I SA/Sz 545/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, III, V, X, XII 2005 r. oraz III, IV, V, VI, X 2006 r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego W dniu 21 lipca 2010 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) G.G. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, w sprawie ze swojej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne wyżej wymienione okresy rozliczeniowe 2005 r. i 2006 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że obecnie jedynym źródłem utrzymania jego rodziny są dochody z gospodarstwa rolnego o obszarze [...] ha, na którym prowadzi wyłącznie uprawę roślin. Skarżący podał, że nie posiada własnego domu ani mieszkania, mieszka z rodziną w mieszkaniu stanowiącym własność teściowej A. S, która wspiera go finansowo w utrzymaniu rodziny, w zamian za pomoc w prowadzeniu jej gospodarstwa rolnego o powierzchni około 30 ha. Dochody z gospodarstwa rolnego skarżący uzyska dopiero po żniwach w związku z tym nie jest w chwili obecnej w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych gdyż uzyskiwane dochody pozwalają jedynie na przeżycie. W oświadczeniu rodzinnym skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i małoletnimi synami (w wieku 13 i 3 lat), a w oświadczeniu majątkowym wskazał nieruchomość rolną o pow. [...] ha, nie wykazał posiadania oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] euro. Skarżący oświadczył, że pozostałe osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają żadnych odrębnych majątków ani dochodów. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący wpisał dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł, wyliczony według GUS. Ponadto wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] skarżący nadesłał: 1. dwa zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] r. i [...] r. stwierdzające, że G. G. nie figuruje w bieżącej i archiwalnej ewidencji urzędu oraz S.G. nie jest zarejestrowana w ewidencji od[...] .; 2. kartę świadczeń dotyczącą pobieranego zasiłku rodzinnego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] w okresie od stycznia 2010 r. do lipca 2010 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, a także zaświadczenie Wójta Gminy B. z dnia [...] sierpnia 2010 r., stwierdzające, że S. G. pobierała stypendium szkolne dla syna do czerwca 2010 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; 3. zaświadczenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 sierpnia 2010 r. stwierdzające, że G. G. i S. G. nie otrzymywali dopłat do rolnictwa; 4. oświadczenia A. S. z dnia [...] w którym potwierdza, że udziela pomocy swojej córce i jej rodzinie w formie udostępnienia lokalu mieszkalnego oraz że nie udziela pomocy pieniężnej; 5. oświadczenie G. G. z dnia[...] ., w którym wskazuje, że gospodarstwo rolne teściowej, w którego prowadzeniu jej pomaga, obejmuje produkcję rolną (uprawa zbóż na [...] ha) i zwierzęcą (hodowla trzody chlewnej); inwentarz żywy stanowią: [...] (przeznaczone na tuczniki). Gospodarstwo składa się również z budynku mieszkalnego o pow. [...] m kw., obory i stodoły o pow. ok. [...] m kw. i garażu o pow. [...] m kw. Skarżący wyjaśnił także, iż teściowa otrzymuje dotację unijną do produkcji roślinnej, która jest wykorzystywana na zakup nawozów, paliwa, środków ochrony roślin i naprawę sprzętu rolniczego. Dochody miesięczne z rolnictwa uzależnione są od cen i warunków atmosferycznych. Ponadto wskazano, że teściowa otrzymuje rentę rodzinną po zmarłym mężu w wysokości [...] zł, nie otrzymuje dochodów z dzierżawy. Skarżący oświadczył również, iż miesięczne jego wydatki związane z utrzymaniem rodziny (zakup wyżywienia i ubrania) wynoszą [...] zł, pozostałe wydatki związane z opłatami za media (energia elektryczna, woda, ogrzewanie) ponosi teściowa; 6. zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] stwierdzające, że G.G. nie składał zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009; 7. odpis decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2010 r. Skarżący oświadczył, iż nie posiada rachunków bankowych (lokat, kart kredytowych). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, czy zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżącego nie stać na poniesienie kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika procesowego, o co się ubiega w swoim wniosku. Skarżący poza niewielkim gospodarstwem rolnym o pow. [...] ha (średnia dochodowość według GUS to ok. [...] zł miesięcznie), stanowiącym jedyne źródło dochodu, nie posiada innego majątku, nie zgromadził oszczędności. Skarżący ma na utrzymaniu żonę i małoletnie dzieci. Rodzina korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku rodzinnego oraz stypendium szkolnego na syna (wypłacane w roku szkolnym) w łącznej kwocie ok. [...] zł. Mieszka w domu teściowej, nie ponosi wydatków związanych z zamieszkaniem, a z miesięcznych dochodów zakupuje żywność i ubranie. Wprawdzie teściowa skarżącego, jak wykazał, posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, utrzymywane z dotacji unijnych i uzyskuje dochody z uprawy roślinnej i zwierzęcej oraz renty po mężu (w kwocie [...] zł), to nie można przyjąć, iż w tej sytuacji to ona ma ponieść koszty sądowe w sprawie skarżącego. Teściowa udziela już pomocy córce i jej rodzinie w formie udostępniania nieodpłatnie mieszkania. Ponadto skarżący oświadczył, że pomaga teściowej, pracując w jej gospodarstwie, prowadząc jednocześnie własne gospodarstwo rolne. Pomimo młodego wieku i niewykazania nadzwyczajnych okoliczności ograniczających możliwości zarobkowe skarżącego nie można oczekiwać, że skarżący w chwili obecnej podejmie dodatkową pracę w celu zdobycia środków na sfinansowanie sprawy sądowej. Dodatkowo należy podkreślić, że rodzina korzysta z pomocy społecznej. Prawo pomocy jest formą wsparcia ze środków publicznych. Skoro część dochodów rodziny stanowią również takie środki publiczne, to odmowa prawa pomocy skarżącemu lub przyznanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych spowoduje konieczność poniesienia przez skarżącego takiego wydatku kosztem środków publicznych, co nie byłoby zasadne. Powyższe okoliczności przekonują zatem o tym, iż nie stać skarżącego na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym opłacenie doradcy podatkowego. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.