I SA/Sz 524/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia połowy kwoty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: Odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 524/12 poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej. Skarżący P. R. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie [...] zł za odpis pisemnego uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 22 listopada 2012 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalającego jego skargę na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożył w dniu 5 grudnia 2012 r. na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci opłaty kancelaryjnej (poz. 3.5 wniosku). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, ma problemy zdrowotne (choruje na astmę oskrzelową, kręgosłup i nerki), w związku z którymi zwiększone są wydatki miesięczne rodziców na jego leczenie. Wyjaśnił, że dotychczasowa sytuacja majątkowa rodziny nie uległa zmianie, tj. sprzed okresu kiedy Sąd rozpoznawał wniosek jego o zwolnienie od wpisu sądowego, poza zmniejszeniem się dochodów rodziny spowodowanych wzrostem kosztów leczenia skarżącego oraz jego matki, a także spadkiem dochodów uzyskiwanych przez ojca skarżącego. Na wezwanie Sądu skarżący przedłożył: dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanej przez matkę (E. R.) emerytury, a także dochodów z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej; wykaz ponoszonych przez rodziców skarżącego miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny z okresu ostatnich dwóch miesięcy (wraz z rachunkami za leczenie); dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanych przez ojca skarżącego dochodów; zaświadczenie ze szkoły potwierdzające, że skarżący uczy się; wyciągi z rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o jakie ubiega się skarżący w niniejszej sprawie, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w postaci opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, co wynika z treści formularza PPF złożonego przez skarżącego. Zwolnienie to następuje wtedy, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sad Administracyjny po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przyznał skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi pond kwotę [...] zł, w pozostałym zakresie odmawiając jej przyznania. Wydając w tym zakresie rozstrzygnięcie Sąd uznał, że stałe miesięczne wydatki w kwocie [...] zł (energia, gaz, ubezpieczenia, czynsz, media, opłaty za telefon), łącznie z wydatkami ponoszonymi na spłatę pożyczek, kredytów oraz zakupów na raty wynoszą [...] zł, zaś dochody wynoszą ponad [...] zł, Wobec powyższego Sąd uznał, że środki jakie pozostają na utrzymanie konieczne rodziny nie pozwalają na uiszczenie kwoty wpisu sądowego w wysokości [...] zł, tym bardziej, że skarżący zobowiązany jest uiścić kwotę [....] zł łącznie, od dwóch wpisów od skarg wniesionych do Sądu. Zarówno z uzasadnienia kolejnego wniosku skarżącego, pisma wniesionego do Sądu w dniu 15 października 2012 r. jak i załączonych dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji materialno-bytowej rodziny wynika, że nie nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 25 lipca 2012 r. P. R. nadal jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i kontynuuje naukę w policealnej szkole [...] Pozostaje na utrzymaniu rodziców, z którymi mieszka. K. i E. R. utrzymują także małoletnią siostrę skarżącego. Skarżący nie posiada majątku, natomiast jego rodzice posiadają dom o pow. [...] m kw. (pół bliźniaka) oraz mieszkanie o pow. [...] m kw., wykazano dwa samochody osobowe marki [...] rok prod. [..] o wartości ok. [...] zł oraz [...] z [...] r. Nie wykazano posiadania zgromadzonych zasobów (oszczędności, papierów wartościowych itp.). E. R. otrzymuje emeryturę w tej samej wysokości [...] zł brutto, a prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie przynosi dochodów (według wyciągu z ewidencji podatkowej strata w wysokości [...] zł). K. R. otrzymuje dochody z umów zlecenia miesięcznie w kwotach brutto za wrzesień [...] zł, za październik [...] zł, za listopad [...] zł brutto, tj. średnio o [...] zł mniej w stosunku do okresu poprzedniego (kwiecień – czerwiec 2012 r.). Miesięczne wydatki rodziny to opłaty za gaz, wodę, śmieci, energię elektryczną, za telefon, telewizję, składki ubezpieczeniowe, nadal kształtują się na poziomie ok. [...] zł miesięcznie. Ponadto z nadesłanych przez stronę wydruków z rachunku bankowego wynika, że rodzice skarżącego ponoszą wydatki w postaci spłaty kredytu hipotecznego w kwocie [...] zł (rata) oraz raty pożyczki w kwotach [...] zł. W porównaniu do okresu poprzednio badanego, nie wykazano ponoszenia wydatku w postaci kredytu konsumenckiego zobowiązującego do spłaty miesięcznych rat w kwocie [...] zł, a w miejsce tego wydatku wykazano wydatki na leki w kwocie [....] zł miesięcznie, który to koszt wzrósł w stosunku do okresu poprzednio badanego o [...] zł. W świetle unormowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, winna być rozpatrywana w aspekcie możliwości finansowych strony odniesionych do wysokości tych obciążeń, które w związku z postępowaniem sądowym jest ona obowiązana ponieść. Na obecnym etapie sprawy chodzi zatem o kwotę [....] zł, z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadniania orzeczenia. Przed tut. Sądem administracyjnym nie toczy się bowiem inne postępowanie sądowe, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, zaś od wydanego wyroku z dnia 22 listopada 2012 r. skarżący nie wniósł skargi kasacyjnej. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Należy podkreślić, że dokonywana przez sąd ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji) czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Oceniając sytuację finansową skarżącego i jego rodziny należy stwierdzić, że nie wykazał on, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Co prawda skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, pozostając na ich utrzymaniu i kontynuuje naukę, jednakże stałe dochody jakie otrzymują rodzice z kilku źródeł, przewyższają ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Wykazane miesięczne dochody z emerytury matki skarżącego oraz z umów zlecenia jego ojca wynoszą łącznie ponad [...] zł netto. Matka skarżącego prowadzi także działalność gospodarczą, która na obecną chwilę przynosi straty. Ponadto rodzina posiada majątek w postaci nieruchomości - dom i mieszkanie. Z kolei miesięczne wydatki udokumentowane na wezwanie Sądu rachunkami i dowodami przelewu dokonanymi z rachunku bankowego, kształtują się na poziomie [...] zł netto, na konieczne utrzymanie rodziny po uiszczeniu wszystkich udokumentowanych przez skarżącego wydatków pozostaje zatem kwota [...] zł. Już te tylko okoliczności wyłączają udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ nie może tu być mowy o niedostatku, czy ubóstwie. Wskazać należy, że skarżący nie udokumentował w żaden sposób faktu uiszczania rat udzielonego kredytu konsumenckiego w wysokości [...] zł, a miejsce tego wydatku zastąpiły koszty leczenia, zamiast [...] zł, w kwocie [...] zł. Oznacza to, że zarówno dochody i wydatki skarżącego nadal kształtują się na tym samym poziomie. Dodać należy, że w wezwaniu z dnia 18 grudnia 2012 r. Sąd zobowiązał skarżącego do podania wykazu wydatków miesięcznych, a zatem to w interesie skarżącego było dostateczne ich udokumentowanie. Ponadto, należy zauważyć, że skarżący w porównaniu do okresu uprzednio badanego, nie jest zobowiązany do poniesienia innych kosztów postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący dotychczas poniósł ciężar finansowy w postaci uiszczenia połowy wartości wpisu sądowego w kwocie [...] zł, a wbrew twierdzeniom skarżącego udokumentowane wydatki nie zwiększyły się w stosunku do okresu uprzednio badanego, należało przyjąć, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 25 lipca 2012 r. w trybie art. 165 p.p.s.a. W ocenie Sądu uiszczenie przez skarżącego kwoty [...] zł, nie pozbawi skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie naruszy zasady wynikającej z art. 199 p.p.s.a Dodać należy, że przy ocenie zdolności skarżącego i jego rodziny do poniesienia wskazanych kosztów sądowych zostało uwzględnione, że znaczna część dochodów rodziny przeznaczana jest na spłatę kredytów i pożyczek ([...] zł). Okoliczność powyższa, zdaniem Sądu, nie może uzasadniać i udzielenia skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. W świetle utrwalonego orzecznictwa, co do zasady spłata kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych, zatem nie może być podstawą do uzyskania takiego zwolnienia. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości [...] zł, byłoby niezasadne. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.