. zmarłym 15 listopada 2001 r., W. K. nabyła z mocy ustawy udział we wchodzącym w skład spadku w gospodarstwie rolnym zapisanym w Księdze Wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. P. jedynie w [...] części. Jak natomiast wynika z wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działek [...] aktualnego na dzień 29 kwietnia 2024 r., działki te są objęte Księgą wieczystą [...] (jest to numer Księgi [...] nadany w wyniku wprowadzenia systemu elektronicznej księgi wieczystej). Zatem powoływaną przez skarżącą umową dzierżawy z 10 marca 2016 r., W. K. matka mogła skutecznie wydzierżawić skarżącej przysługujący jej udział w spornych działkach. Nie mogła wydzierżawić skarżącej gruntu w większym udziale aniżeli ten, który jej przysługiwał jako współwłaścicielowi. Zgodnie bowiem z zasadą nemo plus iuris in alium transfere potest quam ipse haberet (nikt nie może na drugiego więcej praw przenieść aniżeli sam ma), W. K. skarżącej mogła wydzierżawić jedynie posiadany przez siebie udział w przedmiotowych działkach gruntu. Sama w sobie bowiem umowa dzierżawy nie "stworzyła" prawa własności w brakującym udziale do całości, czyli w udziale ľ. W konsekwencji nie można uznać skutecznie, że posiadanie przez skarżącą zgłoszonych do płatności spornych działek jest posiadaniem na podstawie tytułu prawnego, skoro skarżąca obie działki [...] zgłosiła do przyznania jej płatności w całości. Gdyby skarżąca, tak jak to wskazuje organ legitymizowała się zgodą wszystkich współwłaścicieli przedmiotowych działek, bądź też zawarła umowę dzierżawy ze wszystkimi współwłaścicielami, wówczas jej posiadanie w pełni byłoby posiadaniem na podstawie tytułu prawnego. Również ubezpieczenie gruntu, czy płacenie podatku rolnego bądź podatku od nieruchomości nie tworzy prawa własności do całości działki. Zgodnie z art. 5 ustawy o Planie Strategicznym, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Stosownie do art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższe przepisy wskazują na pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania o przyznanie płatności, w stosunku do regulacji wynikających z k.p.a. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu tym ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Tym samym zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie mógł być uwzględniony. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 77 k.p.a., gdyż w przedmiotowej sprawie organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy także w postaci dokumentów przedstawionych przez skarżącą, sama w sobie okoliczność, że ocena materiału dowodowego w zakresie spełniania przesłanki posiadania gruntu na podstawie tytułu prawnego została przez organy dokonana w sposób odmienny aniżeli tego oczekiwała skarżąca nie może przesądzać o skuteczności zarzutu dokonania nieprawidłowej oceny i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego. Wskazać także należy, że wbrew odmiennym twierdzeniom zawartym w skardze, uznanie przez organ odwoławczy, że J. K. nie jest w posiadaniu spornych działek nie przesądza automatycznie o posiadaniu tychże działek przez skarżącą na podstawie tytułu prawnego. Dodatkowo także wskazać należy, że okoliczność wcześniejszego uzyskania przez skarżącą pomocy pomimo tego, że stan prawny działek nie uległ zmianie nie może skutkować koniecznością wydania przez organ decyzji o takiej samej treści, w uprzednio rozpoznawanych sprawach organ bowiem mógł nie posiadać wszystkich niezbędnych informacji do dokonania prawidłowej oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki posiadania działki na podstawie tytułu prawnego Mając powyższe na uwadze sąd uznał, zarzuty skargi za nieuzasadnione i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.