I SA/Sz 523/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji umarzającej postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] Nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r. wobec W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 20 sierpnia 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wpłynęło pismo, w którym z upoważnienia Prezydenta Miasta S. wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] Nr [...] o umorzeniu postępowania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r. wobec Spółki W. W piśmie tym przedstawiono stan faktyczny, a także szereg czynności podejmowanych zarówno przez organ podatkowy I instancji, jak i podatnika, dotyczących zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta S. w celu jej zbadania pod kątem wad skutkujących stwierdzeniem jej nieważności. Powodem wszczęcia tego postępowania było pismo organu podatkowego I instancji wskazujące na uchybienia proceduralne, jakie wystąpiły w trakcie postępowania zakończonego ww. decyzją. Dalej wskazano, że Prezydent Miasta S.– powołując się na przepis art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiący, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, oraz na przepis art. 81b § 2 tej Ordynacji – uznał, iż złożona przez Spółkę korekta deklaracji w toku postępowania podatkowego była przesłanką przesądzającą o bezprzedmiotowości prowadzonego przez siebie postępowania. Oceniając ww. decyzję ostateczną Prezydenta Miasta S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] Nr [...] stwierdziło nieważności tej decyzji uznając, że postępowanie podatkowe przed organem I instancji nie stało się bezprzedmiotowe. Dalej, wskazano w tej decyzji, że Spółka złożyła odwołanie od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], zarzucając jej naruszenie przepisów art. 208 § 1 i art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację tych przepisów i wniosła o uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania w sprawie. Uzasadniając natomiast swoje rozstrzygnięcie podjęte w zaskarżonej skargą decyzji, organ odwoławczy wskazał, że korekta deklaracji została nadana przez Spółkę w placówce pocztowej w dniu 25 lutego 2009 r., w którym to dniu doręczone zostało Spółce postanowienie organu podatkowego o wszczęciu postępowania podatkowego w tej sprawie. A zatem, jej złożenie nie mogło wywołać skutków prawnych. Wobec tego, organ podatkowy I instancji, wszczynając postępowanie podatkowe w dniu 25 lutego 2009 r., zobowiązany był postępowanie to zakończyć poprzez wydanie merytorycznej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty, tj. decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2008 wobec Spółki. Natomiast, organ podatkowy, umarzając postępowanie w sprawie, wbrew woli ustawodawcy, uznał, że uwzględni dane wynikające z tej deklaracji. W tej sytuacji, organ naruszył zarówno art. 81b § 2 jak i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Prawidłowo zatem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] stwierdziło nieważności tej decyzji. W skardze na powyższą decyzję Spółka zarzuciła naruszenie przepisu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego interpretację oraz przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 tej Ordynacji poprzez oparcie decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, a także rozstrzygnięcie istniejących wątpliwości na niekorzyść podatnika. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło zasadności zarzutów w niej podniesionych i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ostatniej wymienionej ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.). Rozpoznając sprawę według kryterium legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż w niej podniesione. Na wstępie należy wskazać, iż zaskarżona skargą ostateczna decyzja wydana została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w trybie odwoławczym. Decyzja zaś wydana w sprawie przez organ I instancji, także wydana została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie przepisu art. 248 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowiącego, że właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia. Natomiast, zgodnie z przepisem art. 13 § 3 organami podatkowymi wyższego stopnia są organy odwoławcze. Organem odwoławczym zaś od decyzji wydanych w I instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze jest także samorządowe kolegium odwoławcze (art. 221 Ordynacji podatkowej). Ponadto, należy wskazać, że na podstawie przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W przypadku wydania decyzji z naruszeniem powyższej regulacji, tj. z udziałem członka samorządowego kolegium odwoławczego podlegającego wyłączeniu, zachodzi – na podstawie przepisu art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stanowiącego, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczna wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art.130-132 – podstawa do wznowienia postępowania. Cel powyższych regulacji o wyłączeniu pracownika i członka samorządowego kolegium odwoławczego ma dawać stronie postępowania gwarancję procesową, że osoba wydająca decyzję nie będzie następnie brała udziału w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Decyzja administracyjna wydana w wyniku rozpoznania odwołania musi być traktowana jako nowe, samodzielne rozstrzygnięcie, a względy prawdy obiektywnej nakazują wyłączyć pracownika i członka samorządowego kolegium odwoławczego od udziału w postępowaniu, gdy brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zatem, przesłanka wyłączenia pracownika i członka samorządowego kolegium odwoławczego nie podlega jakiejkolwiek ocenie co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż ma charakter bezwzględny. Takie, jak wyżej wskazane argumenty legły także u podstaw wydania w dniu 15 grudnia 2008 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku o sygn. akt P 57/07 (publ. w Lex poz. Nr 26/2009), w którym stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. I, chociaż ww. orzeczenie odnosi się do wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego na gruncie uregulowań Kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku rozpoznania sprawy w trybie art. 127 § 3 tegoż Kodeksu, tj. na wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie w trybie odwoławczym, to jednak z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że analogicznie należy oceniać wszystkie te przypadki, w których dochodzi do niedopuszczalnego w demokratycznym państwie prawa zróżnicowania gwarancji ochrony obiektywizmu i bezstronności rozstrzygania przez organ administracji publicznej w zależności od rodzaju rozpoznawania spraw. Dodatkowo, należy wskazać, że uwzględniając argumenty, które legły u podstaw wydania ww. wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, ustawodawca nowelizacją przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. ((Dz. U. Nr 6 z 2011 r., poz. 18, art. 1), zmienił dotychczasowe jego brzmienie o treści: "Pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: ...5) w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji,..." wykreślając słowa: "...w niższej instancji...". Według Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanego przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, gdyż jak wynika z akt, sprawa była prowadzona i rozstrzygana przez tego samego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., zarówno w postępowaniu w I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, bowiem w toku obu postępowań brał udział oraz wydał obie decyzje członek etatowy Kolegium M.H. Mając na uwadze te wskazane argumenty, należało zatem uznać, że rozpoznanie w sprawie w postępowaniu odwoławczym nastąpiło z naruszeniem ww. przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, na podstawie ww. przepisu art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wobec tego, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania podatkowego, to należało – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – uchylić tę decyzję. Na podstawie przepisu art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wskazuje, aby w dalszym postępowaniu odwoławczym w sprawie organ rozpoznający sprawę ponownie, przed wydaniem decyzji, zapewnił, by w postępowaniu tym nie brali udziału członkowie Kolegium, którzy brali udział w wydaniu decyzji w I instancji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 tej ustawy, zaś o kosztach postępowania, na podstawie art. 200 ustawy.