I SA/Sz 528/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-12-04
Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz, Elżbieta Dziel, Alicja Polańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty zobowiązanego dotyczące nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia lub przepisu prawa, a także braku doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym są zasadne, zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej i naliczania odsetek?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając, że organy nie wyjaśniły rzetelnie kwestii ustawowych przerw w naliczaniu odsetek oraz pominęły ustawowe warunki skutecznego doręczenia upomnienia zobowiązanemu jako osobie trzeciej. W konsekwencji, zarzuty zobowiązanego dotyczące błędnego naliczenia odsetek i wadliwego doręczenia upomnienia okazały się uzasadnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego oddalające zarzuty zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zobowiązany, jako były członek zarządu spółki, został obciążony odpowiedzialnością za zaległość podatkową spółki z tytułu podatku akcyzowego. Zobowiązany podniósł zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, określenia go niezgodnie z prawem, a także braku doręczenia upomnienia. Organy egzekucyjne i odwoławcze oddaliły te zarzuty, jednak sąd uznał je za zasadne w części dotyczącej naliczania odsetek i doręczenia upomnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] kwietnia 2025 r. Zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego M. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. (organ I instancji) z [...] kwietnia 2025 r. oddalające zarzuty M. D. (zobowiązany) w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2024 r. nr [...]
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-U. decyzją z [...] września 2023 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej zobowiązanego jako byłego członka zarządu M. P. Sp. z o.o. w (spółka) za zaległość z tytułu podatku akcyzowego w wysokości [...] zł z odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy umorzył postępowanie w zakresie kosztów egzekucyjnych, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-U. z [...] września 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej zobowiązanego jako osoby trzeciej. Zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną decyzję organu odwoławczego w przedmiocie odpowiedzialności za zaległość podatkową spółki.
Organ zaznaczył, że zaległość spółki z tytułu podatku akcyzowego wynika z posiadania alkoholu etylowego bez zapłaconej akcyzy za czerwiec 2018 r. Wysokość zobowiązania podatkowego spółki została określona przez Naczelnika Ś. Urzędu Celno-Skarbowego w K. decyzją z [...] lipca 2020 r.
Jak motywował organ, zobowiązany nie uregulował zaległości podatkowej spółki. Organ I instancji skierował do zobowiązanego upomnienie nr [...] z [...] października 2024 r. Zobowiązany otrzymał upomnienie zgodnie z art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2025.1691 - K.p.a.).
Następnie organ I instancji [...] grudnia 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr 3217- [...], który przekazał do realizacji właściwemu organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.-B..
W piśmie z [...] grudnia 2024 r. zobowiązany zawarł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej:
- nieistnienia obowiązku, w myśl art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2025.132 ze zm. - u.p.e.a.);
- określenia obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia, na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a.;
- określenia obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawa, w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.;
- braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, stosownie do art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.
Organ egzekucyjny przekazał zarzuty zobowiązanego zgodnie z właściwością organowi I instancji jako wierzycielowi. Organ I instancji postanowieniem z [...] kwietnia 2025 r. oddalił wszystkie zarzuty zobowiązanego.
Rozpatrując sprawę w wyniku zażalenia zobowiązanego, organ zgodził się z organem I instancji co do zasadności oddalenia wszystkich zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Organ nawiązał do art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., art. 54 § 1 pkt 3, pkt 7 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 ze zm. - O.p.) i motywował, że art. 54 § 1 pkt 7 O.p. nie ma zastosowania w sprawie, bowiem decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może modyfikować zarówno kwoty głównej zaległości podatkowej ani też kwoty wymagalnych od niej odsetek. Nie jest ona też decyzją określającą, której wydanie po upływnie 3 miesięcy od daty wszczęcia postępowania mogłoby skutkować nienaliczaniem odsetek od zaległości podatkowej, określonej podatnikowi. Osoba trzecia nie może ponosić większej lub mniejszej odpowiedzialności niż dłużnik pierwotny. W związku z tym ewentualne przerwy w naliczaniu odsetek, które miały zastosowanie do dłużnika pierwotnego, mają zastosowanie również do osoby trzeciej. Zatem w decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej odsetki naliczone do dnia wydania tej decyzji mają taką samą wysokość, co odsetki ciążące na dłużniku pierwotnym. Wyklucza to powstanie okresów "bezodsetkowych" w stosunku do osoby trzeciej przed datą wydania i doręczenia decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. poinformował organ I instancji, że w sprawie wystąpiły przerwy w naliczaniu odsetek od [...] stycznia 2024 r. do [...] września 2024 r. i przekazał szczegółowy wykaz czynności (por. s. 5-6 postanowienia organu). W świetle powyższego organ przyjął, że wystąpiła przerwa w naliczaniu odsetek z art. 54 § 1 pkt 3 O.p. od [...] stycznia 2024 r. do [...] września 2024 r. Tytuł wykonawczy z [...] grudnia 2024 r. uwzględnił tę przerwę w naliczaniu odsetek.
Wobec tego, zdaniem organu, organ I instancji prawidłowo nie uwzględnił zarzutu zobowiązanego z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczącego nieistnienia odsetek.
Następnie organ argumentował, że w rozpatrywanej sprawie obowiązek objęty tytułem wykonawczym wynika wprost z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-U. z [...] września 2023 r. w części utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] września 2024 r. W wymienionym tytule wykonawczym organ I instancji jako wierzyciel prawidłowo ujął podstawę prawną obowiązku, datę wystawienia orzeczenia [...] września 2024 r., kwotę należności pieniężnej [...] zł. Kwota obciążająca zobowiązanego, wynikająca z decyzji, jest zgodna z treścią tytułu wykonawczego. Natomiast odsetki powstały bezpośrednio na podstawie przepisu prawa i mają "otwarty" charakter.
Zatem organ stwierdził, że należało oddalić także zarzut zobowiązanego wywiedziony z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a.
Organ odnotował, że w aktach sprawy znajdują się wyliczenia, według których odsetki na dzień wystawienia tytułu wykonawczego - przy uwzględnieniu omówionej wyżej przerwy - stanowiły [...] zł. Nie istnieje błąd w tytule wykonawczym w zakresie wysokości odsetek obciążających zobowiązanego. W następstwie organ podzielił stanowisko organu I instancji również w kwestii niezasadności zarzutu zobowiązanego opartego na art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.
W dalszej kolejności organ przypomniał art. 15 § 1 u.p.e.a. i tłumaczył, że organ I instancji skierował do zobowiązanego upomnienie nr [...] z [...] października 2024 r. na adres ul. Wolska [...] [...]. Koperta jest prawidłowo wypełniona, opieczętowana i podpisana przez doręczyciela Poczty Polskiej. Z adnotacji na kopercie jednoznacznie wynika, że z powodu niemożności doręczenia pisma adresatowi lub pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjąłby się oddania pisma, doręczyciel [...] października 2024 r. pozostawił przesyłkę w placówce pocztowej W. [...] "przy ul. [...]". Korespondencja nie została odebrana w terminie 7 dni. Doręczyciel pozostawił powtórne awizo [...] listopada 2024 r. Po drugim awizowaniu korespondencja nadal oczekiwała na odbiór w placówce pocztowej i [...] listopada 2024 r. została zwrócona organowi I instancji jako niepodjęta w terminie.
Organ powołał się na art. 18 u.p.e.a., art. 40 § 1, art. 42 § 1, § 2, art. 41 § 3, art. 43, art. 44 K.p.a. i tłumaczył, że zgodnie z Centralnym Rejestrem Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników zobowiązany prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W art. 42 § 1 K.p.a. ustawodawca nie ustalił kolejności miejsc, w których doręczenie ma nastąpić. W tej sytuacji wybór miejsca doręczenia należy do organu, który prowadzi sprawę. Jeśli strona za pośrednictwem urzędowego rejestru wskazuje i wybiera adres do doręczeń (bez znaczenia przy tym pozostaje, czy jest to adres miejsca zamieszkania, czy też miejsca pracy) nadrzędna jest wola przedsiębiorcy, co do faktycznego adresu do doręczeń.
Z uwagi na status zobowiązanego jako przedsiębiorcy (O. M. D.) w sprawach doręczeń zastosowanie ma ustawa o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U.2022.541 ze zm. - c.e.i.d.g.) - art. 5 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Zatem, skoro zobowiązany wymienił adres do doręczeń ul. [...] [...] [...], organ I instancji prawidłowo skierował upomnienie na ten adres. Nie mógł wybrać innego adresu zobowiązanego.
Organ zauważył przy tym, że od [...] października 2023 r. działalność gospodarcza zobowiązanego jest zawieszona. Jednak adres do doręczeń wymieniony w CEIDG jest ważny nawet podczas zawieszenia działalności gospodarczej.
Dlatego, zdaniem organu, [...] listopada 2024 r. doszło do skutecznego doręczenia upomnienia z [...] października 2024 r. na właściwy adres. W następstwie zarzut zobowiązanego, nawiązujący do art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., organ I instancji trafnie oddalił jako niezasadny.
Zobowiązany złożył skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzucił naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 1, art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.; art. 33 § 2 pkt 2 lit. a, art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.; art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, art 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.; art. 33 § 2 pkt 4, art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. - każdorazowo przez oddalenie zarzutów w sytuacji, w której prawidłowa ocena stanu faktycznego i prawnego zobowiązywała organ do ich uwzględnienia w całości;
- art. 54 § 1 pkt 4, pkt 7, § 2 O.p. w efekcie niezastosowania tych przepisów, pomimo zaistnienia przerw w naliczaniu odsetek, zwłaszcza że skarżący nie przyczynił się do opóźnienia w wydaniu decyzji;
- art. 32, art. 18 u.p.e.a., art. 40 § 2 K.p.a. z powodu wadliwego doręczenia pism, co spowodowało, że nie było podstaw prawnych do wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
W następstwie formułowanych zarzutów zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu wraz z postanowieniem organu I instancji z [...] kwietnia 2025 r., o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu swojego stanowiska zobowiązany podkreślił, że w zakresie doręczeń organ jest dalece niekonsekwentny. Tytuł wykonawczy z [...] grudnia 2024 r. zawiera adres skarżącego ul. [...] [...] [...]. Na ten adres został doręczony tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Wobec tego albo w przypadku upomnienia, albo w odniesieniu do tytułu wykonawczego nie doszło do skutecznego doręczenia korespondencji.
Ponadto z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. III FPS 1/25 wynika, że tytuł wykonawczy należało doręczyć pełnomocnikowi skarżącego, ustanowionemu w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Natomiast w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I FPS 3/18 podkreślono znaczenie prawidłowego doręczania korespondencji. Stwierdzono jednocześnie, że wadliwe doręczenie nie wywołuje skutków materialnoprawnych, jakie ustawa wiąże z prawidłowym doręczeniem.
W ocenie zobowiązanego, w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że doręczenie upomnienia i/lub tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia w istocie nie miało miejsca. W konsekwencji nie było podstaw do podjęcia jakichkolwiek czynności egzekucyjnych.
W dalszej kolejności zobowiązany motywował, że decyzja orzekała o konkretnej wartości odsetek i taka powinna znaleźć się w tytule wykonawczym. Tymczasem tytuł wykonawczy zawiera dwie pozycje: kwotę zobowiązania spółki oraz kwotę odsetek, która nie wiadomo jak została wyliczona i jest inna niż w decyzji. Nie jest możliwe ustalenie, czy odsetki są w ogóle należne i za jakie okresy. Nie jest wykluczone, że wystąpiły okresy, za które odsetki nie podlegały naliczeniu, stosownie do art. 54 § 1 O.p. Żadna z tych przerw w naliczaniu odsetek nie została uwzględniona. Zobowiązany akcentował, że egzekwowany obowiązek należało precyzyjnie określić co do kwoty należności głównej wraz z odsetkami. Według zobowiązanego, w niniejszej sprawie żadna z tych wartości nie została prawidłowo określona.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie organu oraz postanowienie organu I instancji z [...] kwietnia 2025 r. nie są zgodne z prawem. Należy przy tym zaznaczyć, że nie wszystkie zarzuty zobowiązanego są trafne.
Stosownie do art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1).
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2).
W egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, przepisów § 1 i 2 nie stosuje się. Przepis art. 17a stosuje się (art. 33 § 3).
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4).
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części (art. 33 § 5).
W myśl art. 34 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1).
Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2).
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3).
Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:
1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;
2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;
3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w:
a) art. 33 § 2 pkt 1-5,
b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej
- umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części (art. 34 § 4).
Następnie według art. 34a u.p.e.a. wierzyciel z urzędu występuje do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w:
1) art. 33 § 2 pkt 1-5;
2) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.
Zobowiązany złożył następujące zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej:
- nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.;
- określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a.;
- określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.;
- braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, o którym mówi art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.
W ocenie sądu, zarzut nieistnienia obowiązku nie jest trafny w zakresie objętym decyzjami organów podatkowych z [...] września 2023 r. i [...] września 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej zobowiązanego jako osoby trzeciej. Chodzi tu o kwoty:
- [...] zł zaległości z tytułu akcyzy;
- [...] zł odsetek od wymienionej zaległości podatkowej liczonych do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej zobowiązanego, czyli do [...] września 2023 r.
Obowiązek zobowiązanego zapłaty tych kwot wynika z ostatecznej decyzji organu podatkowego. W konsekwencji zarzut zobowiązanego wywiedziony z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., w którym kwestionował istnienie obowiązku ustalonego w ostatecznej decyzji organu podatkowego, był niedopuszczalny zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a..
Wbrew stanowisku zobowiązanego, realizowany tytuł wykonawczy z [...] grudnia 2024 r. wystawiony przez organ I instancji jako wierzyciela prawidłowo obejmuje kwotę [...]zł zaległości podatkowej. W tej mierze zarzut oparty na art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. nie był trafny.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że na czas wydania zaskarżonego postanowienia organu decyzje z [...] września 2023 r. i [...] września 2024 r. pozostawały w obrocie prawnym. Sądowa kontrola legalności tych decyzji była w toku.
Natomiast, zdaniem sądu, zobowiązany trafnie podważa wysokość odsetek liczonych na podstawie ustawy za czas po wydaniu decyzji o jego odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej z [...] września 2023 r. Tytuł wykonawczy z [...] grudnia 2024 r. ujmuje kwotę [...]zł z tytułu odsetek obciążających zobowiązanego.
W tym miejscu trzeba podkreślić, że zobowiązany odpowiada jako osoba trzecia.
Zgodnie z art. 109 § 1, § 2 O.p. w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej przepisy art. 29, art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 3, art. 54, art. 55, art. 57, art. 59, art. 60, art. 64-66 oraz art. 76-76b stosuje się odpowiednio (art. 109 § 1 O.p.).
W razie niedotrzymania terminu płatności osoba trzecia odpowiada również za naliczone po dniu wydania decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej odsetki za zwłokę od:
1) zaległości podatkowych;
2) należności wymienionych w art. 107 § 2 pkt 1;
3) niezwróconych w terminie zaliczek na naliczony podatek od towarów i usług (art. 109 § 2 O.p.).
W tym stanie prawnym, co do zasady, odpowiednie stosowanie art. 54 O.p. zobowiązywało organy do rzetelnego i wszechstronnego rozważenia, a następnie omówienia w motywach podjętych postanowień przerw w naliczaniu odsetek.
Z kolei w świetle art. 118 § 1 i art. 47 § 1 O.p. podatnik miał obowiązek zapłacić należności wnikające z decyzji z [...] września 2023 r. w terminie 14 dni od jej doręczenia (tej treści informację zawiera decyzja z [...] września 2023 r.). Kwestia terminu z art. 47 § 1 O.p. została przemilczana przez organy, bowiem ani organ I instancji, ani następnie organ nie przedstawiły w motywach wydanych postanowień konkretnego mechanizmu kalkulacyjnego naliczana odsetek w sumie w wysokości wymienionej w tytule wykonawczym z [...] grudnia 2024 r. Nie wyjaśniły konkretnie, czy odsetki zostały naliczone także za 14 dni, o których stanowi art. 47 § 1 O.p., z jakim uzasadnieniem prawnym.
Według art. 51 § 1 O.p. zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.
Ten aspekt sprawy wymaga rzetelnego rozważenia i omówienia przez organy, aby zobowiązany mógł realnie podjąć polemikę z rozstrzygnięciami organów.
Wymaga odnotowania stanowisko prawne wyrażone w sprawie sygn. II FSK 2559/15, zgodnie z którym odsetki za zwłokę naliczane są osobie trzeciej na dzień wydania decyzji o odpowiedzialności za zaległość podatkową spółki i nie biegną od dnia wydania decyzji o odpowiedzialności aż do czternastego dnia po doręczeniu tej decyzji osobie trzeciej.
Jeśli organy chciały przyjąć odmienny pogląd, należało przedstawić adekwatną argumentację w motywach kontrolowanych postanowień.
Jak wynika z argumentacji organów, uwzględniły przerwę w naliczaniu odsetek z art. 54 § 1 pkt 3, art. 139 § 3 O.p. a więc za czas po upływie 2 miesięcy od otrzymania odwołania przez organ odwoławczy do doręczenia decyzji organu odwoławczego.
Jednak trzeba zauważyć, że z decyzji organu podatkowego z [...] września 2023 r. wynika wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej zobowiązanego postanowieniem z [...] maja 2023 r. doręczonym [...] czerwca 2023 r. Oznacza to, że decyzja z [...] września 2023 r. została wydana po upływie 3 miesięcy od wszczęcia tego postępowania podatkowego w rozumieniu przerwy w naliczaniu odsetek w myśl art. 54 § 1 pkt 7 O.p. Ten aspekt spornego naliczania odsetek nie został przez organy rozważony, omówiony.
Co więcej, organy nawiązały do informacji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] marca 2025 r. w kontekście art. 54 § 1 pkt 3, art. 139 § 3 O.p., ale jednocześnie pominęły art. 54 § 1 pkt 2, art. 227 § 1 O.p., według których organ I instancji przedstawia odwołanie organowi odwoławczemu nie później niż w terminie 14 dni od otrzymania odwołania (organ I instancji nie uwzględnił odwołania zobowiązanego od decyzji z [...] września 2023 r. w trybie art. 226 O.p.). Czas po upływie terminu z art. 227 § 1 O.p. nie jest objęty naliczaniem odsetek, o czym stanowi art. 54 § 1 pkt 2 O.p. Tymczasem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w piśmie z [...] marca 2025 r. przedstawił sytuację, w której odwołanie zobowiązanego od decyzji z [...] września 2023 r. wpłynęło do organu odwoławczego [...] listopada 2023 r. W kontrolowanych postanowieniach organy nie omówiły przesłanek faktycznych, wyznaczających początek i upływ terminu z art. 227 § 1 O.p. w kontekście przerwy w naliczaniu odsetek z art. 54 § 1 pkt 2 O.p. Przedstawione sądowi akta nie zawierają dokumentów na te okoliczności.
W świetle powyższego sąd ocenia, że zarzut zobowiązanego nawiązujący do art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. okazał się trafny. Organy nie wyjaśniły rzetelnie, wyczerpująco kwestii ustawowych przerw w naliczaniu odsetek, a w konsekwencji wysokości odsetek ujętych w tytule wykonawczym z [...] grudnia 2024 r. (ponad kwotę odsetek wymienioną w decyzji z [...] września 2023 r.).
Sąd ocenia, że również zarzut zobowiązanego dotyczący niedoręczenia upomnienia z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. był uzasadniony.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz § 1 - § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U.2023.1626 - rozporządzenie) wierzyciel miał ustawowy obowiązek doręczyć zobowiązanemu upomnienie przed wystawieniem tytułu wykonawczego na podstawie decyzji o odpowiedzialności podatkowej zobowiązanego jako osoby trzeciej.
Wierzyciel wystawił takie upomnienie [...] października 2024 r. i skierował je do zobowiązanego na adres [...] ul. [...] - adres do doręczeń ujawniony w CEIDG w związku z działalnością gospodarczą zobowiązanego prowadzoną pod firmą [...].
Z CEIDG wynika jednocześnie, że od [...] października 2023 r. działalność gospodarcza zobowiązanego jest zawieszona. W decyzjach o odpowiedzialności podatkowej zobowiązanego, w tytule wykonawczym każdorazowo ujmowano adres zobowiązanego [...] ul. [...].
Ponadto korespondencja z upomnieniem był awizowana 28 października, [...] listopada 2024 r. i zwrócona nadawcy [...] listopada 2024 r. Jak wynika z przedstawionych sądowi kserokopii formularza dowodu doręczenia i koperty z korespondencją, doręczyciel nie odnotował, gdzie pozostawił kolejne awiza.
W tym stanie sprawy trzeba zwrócić uwagę na dwa istotne zagadnienia:
Po pierwsze - zobowiązany odpowiada jako osoba trzecia, nie jako przedsiębiorca. W konsekwencji adres ujawniony w CEIDG dla jego firmy nie był adresem właściwym do doręczenia upomnienia w przypadku odpowiedzialności zobowiązanego jako osoby trzeciej.
Ponadto zawieszenie działalności gospodarczej oznacza przecież, że nie jest ona prowadzona. Tymczasem w CEDIG ujawnia się adres na potrzeby doręczeń przy założeniu, że działalność gospodarcza jest prowadzona. W przypadku jej zawieszenia, adres ujawniony w CEIDG traci aktualność. W tej sprawie trzeba również zauważyć, że adres do doręczeń był ten sam, co miejsce prowadzenia przez zobowiązanego działalności gospodarczej, której od [...] października 2023 r. nie prowadzi.
Wobec tego twierdzenie organów o skierowaniu upomnienia na prawidłowy adres zobowiązanego nie może zostać zaakceptowane z punktu widzenia prawa. Kwestie te wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. III FSK 658/22 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślił, że osoba trzecia nie odpowiada jako podatnik, co oznacza, że adres ujawniony w CEIDG i przeniesiony do CRP KEP nie jest rozstrzygający dla skuteczności doręczeń (por. też sprawa sygn. III FSK 411/24 - strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl).
Po drugie, niezależnie od kwestii adresu zobowiązanego - trzeba przypomnieć, że w myśl art. 44 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1).
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3)..
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4).
W przytoczonym stanie prawnym nie może ulegać wątpliwości, że jeżeli doręczyciel nie odnotował miejsca, w którym pozostawił kolejne awiza, doręczenie w omawianym szczególnym, zastępczym trybie nie może być uznane za zgodne z prawem i tym samym za skuteczne. W konsekwencji nie kształtuje obowiązków zobowiązanego wobec wierzyciela podatkowego.
W tej mierze wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, konsekwentnie podkreślając, że aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo, muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 44 K.p.a. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia przesyłki stronie. Domniemanie doręczenia w powyższym trybie nie zachodzi w razie wadliwości przesłanek zastosowania trybu powyższego doręczenia, ale także może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych, do których zalicza się m.in. nieobecność z powodu choroby i spowodowaną tym niemożność odebrania przesyłki złożonej w urzędzie pocztowym (por. przykładowo sprawa sygn. I OSK 2434/24 - strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zasady określone w art. 44 § 1 - § 4 K.p.a. miały odpowiednie zastosowanie przez art. 18 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej:
1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy,
2) w postępowaniu egzekucyjnym
- przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
Argumenty przedstawione przez sąd w niniejszym uzasadnieniu przemawiają za oceną, że organy, rozpatrując zarzuty zobowiązanego, w istotnym zakresie przemilczały reguły naliczania odsetek na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa oraz pominęły ustawowe warunki skutecznego doręczenia upomnienia zobowiązanemu jako osobie trzeciej.
W dalszym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko prawne sądu, a podjęte rozstrzygnięcia wyczerpująco, rzetelnie uzasadnią.
Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie organu oraz postanowienie organu I instancji z 24 kwietnia 2025 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.).
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (597 zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 ze zm.).
Obejmują one wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło