I SA/Sz 523/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz [...] odmawiającego Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Sz [...] starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że starszy referendarz sądowy po analizie dokumentów przedłożonych przez stronę stwierdził, że wniosek strony nie zasługiwał na uwzględnienie gdyż Skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły odpłatności wymiaru sprawiedliwości jakim jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazał starszy referendarz sądowy, w uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że nie jest w stanie uiść jednorazowo kwoty zobowiązania podatkowego, określonego zaskarżoną decyzją, ze względu na obecną sytuację ekonomiczną. Podał, że od 2005 r. na terenie Województwa Z. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług ogólnobudowlanych. Pomimo ogólnego spowolnienia rozwoju branży budowlanej firma skarżącego cały czas funkcjonuje, należy do średnich podmiotów i obecnie zatrudnia średniorocznie 5 pracowników. Skarżący wskazał także na przyczyny powstania zaległości podatkowych oraz że jego sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie [...]zł. Skarżący nie wypełnił rubryki formularza dotyczącej sytuacji rodzinnej i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (rubryka 6.). W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazał, że posiada dom o pow. [...] m kw. o wartości ok. [...] zł, nie posiada innych składników majątkowych (nieruchomości, wartościowych ruchomości) ani zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności itp.). Wskazał, że z żoną posiada rozdzielność majątkową oraz że prowadzone są postępowania egzekucyjne w związku z decyzjami będącymi przedmiotem niniejszej sprawy. Z wniosku wynikało także, że Skarżący z tytułu działalności gospodarczej oraz renty osiąga miesięczne dochody w łącznej kwocie ok. [...] zł, zaś jego stałe wydatki oscylują w przedziale [...] – [...] zł; pozostała kwota dochodów przeznacza jest na zajęcia komornicze. Starszy referendarz sądowy zobowiązał Skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów obrazujących sytuację finansową i rodzinną. Skarżący nie odpowiedział na ww. wezwanie. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że w sytuacji, gdy Skarżący nie przekazał dowodów mogących obrazować w pełni jego sytuację finansową, majątkową i rodzinną należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Sz [...] Sąd oddalił skargę na zaskarżoną decyzję. W związku ze skargą kasacyjną od ww. wyroku, Skarżący złożył kolejny wniosek o prawo pomocy w sprawie, w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy zwrócić uwagę, że koszty sądowe sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. Skarżący podał, podobnie jak w pierwotnym wniosku, że nie jest w stanie uiść jednorazowo kwoty zobowiązania podatkowego, określonego zaskarżoną decyzją, ze względu na obecną sytuację ekonomiczną. Podał, że od 2005 r. na terenie Województwa Z. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług ogólnobudowlanych. Pomimo ogólnego spowolnienia rozwoju branży budowlanej firma skarżącego cały czas funkcjonuje, należy do średnich podmiotów i obecnie zatrudnia średniorocznie 5 pracowników. Skarżący wskazał także na przyczyny powstania zaległości podatkowych oraz że jego sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie [...]zł. Skarżący nie wypełnił rubryki formularza dotyczącej sytuacji rodzinnej i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (rubryka 6.). W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazał, że posiada dom o pow. [...] m kw. o wartości ok. [...] zł, nie posiada innych składników majątkowych (nieruchomości, wartościowych ruchomości) ani zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności itp.). Wskazał, że z żoną posiada rozdzielność majątkową oraz że prowadzone są postępowania egzekucyjne w związku z decyzjami będącymi przedmiotem niniejszej sprawy. Z wniosku wynikało także, że Skarżący z tytułu działalności gospodarczej oraz renty osiąga miesięczne dochody w łącznej kwocie ok. [...] zł, zaś jego stałe wydatki oscylują w przedziale [...] – [...] zł; pozostała kwota dochodów przeznacza jest na zajęcia komornicze. Uznając, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny złożonego wniosku w sprawie, starszy referendarz sądowy skierował do Skarżącego w dniu 5 marca 2018 r. wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów obrazujących sytuację finansową i rodzinną. Wezwanie to obejmowało: - kopię rocznego zeznania podatkowego Skarżącego za 2015 r. i 2016 r. wraz z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym; - wyciąg z prowadzonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. oraz za styczeń 2018 r. i luty 2018 r., a także z ewidencji zakupu i sprzedaży VAT za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe lub kopie deklaracji [...] za trzy okresy rozliczeniowe; - dokumenty potwierdzające rodzaj i wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie Skarżącego z ostatnich dwóch miesięcy; - wyciągi ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych przez Skarżącego, w tym osobistych, związanych z działalnością gospodarczą, z lokat, z kart kredytowych obrazujących obroty i saldo tych rachunków w okresie ostatnich sześciu miesięcy; - dokument potwierdzający wysokość dochodów z renty otrzymywanej przez Skarżącego; - dokument potwierdzający rozdzielność majątkową małżeńską z żoną oraz ewentualnie separację małżonków (orzeczenie sądu); - jeżeli między małżonkami nie ma orzeczonej separacji - dodatkowe oświadczenie Skarżącego, dotyczącego żony oraz jej sytuacji majątkowej i finansowej, wskazującego czy mieszka ze Skarżącym, czy partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, w jakiej wysokości, czy Skarżący i jego żona mają na utrzymaniu dzieci, a także określającego wysokość miesięcznych dochodów żony, posiadane składniki majątkowe (nieruchomości, wartościowe ruchomości, wierzytelności, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe), wysokość miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków żony wraz z dokumentami potwierdzającymi wykazane dane; - kopie rocznego zeznania podatkowego żony Skarżącego za 2015 r. i 2016 r, wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym; - wyciągi z posiadanych przez żonę Skarżącego rachunków bankowych obrazujących obroty i salda w okresie sześciu miesięcy; - kopię decyzji wymierzającej Skarżącemu i jego żonie podatki lokalne z tytułu posiadanych nieruchomości. W wezwaniu wyznaczono 14 – dniowy termin na jego wykonanie; zostało ono doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 8 marca 2018 r. Skarżący nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (opisane wyżej postanowienie z dnia 25 sierpnia 2017 r.), które do dnia wydania niniejszego postanowienia zachowało swą prawną moc. Prawomocnym postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2017 r. wydanym w sprawie, starszy referendarz sądowy WSA w Szczecinie odmówił bowiem Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. Wobec powyższego złożony następnie w związku ze skargą kasacyjną kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przypomnieć jeszcze wypada, że stosownie do 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Skarżący nie wykazał, że w jego przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły odpłatności wymiaru sprawiedliwości jakim jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, występując po raz kolejny w sprawie o przyznanie prawa pomocy, powinien przedstawić wymagane wezwaniem dokumenty, aby tym razem umożliwić referendarzowi sądowemu dokonanie oceny aktualnej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej, która wyznacza jego możliwości płatnicze w sprawie. Skarżący, pomimo kierowanego do niego wezwania, takich informacji nie przedłożył, zatem uznać należało, że nie przedstawił w sposób pełny i wyczerpujący swojej sytuacji rodzinnej i materialnej, co w konsekwencji oznaczało, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej konieczność zmiany postanowienia z 25 sierpnia 2017 r. i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W opisanej sytuacji próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego Skarżącego na Skarb Państwa należało ocenić negatywnie. Mając to na uwadze, nie znajdując podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji.