I SA/Sz 527/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego P. G. kwotę [...] złotych powiększoną o należną kwotę podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] ., ustalającą podatnikowi, C. K. podatek od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...] zł dla budynków mieszkalnych lub ich części oraz gruntów pozostałych Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że zaskarżoną decyzją Prezydent Miasta ustalił wysokość podatku od nieruchomości należną od C. K. w 2012 roku za lokal mieszkalny wraz z pomieszczeniem przynależnym oraz stosunkową część gruntu. Dalej organ odwoławczy wskazał, że ww. decyzji podatnik wniósł odwołanie, żądając uchylenia powyższej decyzji i zarzucając, że z decyzji nie wynika, skąd organ wziął powierzchnię [...] m2 budynków mieszkalnych, ponieważ w akcie notarialnym wartości takie nie figurują. Organ podatkowy I instancji, przekazując odwołanie, podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji i wniósł o utrzymanie jej w mocy. Odnosząc się do zarzutu odwołania organ wyjaśnił, że stawką jak za budynki mieszkalne opodatkowany został lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2 i przynależna do niego piwnica. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku analizy stanu faktycznego sprawy w konfrontacji z mającymi do niej zastosowanie przepisami prawa podatkowego stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i stanem faktycznym sprawy. Dalej Kolegium wskazało, że treść decyzji pozostaje w zgodzie z dokumentami urzędowymi stanowiącymi źródło danych przyjętych jako podstawa opodatkowania. Podatek został wyliczony z zastosowaniem właściwych stawek podatkowych wynikających z przepisów zawartych w przepisach podatkowych, tj. ustawie o podatkach i opłatach lokalnych oraz stosownej uchwały Rady Miejskiej w Koszalinie. Podatek od nieruchomości został w decyzji obliczony w prawidłowej i należnej wysokości. Następnie organ odwoławczy wskazał, że zarzuty odwołania są chybione, bowiem notarialną umową ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży oraz oddania gruntów w użytkowanie wieczyste, zawartą w dniu [...] r. przed notariuszem R. U., skarżący kupił nie tylko lokal mieszkalny lecz również przynależną do mieszkania piwnicę. Piwnica jest jedną z kondygnacji budynku i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na zasadach ogólnych. Stanowi tak ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), zwanej dalej "u.p.o.l.", po czym przytoczył jej przepis, tj. art. 4 ust.1, zgodnie z którym podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Dalej organ przywołał zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. ustawową definicję określenia "powierzchnia użytkowa budynku lub jego części", podlegająca opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, wskazując, że to użyte w ustawie określenie oznacza - powierzchnię mierzoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Sumując Kolegium wskazało, że organ podatkowy w zaskarżonej decyzji prawidłowo opodatkował dodatkowe [...] m2 piwnicy, która została sprzedana skarżącemu wraz z lokalem mieszkalnym. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że działa jako organ podatkowy II instancji i ma za zadanie skontrolowanie zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem i zgodności ze stanem faktycznym. W rozpatrywanej sprawie Kolegium nie dopatrzyło się naruszeń prawa ani uchybień proceduralnych popełnionych przez organ I instancji, po czym wskazało, że zarzuty odwołania nie wskazują na wady prawne zaskarżonej decyzji, ta bowiem jest zgodna z prawem i stanem faktycznym sprawy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący, reprezentowany przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika, radcę prawnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone. W uzasadnieniu pisma procesowego z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że zapisy notarialnej umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży oraz oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z [...] r. wskazują, że podstawę opodatkowania stanowić powinna jedynie powierzchnia lokalu, tj. [...] m ², a nie jak wskazano [...] m². Nadto, w zaskarżonej decyzji brak jest wskazania i uzasadnienia, na jakiej podstawie wyliczona została wielkość pomieszczenia piwnicznego. Nadto, pełnomocnik skarżącego podniósł, że z § 2 aktu notarialnego wynika, że przynależne do lokalu pomieszczenie piwniczne nie stanowi jego części składowej. Wskazał, że w doktrynie i orzecznictwie uznaje się, że piwnica może stanowić albo część składową nieruchomości, albo współwłasność wszystkich współwłaścicieli. Jako część składowa dzieli wówczas los prawny lokalu i co do zasady nie może być od niej odłączona. Jeżeli piwnica nie zostanie uznana za część składową, stanowi współwłasność wszystkich właścicieli, i nie może stać się wyłączną własnością danego właściciela lokalu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, pomieszczenie piwniczne, zgodnie z aktem notarialnym, nie stanowi części składowej lokalu mieszkalnego, nie może zatem stać się wyłączną własnością skarżącego. Nie zostało ujęte w umowie o ustanowienie odrębnej własności lokalu. Tym bardziej nigdzie nie zostało wskazane, na jakiej podstawie została wyliczona jego wielkość. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W konkluzji Kolegium wskazało, że zarzuty skargi pozostają w sprzeczności z notarialną treścią umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu i sprzedaży oraz oddania gruntu w użytkowanie wieczyste, która w § 1 stanowi, że skarżącemu został sprzedany lokal mieszkalny wraz z przynależnym pomieszczeniem piwnicznym. Oprócz tego sprzedano skarżącemu związany z lokalem udział w częściach wspólnych budynku wynoszący [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Sąd administracyjny badając zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności uznał bowiem, że w sprawie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Istota zarzutów skargi sprowadza się do braku wykazania przez organy obu instancji sposobu wyliczenia powierzchni pomieszczenia piwnicznego przynależnego do lokalu mieszkalnego, nabytego na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r. , Repertorium "A" Numer [...]– umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu i sprzedaży oraz oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Rozważając sporną w sprawie kwestię, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności ww. aktu notarialnego z dnia [...] r., niesporną okolicznością jest, że rozpoznawana sprawa w przedmiocie opodatkowania podatkiem od nieruchomości obejmuje rok 2012, zaś przedmiotem opodatkowania jest samodzielny lokal mieszkalny Nr [...] o powierzchni użytkowej [...] m ², usytuowany na pierwszym piętrze budynku mieszkalnego – wielolokalowego, położonego w [...] , posadowionym na działce gruntu o nr[...] , o obszarze [...] ha, do którego przynależy pomieszczenie piwniczne. Spornym natomiast przedmiotem opodatkowania w rozpoznawanej sprawie jest pomieszczenie piwniczne przynależne do ww. lokalu mieszkalnego skarżącego. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że w doktrynie i orzecznictwie uznaje się, że piwnica może stanowić albo część składową nieruchomości, albo współwłasność wszystkich współwłaścicieli. Dalej pełnomocnik podniósł, że jak wynika zaś z zapisów § 2 ww. aktu notarialnego pomieszczenie piwniczne nie stanowi części składowej lokalu mieszkalnego, a nadto nie wskazano, na jakiej podstawie wyliczona została wielkość powierzchni tego pomieszczenia. Jak wynika z decyzji organu I instancji, powołano podstawę prawną jak i wskazano w jej uzasadnieniu, że ww. nieruchomości zostały opodatkowane podatkiem od nieruchomości za rok 2012 stawkami właściwymi dla budynków mieszkalnych lub ich części (art. 5 ust.1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l.) oraz gruntów pozostałych (art. 5 ust.1 pkt 1 lit. c) u.p.o.l.). Decyzja ta nie zawiera jednak uzasadnienia faktycznego wymaganego art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej "Ordynacją podatkową", a w szczególności nie wyjaśnia, z czego wynika przyjęta do podstawy opodatkowania powierzchnia w wymiarze [...] m ². Już w odwołaniu taki zarzut podniosła strona, wskazując, że z decyzji tej nie wynika, skąd organ "wziął wartość liczbową [...] m ²". Do tego zarzutu organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł, wskazując jedynie, co stanowi podstawę opodatkowania, przywołując na to art. 4 ust. 1 u.p.o.l. oraz definicję ustawową określenia "powierzchnia użytkowa budynku lub jego części" zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., po czym autorytarnie przyjął, że organ podatkowy prawidłowo opodatkował dodatkowe [...] m² piwnicy, która została sprzedana skarżącemu wraz z lokalem mieszkalnym. Zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organ, wbrew wymogom przewidzianym art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, nie wyjaśnił stronie skarżącej w sposób wyczerpujący, tak by strona zrozumiała argumentację uzasadniającą prawidłowość rozstrzygnięcia, a w szczególności nie wyjaśnił sposobu naliczenia uzyskanej do podstawy opodatkowania dodatkowej powierzchni [...] m². Wyjaśnić nadto należy, że na gruncie spraw podatkowych zastosowanie mają przepisy prawa podatkowego, nie zaś prawa cywilnego. W rozpoznawanej sprawie, w szczególności mają zastosowanie przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tymi też przepisami zobowiązany jest kierować się organ podatkowy. A zatem, co do zasady organ odwoławczy prawidłowo wskazał na legalną definicję określenia "powierzchnia użytkowa budynku lub jego części" zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., zgodnie z którą użyte w ustawie określenie oznacza "powierzchnię mierzoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe". Wyżej wskazana definicja określenia "powierzchnia użytkowa budynku lub jego części" wymaga zatem nie tylko ustalenia, że podstawę opodatkowania stanowi ściśle określona powierzchnia użytkowa budynków mieszkalnych lub ich części, stosownie do art. 4 ust.1 pkt 2 u.p.o.l., ale nadto wymaga wyczerpującego wyjaśnienia sposobu ustalenia przyjętej w decyzji wartości powierzchni, tutaj pomieszczenia piwnicznego, co musi znajdować oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika natomiast przyjęta przez organy obu instancji wartość powierzchni piwnicy [...] m ². W ocenie Sądu, nie ma zatem racji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołując samą definicję określenia "powierzchnia użytkowa budynku lub jego części" zawartą w art. 1 a ust.1 pkt 5 u.p.o.l., ta bowiem nie uzasadnia uznania przyjętej do opodatkowania wartości powierzchni piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego skarżącego. Zdaniem Sądu, dla potrzeb ustalania w rozpoznawanej sprawie, czy sporna piwnica stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości i w jakim wymiarze, w świetle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, kluczowe znaczenie - prócz tego, że przynależy do lokalu mieszkalnego skarżącego - ma nadto okoliczność, w jakiej części przynależy. Tym samym, w ocenie Sądu, niewyjaśniono istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a mianowicie, organ nie wykazał, z czego wynika przyjęta przez organy obu instancji powierzchnia piwnicy. Sąd stwierdza, że w tym zakresie brak jakiegokolwiek ustosunkowania się organów w uzasadnieniu faktycznym wydanych decyzji. Organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do tej kwestii, mimo, że strona skarżąca już w odwołaniu kwestionowała wartość przyjętą w podstawie opodatkowania. W swoich rozważaniach Kolegium bardzo lakonicznie odniosło się do kwestii opodatkowania spornego pomieszczenia piwnicznego. Obowiązkiem organu podatkowego było przede wszystkim dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do kwalifikacji przedmiotów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, z powołaniem na ściśle oznaczoną okoliczność konkretnych dowodów zgromadzonych w sprawie. Ustalenia te mają bowiem kluczowe znaczenie dla sprawy. Zdaniem Sądu, ponieważ organy w toku postępowania nie wyjaśniły tej kwestii bezspornie, tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez nie wyjaśnienie przez organy podatkowe stanu faktycznego sprawy, zaś przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego nastąpiła w sposób dowolny i wybiórczy. Konkludując powyższe rozważania należało przyjąć, że uzasadnione wątpliwości budzi przyjęta przez organ podatkowy podstawa opodatkowania spornej piwnicy i w takim też zakresie niezbędnym jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Dotychczasowe postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie nie zrealizowało zasady wynikającej z treści przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej jak również narusza, z wyżej wskazanych przyczyn, zasadę swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 191 Ordynacji podatkowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien mieć na uwadze powyższe wskazania. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium wobec stwierdzenia naruszenia innych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i § 3 P.p.s.a. Koszty postępowania obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika - radcy prawnego ustanowionego z urzędu w wysokości [...] zł, stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz.1349).