I SA/Sz 528/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędzia WSA Marzena Kowalewska /spr./ Protokolant Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2003r. I u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia[...] . Nr[...] , II z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych E. W. pismem z dnia [...] wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2003r. Uzasadniając swoją prośbę wnioskodawca wskazał, iż nie posiada środków na zapłatę przedmiotowych zaległości, a zaistnienie takiej sytuacji jest następstwem m.in. kradzieży mienia powierzonego pracownikom, którzy za te czyny zostali skazani na mocy wyroków sądu powszechnego. Pismem z dnia [...] organ podatkowy pierwszej instancji, kierując się dyspozycjami przepisów art. 44 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz.U. Nr 141, poz. 1177 ze zm.), wezwał podatnika do przedłożenia dodatkowych informacji. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, strona przesłała wypełniony formularz informacji o pomocy publicznej otrzymanej przez przedsiębiorcę w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy, deklaracje PIT-5 za miesiące od września do listopada 2003r. oraz wykaz należności i zobowiązań na dzień złożenia wniosku. Pismem z dnia [...] Prezydent Miasta zawiadomił podatnika o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień [...]. Jednocześnie organ ten, działając w trybie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), poinformował stronę o przysługującym jej prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie oraz do wypowiedzenia się w sprawie tego materiału w terminie siedmiu dni od dnia zapoznania z aktami sprawy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowe pismo zostało doręczone stronie w dniu [...] Prezydent Miasta [...] , po rozpatrzeniu wniosku E. W., decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił podatnikowi umorzenia III i IV raty podatku od nieruchomości za rok 2003. W uzasadnieniu swojej decyzji organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, iż dokonana na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ocena sytuacji majątkowej i finansowej podatnika nie przemawia za umorzeniem zaległości. Z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika bowiem, iż jego sytuacja finansowa uległa znacznej poprawie (wykazywane straty zmniejszyły się), a ponadto na bieżąco prowadzi on egzekucję zaległych należności. Organ ten stwierdził także, że umorzenie zaległości stoi w sprzeczności z interesem społeczności lokalnej, której zbiorowe potrzeby są zaspokajane z uzyskiwanych podatków lokalnych. Ponadto wskazał, iż E. W. w roku 2003 korzystał już z pomocy publicznej, polegającej na umorzeniu podatku od nieruchomości wraz z odsetkami w kwocie [...] zł oraz rozłożeniu na raty pozostałej zaległości. W odwołaniu od powyższej decyzji E. W. podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Odwołujący wskazał, że organ podatkowy pierwszej instancji rozpatrując wniosek korzystał z niepełnego materiału dowodowego, z którego wyciągnął błędne wnioski. Podatnik zarzucił również, że nie umożliwiono mu zapoznania się z materiałem dowodowym, a przez to zajęcia stanowiska i przedstawienia nowych dowodów. Wskazał na brak pomocy ze strony organu podatkowego, polegającej na udzieleniu w toku prowadzonego postępowania wskazówek, które umożliwiłyby podatnikowi sprawniejsze poruszanie się w przepisach prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...][...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania w pełni podzieliło ono stanowisko wyrażone w decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Organ odwoławczy ocenił zarzut dowolności w podjęciu rozstrzygnięcia przez Prezydenta Miasta jako bezpodstawny. Uznał, że organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek strony o umorzenie zaległości zasadnie uwzględnił fakt stosowanej już wcześniej wobec podatnika pomocy oraz prawidłowo ocenił sytuację finansową strony, zmieniającą się na przestrzeni poszczególnych miesięcy roku podatkowego 2003. Kolegium ustosunkowało się również do zarzutu strony w kwestii niezapewnienia podatnikowi możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Organ odwoławczy stwierdził, iż zarzut odwołującego jest niezasadny, gdyż nie potwierdza go zawiadomienie organu podatkowego pierwszej instancji, dokonane w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Przedmiotowe zawiadomienie zostało wysłane na wskazany przez podatnika adres w dniu[...]. Z uwagi na nieobecność adresata przesyłkę awizowano w dniu [...], a strona odebrała ją osobiście w placówce pocztowej w dniu [...] . Powyższe, w ocenie Kolegium, nie miało wpływu na fakt, iż zgodnie z przepisem art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, pismo należy uznać za doręczone podatnikowi z upływem [...] W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie E. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z uwagi na niezapewnienie mu możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie. Skarżący podniósł także zarzut braku obiektywizmu i nieuwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych, wskazujących na istnienie ważnego interesu podatnika lub ważnego interesu społecznego i uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych. Przy wydawaniu decyzji w przedmiotowej sprawie nie wzięto bowiem pod uwagę udokumentowanych wyrokami sądowymi kradzieży przez pracowników firmy, a w konsekwencji – istnienia nadzwyczajnej sytuacji skarżącego, implikującej konieczność skorzystania z pomocy publicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do regulacji zawartej w art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), na wniosek podatnika, organy podatkowe mogą umarzać w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Stanowiąc w tym przepisie materialno-prawną podstawę umarzania zaległych zobowiązań podatkowych, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej, ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, pozostawiając tym organom ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające to umorzenie, jak również ocenę zakresu tego umorzenia. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do badania, czy dana decyzja została podjęta zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być zatem uchylona przez sąd w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym powyżej zakresie, stwierdził, iż narusza ona przepisy postępowania w takim zakresie, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe obu instancji dopuściły się bowiem naruszenia art. 191 oraz art. 200 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa. Przepis art. 191 Ordynacji podatkowej zobowiązuje organ podatkowy do dokonywania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego. Jakkolwiek ocena przeprowadzana przez ten organ jest swobodna, jednakże nie może być dowolna i powinna być dokonywana zarówno zgodnie z dyrektywami ogólnymi postępowania podatkowego (tj. zgodnie z art. 187 § 1 193 § 1 i art. 194 § 1), jak i prawidłami logiki, nauki i doświadczenia życiowego. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta, organy podatkowe obu instancji dokonując oceny, czy w niniejszej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości, pominęły i n nie odniosły się do podnoszonych przez skarżącego przyczyn powstania jego trudnej sytuacji finansowej. E. W. wskazywał mianowicie na znaczące kradzieże powierzonego mienia, jakich dopuścili się pracownicy jego firmy, za które to czyny zostali oni skazani przez sąd powszechny, wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. W tej sytuacji uznać należy, że organy podatkowe nie wypełniły dyspozycji art. 187 Ordynacji podatkowej i nie zbadały, czy przedmiotowe zaległości w podatku od nieruchomości są faktycznie skutkami nagłych sytuacji losowych, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i niezależnych od niego. Sąd uznał także, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie zapewniły stronie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi konkretyzację normy ujętej w art. 123 § 1 tej ustawy w przedmiocie zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym etapie postępowania podatkowego. Zasada czynnego udziału strony (zasada wysłuchania stron) jest wspólna wszystkim procedurom, a w postępowaniu podatkowym przejawia się zarówno w czynnym udziale podatnika we wszystkich czynnościach postępowania, jak również w prawie podatnika do zapoznania się z końcowymi ustaleniami dotyczącymi stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, a uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadzące postępowanie w drugiej instancji, w ogóle nie wyznaczyło stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Z kolei Prezydent Miasta pismem z dnia [...] zawiadomił stronę o uprawnieniach przysługujących jej na mocy art. 123 § 1 i 200 § 1 Ordynacji podatkowej, a pomimo nieposiadania zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazanej przesyłki, w dniu [...] . wydał orzekł w sprawie, uznając że doręczenie nastąpiło zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej tj. z upływem[...] . w sytuacji gdy ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że E. W. odebrał przesyłkę osobiście w placówce pocztowej [...] Skoro organ podatkowy pierwszej instancji nie posiadał zwrotnego potwierdzenia odbioru, to nie posiadał stosownej wiedzy o tym, jak działał doręczający, a tym bardziej czy jego działanie spełniało wszelkie wymogi, określone w przepisach art. 150 § 1 pkt 1, § 1a oraz § 2 Ordynacji podatkowej, pozwalające na stwierdzenie, iż doręczenie zastępcze nastąpiło. Druk potwierdzenia odbioru prawidłowo wypełniony i podpisany przez doręczyciela (funkcjonariusza) Poczty Polskiej ma bowiem przymiot dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości, to na organie spoczywa obowiązek należytego zbadania, czy przesyłka została prawidłowo doręczona. Organ podatkowy nie może natomiast z samego tylko upływu czasu wnioskować, że doręczenie miało miejsce. Podnieść również należy, że wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy na dzień[...] . organ podatkowy pierwszej instancji, wskazał skarżącemu, iż ze zgromadzonym materiałem dowodowym może zapoznać się w dniu [...] . zestawienie daty[...] . jako dnia wyznaczonego przez organ do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a daty [...] tj. wydania rozstrzygnięcia w sprawie przez organ pierwszej instancji pozwala na przyjęcie, że organ nie zapewnił nadto stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie tego materiału, czym naruszył przepis art. 200 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 § 1 tej ustawy.