I SA/Sz 542/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J G o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. p o s t a n a w i a: 1. zwolnić Skarżącego od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata z urzędu. Skarżący J G (ur. [...] r.), w dniu 13 czerwca 2016 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że mieszka z żoną L G (ur. [...] r.) i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wskazał też, że wraz z żoną, utrzymują się z emerytur wynoszących razem [...] zł netto. Podniósł, że koszty leczenia i utrzymania domu nie pozwalają na opłacenie usług adwokata. Skarżący oświadczył, że jest inwalidą I grupy porusza się o kulach, żona także choruje, przez co oboje mają utrudniony dojazd, muszą wynajmować samochód z kierowcą. W oświadczeniu o stanie majątkowym, Skarżący wpisał dom o pow. [...] m kw. i wartości [...] zł oraz działkę budowlaną o pow. [...] m kw.; posiadania innego majątku w postaci oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz wierzytelności nie wykazał. W rubryce formularza dotyczącej dochodów Skarżący wpisał świadczenia emerytalne w kwocie [...] zł i w kwocie [...] zł, zaś co do zobowiązań i stałych wydatków podał: raty kredytu gotówkowego w Santander Banku w kwocie [...] zł; podatek – rocznie [...] zł, opłaty za wodę i prąd – miesięcznie [...] zł; zakup opału – rocznie [...] zł; koszty leczenia i lekarstwa rocznie [...] zł. Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, obrazujących sytuację finansową, przedłożył: dokumenty potwierdzające dokonanie wpłaty rat kredytowych w miesiącu kwietniu, maju i czerwcu 2016 r.; odcinek – potwierdzenia wypłaty przez ZUS świadczenia emerytalnego za kwiecień 2016 r.; wyciąg z rachunku bankowego Skarżącego i jego żony w Banku [...][...] za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 11 lipca 2016 r., (saldo końcowe w kwocie [...] zł); dodatkowe oświadczenie Skarżącego co do działki o pow. [...] m kw., że nie jest użytkowana. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej zwanej "P.p.s.a."– prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego, o co ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów jak i opłacić pełnomocnika z wyboru. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Rozpoznając wniosek Skarżącego należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skarżący wykazał, że do takich osób należy, dlatego jego wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika bowiem, iż Skarżący jest osobą w podeszłym wieku i schorowaną (I grupa inwalidzka), prowadzi gospodarstwo domowe z żoną (ur. [...] r.). Dwuosobowa rodzina utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych wynoszących łącznie [...] zł netto; tyle też wynoszą uzasadnione wydatki małżonków, w tym na leczenie i opłacenie dojazdów obojga małżonków. Skarżący wykazał też, że nie ma oszczędności. Należało stwierdzić zatem, że ze względu na wiek, stan zdrowia i stan posiadania członków rodziny, Skarżący nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków finansowych do równoczesnego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz pokrycia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie. Przy czym, wskazać należy, że z uwagi na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł, przedmiotowe zwolnienie od kosztów sądowych będzie obejmowało przyszłe koszty sądowe, jakie mogą ewentualnie powstać na dalszym etapie postępowania, co będzie zależało od woli Skarżącego. Na koszty takie mogą składać się ewentualna opłata kancelaryjna za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wpis od skargi kasacyjnej. W związku z tym, uznając wniosek Skarżącego za zasadny, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.