I SA/Sz 536/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. V. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na rok 2008 oddala skargę [...] w dniu [...] r. złożył w Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, w którym zadeklarował siedem działek ewidencyjnych o numerach: [...] położonych w powiecie [...] w tym do jednolitej płatności obszarowej działki o łącznej powierzchni [...] ha, zaś do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych [...] . Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051), art. 51 ust. 2 oraz art. 71a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.; dalej: rozporządzenie Komisji nr 1782/2003) w związku z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44, poz. 265 ze zm.) oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. UE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1 ze zm.; dalej: rozporządzenie Komisji nr 1973/2004) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił M. V. przyznania na rok 2008 wnioskowanych płatności. Odmowa przyznania płatności stanowiła zaś następstwo uwzględnienia przez organ sankcji, które nałożono na producenta w drodze ostatecznych decyzji za rok 2005 i 2006. [...], pismem z dnia [...]r., wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, domagając się jej uchylenia w części dotyczącej jednolitej płatności obszarowej. Odwołujący nie zgodził się bowiem ze sposobem wyliczenia sankcji oraz pomniejszenia o te sankcje płatności przysługujących mu na rok 2008. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004 i art. 51 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w związku z nieprawidłowościami wykrytymi w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach [...] i [...] na stronę zostały nałożone sankcje za kampanię 2005. Wnioskodawca zgłaszał bowiem do płatności - zarówno JPO, jak i UPO - powierzchnię [...]ha, natomiast kontrola na miejscu ustaliła, że powierzchnia faktycznie użytkowana w każdej z grup płatności to [...] ha, a zatem różnica pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, która wyniosła 520,04 %. W tej sytuacji, z uwagi na poziom nieprawidłowości przekraczający 50 %, na wnioskodawcę nałożono sankcje z tytułu obu wnioskowanych płatności, co nastąpiło zgodnie z treścią art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004 oraz art. 51 rozporządzenia Komisji nr 796/2004. Wyliczenia poszczególnych kwot sankcji dokonano zaś według wzoru: powierzchnia, na której stwierdzono nieprawidłowości x stawka płatności za 1 ha dla JPO(UPO) = sankcja nałożona w ramach ustalonych nieprawidłowości dla JPO(UPO). Wobec tego kwota sankcji dla JPO wyniosła [...] , zaś kwota sankcji dla UPO - [...] . Sankcja została nałożona decyzją Kierownika Biura ARiMR z dnia [...] . Decyzja stała się ostateczna. W kolejnym roku producent zgłosił do płatności - zarówno do JPO, jak i UPO - powierzchnię [...]ha, natomiast kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach [...] ustaliła, że powierzchnia faktycznie użytkowana w grupie JPO to [...]ha, zaś w grupie UPO nie stwierdzono powierzchni użytkowanej rolniczo (0,00 ha). Ze względu na wykryte nieprawidłowości na wnioskodawcę ponownie nałożono sankcje przewidziane w art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004 i art. 51 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, a ich wyliczenie nastąpiło zgodnie ze wskazanym powyżej wzorem. Zatem z tytułu JPO, ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, która wyniosła 164,72 %, na stronę nałożono sankcję w kwocie [...]zł ([...]ha x [...]zł). Natomiast z tytułu UPO, również ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, stanowiącą 100 %, na rolnika została nałożona sankcja w wysokości [...]zł ([...]). Sankcja została nałożona decyzją Kierownika Biura ARiMR z dnia [...]Decyzja stała się ostateczna. Producent nie składał wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. We wniosku o przyznanie płatności obszarowych na rok 2008 [...]zgłosił do przyznania jednolitej płatności obszarowej powierzchnię [...]ha, zaś do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej - [...]ha, i takie też powierzchnie stwierdzono po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej. Wobec tego, początkowa kwota przyznanej płatności z tytułu JPO wyniosła [...]zł, jednakże została ona pomniejszona że względu na sankcje nałożone w roku 2005 oraz 2006. Natomiast początkowa kwota przyznanej płatności z tytułu UPO stanowiła [...]zł, a pomniejszono ją ze względu na sankcję nałożoną w 2005 r. W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał potrącenia sankcji oraz uznał, iż do potrącenia w roku 2009 pozostała kwota [...]zł. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, w jaki sposób dokonano wyliczenia poszczególnych kwot. Wskazał on mianowicie, że sankcje zostały nałożone za każdy rok i podlegają potrąceniu w kolejności nałożenia, tj.: 1. W przypadku JPO sankcja z 2005 r. stanowiła [...]zł, zaś wyliczona początkowa płatność, którą otrzymałby wnioskodawca w roku 2008 wynosiła [...]zł. Od tej kwoty płatności z 2008 r. potrącono w pierwszej kolejności całą kwotę sankcji z roku 2005 ([...]zł – [...]zł = [...]zł), a następnie część sankcji za 2006 r. w wysokości [...]zł. Wobec tego, że pozostała kwota z roku 2008 nie pokryła w całości sankcji z tytułu JPO, pozostała kwota do potrącenia za rok 2009 wynosi [...]zł 2. W przypadku UPO sankcja z 2005 r. stanowiła [...]zł, natomiast wyliczona początkowa płatność, którą otrzymałby producent w 2008 r. wynosiła [...]zł. Od tej kwoty płatności z 2008 r. potrącono sankcję z 2005 r. w części równej wyliczonej płatności, a kwota pozostała do potrącenia wynosiła [...], jednakże została anulowana, gdyż rok 2008 jest ostatnim rokiem nałożenia tej sankcji. Z uwagi na fakt, że kwota przyznanej płatności z roku 2008 nie pokryła sankcji z 2006 r., kwota sankcji pozostałej do potrącenia wynosi [...]zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M.V. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 K.p.a., art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004 oraz art. 51 rozporządzenia Komisji nr 796/2004. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie zgadza się z wyliczeniami ponownie dokonanymi przez skarżony organ, a także z pomniejszeniem płatności przysługujących mu za 2008 r. (Cyt.) "Skoro bowiem przepisy wskazują na 3-letni okres, w czasie którego rolnik wykluczony jest z premii przyznawania mu płatności, płatności na rok 2008 winny być skarżącemu przyznane". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto kontrola ta jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 P.p.s.a.). Skarga, analizowana pod tym kątem, nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu administracji publicznej nie dały podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania skarżącemu na rok 2008 jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych (UPO), z uwagi na potrącenia sankcji nałożonych na niego za lata 2005 i 2006. Z treści skargi wynika bowiem, że skarżący stoi na stanowisku, iż odliczenie tychże sankcji od kwot płatności na rok 2008 było nieuprawnione. W związku z tak zakreślonym przedmiotem sporu, wskazać na wstępie należy, że potrącenie sankcji za lata ubiegłe zostało dokonane na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. UE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1 ze zm.) oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.), w ich brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji w przedmiocie przyznania płatności. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004, z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Z kolei, stosownie do art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, jeśli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, zgodnie z tytułem IV rozdziały 6, 9 i 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jak wynika z przytoczonych przepisów (art. 138 ust. 1 akapit 2 i 3, art. 51 ust. 2 akapit 1 i 2), w sytuacji gdy rolnik wnioskuje o przyznanie płatności bezpośrednich (JPO, UPO) i organ administracji publicznej ustali, że różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem przekracza 50 %, rolnikowi jednocześnie odmawia się przyznania wnioskowanych płatności na dany rok oraz nakłada się na niego sankcje z tytułu tych płatności. Kwoty sankcji z tytułu poszczególnych płatności stanowią zaś iloczyn powierzchni, na której stwierdzono nieprawidłowości, i stawki danej płatności za 1 ha na dany rok. Tak obliczone kwoty podlegają następnie potrąceniu z wypłat pomocy, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. W świetle powyższego należy uznać, że w przypadku nałożenia na rolnika sankcji za rok 2005, pełna kwota danej sankcji mogłaby być potrącana z wnioskowanych przez producenta rolnego wypłat pomocy w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym wykryto nieprawidłowości, tj. odpowiednio z wypłat pomocy za lata 2006, 2007 i 2008. Analogicznie, w przypadku nałożenia sankcji za rok 2006, jej potrącanie mogłoby być dokonywane odpowiednio z wypłat pomocy za lata 2007, 2008 i 2009. Natomiast jeśli płatności nie pozwoliłyby na pełną kompensatę kwoty sankcji, pozostałe saldo zostałoby anulowane. Jak wynika z okoliczności rozpoznawanej sprawy, skarżącemu odmówiono przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na lata 2005 i 2006, i za te okresy nałożono na niego sankcje, co nastąpiło na mocy ostatecznych decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] . Sankcje te stanowiły zaś odpowiednio: za rok 2005 - [...] zł (JPO) i [...] zł (UPO), zaś za rok 2006 - [...] Sankcje te nie zostały potrącone z wypłat pomocy na rok 2007, gdyż skarżący nie występował o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na ten okres. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 i odnośnie tego roku organ administracji publicznej nie wykrył żadnych rozbieżności pomiędzy obszarami zadeklarowanymi a stwierdzonymi w toku kontroli administracyjnej. Jakkolwiek brak stwierdzonych nieprawidłowości uprawniałby skarżącego do uzyskania pomocy w kwocie [...], lecz jej przyznanie mogłoby nastąpić tylko o tyle, o ile nie ciążyłyby na nim sankcje za lata wcześniejsze. Jednakże sytuacja taka, jak wykazano powyżej, w badanym przypadku nie wystąpiła. Sankcje nałożone na skarżącego za lata 2005 i 2006, nie zostały bowiem - przed złożeniem przez niego wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 - ani rozliczone, ani anulowane z uwagi na upływ czasu, w którym mogłoby nastąpić ich potrącenie. W tym stanie sprawy nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że płatności na rok 2008 powinny mu być przyznane, i za w pełni uzasadnione należy uznać potrącenie ww. sankcji z wypłat pomocy na rok 2008 - w sposób i kwotach przyjętych przez skarżony organ. Wyliczenia przedstawione przez ten organ, stanowiące - wbrew twierdzeniu skarżącego - nie ponowne obliczenie kwot sankcji, lecz zobrazowanie przeprowadzonych operacji matematycznych, nie pozostawiają bowiem w tej kwestii żadnych wątpliwości. Nie mając zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo, a w szczególności przepisy wskazywane przez skarżącego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.