I SA/Sz 524/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant Krzysztof Kapelczak, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za I, II, III kwartał 2003 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowe, 2. zasądzić na od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 23.05.2007 r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29.08. 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w S. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 21.02.2007 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Z. C., jako członka zarządu, za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "P." - Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał roku 2003 w łącznej kwocie [...] zł oraz za odsetki za zwłokę od tych zaległości w kwocie ogółem [...] zł i koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Spółka z o.o. "P." zawiązana została aktem notarialnym z dnia 22.08.1997 r. Zarząd Spółki stanowili jednoosobowo: A. W. od 24.03.1998 r. do 10.03.2003 r. a od dnia 11.03.2003 r. do daty ogłoszenia upadłości Spółki, tj. do dnia 23.02.2004 r.- Z. C. W dniu 15.07.2002 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki podjęło wprawdzie uchwałę o powołaniu dwóch dodatkowych członków zarządu, tj. Z. C. jako pierwszego wiceprezesa oraz W. D. jako prezesa, jednakże uchwała ta nie została zgłoszona do KRS-u. Postanowieniem z dnia 21.11.2006 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skar-bowego w K. wszczął wobec Z. C. postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe PW "P." Spółka z o.o. w podatku od towarów i usług. W złożonych w toku tego postępowania pismach Z. C. wskazał, iż we właściwym czasie złożony został wniosek o upadłość Spółki, a tym samym wystąpiła w jego sprawie przesłanka zwalniająca go, w myśl art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, z odpowiedzialności za długi podatkowe Spółki "P.". Wywiódł on, iż zarówno w dacie złożenia wniosku o upadłość (29.01.2004 r.), jak i w dniu wszczęcia postępowania upadłościowego (20.02.2004 r.) majątek Spółki był wyższy od jej zobowiązań. Dokonana w toku postępowania analiza sytuacji finansowej Spółki wykazała, iż jej kłopoty finansowe rozpoczęły się jednak już w 2000 r. i miały długotrwały cha-rakter, m.in. w marcu 2000 r. Spółka zwróciła się do Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. o rozłożenie na raty zapłaty zaległych zobowiązań VAT w kwocie [...] zł i z tytułu podatku dochodowego od wynagrodzeń w kwocie [...] zł. Po analizie bilansu Spółki za rok 2001 r. organ podatkowy stwierdził, iż wartość jej aktywów netto wyniosła (-) [...] zł, a ich wartość netto z bilansu za 2002 r. wynosiła (-) [...] zł (wartość aktywów netto wyliczono jako różnice pomiędzy sumą aktów trwałych i obrotowych a zobowiązaniami), co oznacza, że jej zobowiązania w tym czasie przekraczały posiadany przez nią majątek. Wskazano dalej w uzasadnieniu powyższej decyzji, że w dniu 14.11.2002 r. Spółka "P." złożyła do Urzędu Skarbowego wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego w zakresie zaległych zobowiązań podatkowych na podstawie ustawy z dnia 30.08.2002 r. (Dz. U. Nr 255 poz. 1287 ze zm.). Z wniosku tego wynika, iż Spółka posiadała wówczas zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę [...] zł oraz wobec Urzędu Miasta K. na kwotę [...] zł z tytułu podatku od nieruchomości. Zysk netto za rok 2001 Spółka wykazała w kwocie [...] zł, który jednak nie pokrył strat bilansowych mimo przeznaczenia go w całości na ten cel. Uznając, że w sprawie zaistniały przesłanki do rozszerzenia kręgu podmiotów odpowiedzialnych za podatkowy dług Spółki, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skar-bowego w K. decyzją z dnia 21.02.2007 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności Z. C., jako członka jej zarządu, za zaległości PW "P." Spółka z o.o. z siedzibą w K. w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2003 r., w łącznej wysokości [...] zł, na którą składają się: należność główna - w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę - w kwocie [...] zł i koszty postępowania egzekucyjnego - w kwocie [...] zł. Wskazano dalej w tymże uzasadnieniu, że Z. C. odwołał się od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia w całości jako niezgodnej z prawem oraz uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez dopuszczenie w sprawie jako dowodu dokumentów i innych faktów z jego, jako prezesa zarządu Spółki, działal-ności. W uzasadnieniu odwołania podniósł on, że właściwy termin do zgłoszenia wniosku o upadłość potwierdził Sąd Rejonowy w K. orzeczeniem z dnia 20.02.2004 r., że zestawienie inwentarza masy upadłości z dnia 23.02.2004 r. wskazuje na wartość majątku upadłego podmiotu wyższą od jego zobowiązań oraz że upadły podmiot prowadził działalność gospodarczą, w wyniku której uzyskał przychód w wysokości [...] zł. Dalej wyjaśnił, iż przed zgłoszeniem wniosku o upadłość Spółka prowadziła postępowanie układowe z Pierwszym Urzędem Skarbowym w K. (postępowanie restrukturyzacyjne), Urzędem Miejskim w K. i Bałtycką Wyższą Szkołą Humanistyczną w K. Długi wobec Urzędu Skarbowego zabezpieczone były hipoteką na budynku Spółki, położonym w K. przy ul. Z. [...]. Wskazał ponadto, że do momentu ogłoszenia upadłości Spółka nie zaprzestała spłaty swojego zadłużenia wobec wierzycieli. Wynika dalej z uzasadnienia wskazanej na wstępie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S., że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego przez Z. C. odwołania organ ten w całości podzielił dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne ora ich prawno-podatkową ocenę w kwestii odpowiedzialności odwołującej się strony za zaległe zobowiązania zarządzanej przezeń Spółki. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy na wstępie przytoczył przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiący o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialności za zaległe zobowiązania tejże spółki w sytuacji, gdy egzekucja tych należności z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, zaś członek zarządu spółki nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie jej upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastapiło bez jego winy, a także nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Dalej wskazał on, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż Spółka z o.o. "P." zadeklarowała na drukach VAT-7K za I, II i III kwartał 2003 r. określone kwoty podatku podlegające wpłacie do urzędu skarbowego, jednakże nie dokonała ich wpłat na rachunek tego urzędu, wobec czego stały się one zaległościami podatkowymi. Fakt sprawowania przez Z. C. funkcji członka zarządu potwierdza protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z o.o. "P.", z którego wynika, iż z dniem 15.07.2002 r. powołano go w skład zarządu Spółki jako pierwszego wiceprezesa zarządu, natomiast pismo Sądu Rejonowego w K. z dnia 12.05.2006 r. informuje, iż od dnia 11.03.2003 r. sprawował on zarząd w/w Spółki jednoosobowo. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza również kolejną z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki z o.o. "P.", która stwierdzona została, według organu odwoławczego, postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia z dnia 15.03.2004 r. umarzającym postępowanie egzekucyjne wobec w/w Spółki z uwagi na ogłoszenie jej upadłości, co stanowiło konsekwencję postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 20.02.2004 r., sygn. akt V OU 16/04, o ogłoszeniu upadłości. Spełnienie się tych przesłanek uzasadnia zatem, w ocenie tego organu, orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki. Odnosząc się do twierdzeń Z. C., iż dopełnione zostały warunki uwalniające go od tej odpowiedzialności, Dyrektor Izby Skarbowej w S. zauważył, iż z pisma Sądu Rejonowego w K. z dnia 16.05.2006 r. wynika, że będąca dłużnikiem Spółka z o.o. "P." wniosła o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej w dniu 29.01.2004 r. samo ogłoszenie upadłości nastąpiło w dniu 20.02.2004 r., natomiast zakończenie postępowania upadłościowego orzeczono postanowieniem tegoż Sądu z dnia 26.01.2006 r. Wskazał dalej, iż z treści przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28.02.2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535) wynika, dłużnik zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 cyt. Prawa upadłościowego i naprawczego). Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1), albo gdy zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2 tej ustawy). Z analizy bilansów Spółki z o.o. "P." za lata 2001 i 2002 wynika, iż już za 2001 r. wartość zobowiązań przekroczyła majątek Spółki (wartość aktywów netto w 2001 i 2002 r. stanowiła kwoty ujemne tj. (-)[...] zł i (-)[...] zł. Poza tym Spółka wykazywała stratę z lat ubiegłych (tj. minus [...] zł na koniec 2001 i minus [...] zł na koniec 2002 r.). W takiej sytuacji przyznać odwołującej stronie racji co do tego, iż rzeczywisty majątek Spółki był znacznie wyższy od jego wartości księgowej, bowiem za wiarygodne należy uznać dane ze sprawozdań finansowych, podkreślił organ odwoławczy dalej w uzasadnieniu swej decyzji, dodając, iż z oceny danych zawartych w aktach sprawy wynika, że trudności ekonomiczne Spółki miały charakter długotrwały, a ich początki sięgają okresu sprzed 2000 roku. Wskazuje na to fakt, że w dniu 8.03.2000 r. Spółka zwróciła się do Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. o rozłożenie na raty spłaty posiadanych wówczas zaległych zobowiązań podatkowych z tytułu VAT w kwocie [...] zł oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych (należności płatnika) w wysokości [...] zł. W piśmie tym zawarto tez informację, że Spółka zaprzestała całkowicie prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada jakiegokolwiek mienia ruchomego bądź nieruchomego, a jej prezes od 1.02.1999 r. nie otrzymuje wynagrodzenia za świadczoną pracę. Wszystko to świadczy o tym, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki był spóźniony, o czym przekonuje również fakt, iż nie zostały zaspokojone wszystkie wierzytelności zgłoszone przez urząd skarbowy do masy upadłości. Wniosku takiego nie przekreśla również, według organu odwoławczego, okoliczność udokumentowana przedłożonym w postępowaniu odwoławczym zestawieniem inwentarza masy upadłości, iż na dzień 23.02.2004 r. majątek masy upadłości wg wartości szacunkowej ([...] zł) przewyższał zobowiązania upadłego ([...] zł), okoliczności dotyczące stanu majątkowego upadłego w okresie po ogłoszeniu upadłości nie mają bowiem charakteru przesłanek zwalniających osobę trzecią z odpowiedzialności za jego zaległe zobowiązania podatkowe. Podobnie jak bez znaczenia dla jego odpowiedzialności za zaległości podat-kowe Spółki pozostaje okoliczność, że odwołujący się członek jej zarządu nie pobie-rał wynagrodzenia za swą działalność, również na ocenę tej odpowiedzialności nie wpływa, według organu odwoławczego, okoliczność prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego zakończonego umorzeniem z powodu nie dopełnienia warun-ków przewidzianych przepisami prawa, jak również podjęcie przezeń działań zmierzających do uregulowania zadłużenia wobec BWSH w K. (w upadłości) wynikające z podjętej uchwały wspólników Spółki z o.o. "P." z dnia 25.03.2003 r. Na zakończenie uzasadnienia swego stanowiska w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w S. zauważył także, iż odwołująca się strona nie wykazała również ewentualnego istnienia w sprawie dwóch pozostałych przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność, tj. tego, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy oraz w zakresie dotyczącym wskazania mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowej Spółki w znacznej części. Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez Z. C. do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się jej uchylenia, a także zawierając w skardze wniosek o dopuszczenie przed sądem administracyjnym dowodów dołączonych do skargi i powołanych w jej uzasadnieniu, skarżący nie wskazuje wprost na to, jakie przepisy zostały tą decyzja naruszone, jednakże z uzasadnienia skargi wynika, iż naruszenia prawa upatruje on w wadliwym dokonaniu przez organy podatkowe ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym wystąpienia w sprawie przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności za długi podatkowe zarządzanej przezeń upadłej Spółki. Z wywodów zawartych w tymże uzasadnieniu wynika, iż skarżący uważa, że złożenie przezeń wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło we właściwym czasie. Wskazuje przy tym, że objęte zaskarżoną przezeń decyzją należności zabezpieczone są hipotekami na położonej w K. przy ul. Z. [...] nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...], co umożliwia organowi podatkowemu ich wyegzekwowanie od samego upadłego podatnika i prowadzić może do całkowitego zaspokojenia wierzyciela podatkowego. Kwestionując stanowisko organów podatkowych w zakresie dotyczącym spóźnionego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, skarżący podnosi, iż nieuprawnionym jest wniosek w tej mierze wyprowadzony na podstawie okoliczności faktycznych, tj. stanu majątkowego i finansowego Spółki w okresie, gdy nie sprawował on jeszcze funkcji członka jej zarządu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy wskazał m.in., iż niezasadnym jest zarzut dotyczący możliwości zaspokojenia zaległych zobowiązań podatkowych Spółki z jej mienia w postaci nieruchomości położonej przy ul Z. [...] w K., skoro umowa z dnia 18.07.2006 r., na podstawie której Spółka "P." nabyła tę nieruchomość od Bałtyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej w K., okazała się czynnością prawną bezskuteczną na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 26.10.2004 r. W dniu 28.01.2008 r. wpłynęło do akt sprawy pismo Dyrektora Izby Skarbowej w S. zawierające wniosek o umorzenie postępowania sądowego wywołanego wniesieniem skargi i wskazujące na to, że decyzją z dnia 25.01.2008 r., wydaną z powołaniem się na przepis art. 54 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), organ ten uwzględnił skargę w całości, uchylając zaskarżoną decyzję ostateczną oraz decyzję ją poprzedzającą i umarzając postępowanie w sprawie. Do pisma tego organ odwoławczy załączył odpis wydanej przez siebie decyzji z dnia 25.01.2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do przepisu art. 54 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o pos-tępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), organ, którego działanie lub bezczynność zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, może w zakresie swej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z kolei z przepisu art. 161 § 1 pkt 3 w/w ustawy wynika, że sąd administra-cyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wszczętego na skutek wniesienia skargi, gdy z jakiejkolwiek przyczyny postępowanie to stało się bezprzed-miotowe. Wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w S. decyzji z dnia 25.01.2008 r. i uchylenie nią decyzji będącej przedmiotem skargi spowodowało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, co tym samym dalsze postępowanie sądowe uczyniło bezprzedmiotowym. Z tych względów, stosownie do przepisu art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o pos-tępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec należało o umorzeniu wywołanego wniesieniem skargi postępowania, o kosztach postępowania orzekając zarazem stosownie do przepisu art. 200 § 1 tejże ustawy.