I SA/Sz 549/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie bezskuteczności odwołania z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. oddala skargę Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w M. przyznał płatności M. C. do gruntów rolnych na rok 2007. Producent przedmiotowej decyzji nie odebrał. 03 kwietnia 2008 r. złożył wniosek o wydanie duplikatu decyzji. Dnia [...] M. C. w Biurze Powiatowym ARiMR w W. z/s w M. złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w S. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez M. C. od decyzji z dnia [...] w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Organ wskazał, że strona nie zgłosiła organowi I instancji zmiany adresu korespondencyjnego, w związku z tym wyjaśnienia strony dotyczące nieprzekazania przez Pocztę Polską listu z decyzją na adres wskazany w piśmie z dnia 10 grudnia 2007 r. skierowanym do Poczty nie jest przesłanką wskazująca na brak winy strony w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. W postanowieniu zawarto pouczenie, iż na przedmiotowe postanowienie służy zażalenie do Prezesa ARiMR. M. C. w dniu [...], na powyższe postanowienie złożył zażalenie do Prezesa ARiMR. Postanowieniem z dnia [...] Prezes ARiMR stwierdził niedopuszczalność zażalenia stwierdzając, że postanowienia wydane na podstawie art. 59 § 2 kpa oraz art. 134 kpa nie podlegają zaskarżeniu w toku postępowania administracyjnego, przysługuje na nie natomiast skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Organ wskazał, że w przypadku, gdy strona będzie niezadowolona z merytorycznego rozstrzygnięcia, co do prawa otrzymania płatności do gruntów rolnych, będzie miała możliwość złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w terminie liczonym od dnia otrzymania na podstawie art. 113 kpa postanowienia o sprostowaniu, które powinno zostać wydane przez organ, który rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z pouczeniem, że na takie postanowienie służy zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w S. stwierdził bezskuteczność odwołania z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W postanowieniu zawarto pouczenie o przysługującym skarżącemu prawie do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Na postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału ARiMR Nr [...] z dnia [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji M. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu na wniesienie odwołania lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. Skarżący wskazał, że organ mylił się w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przyjmując, że skarżący nie dochował z własnej winy terminu do wniesienia odwołania. Ponadto skarżący podał, że o decyzji z dnia [...] dowiedział się dopiero 3 kwietnia 2008 roku, kiedy to zwrócił się z prośbą o doręczenie mu decyzji w sprawie dopłat obszarowych za rok 2007, gdyż wysłana przez Biuro Powiatu W. ARiMR decyzja z dnia [...] nie dotarła do skarżącego nie z jego winy lecz z winy Urzędu Pocztowego w W., który zgodnie z wnioskiem skarżącego złożonym w tym urzędzie 10 grudnia 2007 r. miał obowiązek przekierowywania korespondencji na skrytkę pocztową w P. W ocenie skarżącego spełnił on wymóg art. 58 § 2 kpa konieczny do przywrócenia terminu i wykazał, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału ARiMR wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jednakże nie podzielił powodów skarżącego dla których ten akt powinien być uchylony. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek oraz odwołanie zostały potraktowane odrębnie i dla każdego z nich zostało wydane postanowienie. Ponadto podano, że zarówno wniosek jak i odwołanie nie spełniły wymogu przewidzianego dla podań wynikającego z art. 63 § 3 kpa, co oznacza, że nie powinny być rozpatrywane bez wezwania do usunięcia braków formalnych, w trybie art. 64 kpa. Dodatkowo, biorąc pod uwagę, że zostało wydane Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu na wniesienie odwołania z dnia [...] ustosunkowujące się do wniosku Producenta o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania, nie powinno było zostać wydane Postanowienie z [...] stwierdzające bezskuteczność odwołania z powodu uchylenia terminu do wniesienia odwołania. Dlatego też zdaniem organu odwoławczego obydwa postanowienia powinny być derogowane z systemu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznego postanowienia polega na badaniu jego zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd nie może w zastępstwie organu podjąć rozstrzygnięcia przyznającego uprawnienie czy rozstrzygać o obowiązkach tj. w niniejszej sprawie przywrócić termin do wniesienia odwołania. Zatem żądanie skargi nie może być uwzględnione. Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej w przypadku stwierdzenia w wyniku tej kontroli, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi, jest eliminacja z obrotu prawnego takiego rozstrzygnięcia poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia ( art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i to w sytuacji gdy naruszenie prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenie przepisów postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) lub mogło prowadzić do wznowienia postępowania (§ 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. Nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienia go w terminie jest koniecznym warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji, i co w konsekwencji wyłącza dopuszczalność jej skontrolowania w zwyczajnym postępowaniu odwoławczym. Z akt sprawy wynika, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] nie została odebrana przez stronę. Bezsporne jest to, że organ doręczył decyzję będącą konsekwencją złożonego dnia 30 kwietnia 2007 r. przez stronę wniosku na wskazany przez M. C. w trakcie postępowania (zmieniony) adres tj. W. P. [...] W., Poczta zwróciła organowi przedmiotową przesyłkę, M. C. wskazał nowy adres do doręczeń Urzędowi Pocztowemu t.j. W. P. [...] skr. pocz.[...] P.– pismem z dnia 10 grudnia 2007 roku, organowi zaś nie. Przedmiotowe odwołanie wpłynęło do organu w dniu 11 kwietnia 2008 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Wskazać bowiem należy, że stosownie do art. 41 § 2 k.p.a. doręczenie pisma pod dotychczasowy adres ma skutek prawny. Termin określony w art. 129 § 2 k.p.a., jest terminem ustawowym, wiąże więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym. Jego niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe w postaci utraty prawa do wniesienia odwołania. Organy administracji nie posiadają uprawnień do przedłużania terminów ustawowych. Bezskuteczność czynności procesowej prowadzić może do zamknięcia drogi postępowania administracyjnego. Strona może bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu wnosząc prośbę o jego przywrócenie. W niniejszej sprawie Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału ARiMR po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić trzeba, iż przesłankę wydanego w trybie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie, ale również ustalenie faktu wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. Oznacza to, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu, co miało miejsce w niniejszej sprawie w postanowieniu Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]. Skoro zatem odwołanie wniesione zostało z oczywistym uchybieniem czternastodniowego terminu, a termin ten nie został przywrócony - organ odwoławczy obowiązany był w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. - stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wskazać należy, że kwestie braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, czy braków formalnych tego wniosku, które podnosi organ ale nie wskazuje jakie są to braki, które mogły mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, mogą być przedmiotem kontroli Sądu w przypadku zaskarżenia stosownego rozstrzygnięcia tj. postanowienia organu w przedmiocie przywrócenia/odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stosownie do art. 58 i 59 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że takie rozstrzygnięcie zostało przez organ podjęte a z uwagi na błędne pouczenie zaskarżone do Prezesa ARiMR, a Prezes wskazał tak organowi jak i stronie jakie należy podjąć kroki aby otworzyć możliwość zaskarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia stosownie do właściwości tj. do Sądu Administracyjnego. Wskazać w tym miejscu należy, że w momencie wyeliminowania z obrotu prawnego, na skutek niezgodności z prawem, postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu, jako że jest prawnym następstwem pierwszego z wymienionych postanowień, nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Innymi słowy, jego byt zależy tylko i wyłącznie od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, skoro więc ten akt przestaje "istnieć", postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. upada, pomimo braku na to podstawy prawnej. Odnosząc się do wniosku organu o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania to wskazać należy, że po pierwsze jeśli organ dojdzie do przekonania że należy uwzględnić skargę może to uczynić w ramach autokontroli stosownie do art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a po drugie Sąd o czym mowa była eliminuje rozstrzygnięcie gdy doszło do naruszenia przepisów ale ze skutkiem o jakim mowa w art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.