I SA/Sz 549/14

Dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpatrzeniu w dniu 27 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu. J..G. w piśmie z dnia 15 kwietnia 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. Jednocześnie, w ww. piśmie, zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca formułując wniosek wskazała, że przemawia za nim jej ważny interes, a jako podstawę prawną powołała przepis art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że jest osobą schorowaną w zaawansowanym wieku ([...] lata). Obecnie jej stan zdrowia bardzo się pogorszył, a ponadto żyje w stresie bo została wprowadzona w błąd przez osoby godne zaufania (które twierdziły, że od umowy przedwstępnej podatek się nie należy). Jako osoba nieobeznana w prawie zaufała ww. osobom i obecnie mając niewielkie dochody obciążona została znaczną kwotą, tj. [...] zł – kwota zobowiązania podatkowego za 2009 r. określona przez organ podatkowy zaskarżoną decyzją. W treści skierowanego do sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podała, że: jest osobą samotną, której jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie [...] zł. Po potraceniu kwot egzekwowanych przez urząd skarbowy w trybie egzekucji administracyjnej ([...] zł) Skarżąca otrzymuje kwotę [...] zł, z której ponosi stałe wydatki (tj. opłaty: czynsz ok. [...] zł, energia elektryczna oraz gaz ok. [...] zł miesięcznie i leki ok. [...] zł) na życie pozostaje Skarżącej [...] zł. Ponadto Skarżąca wskazała, że nie posiada żadnego majątku. W materiale dowodowym zgromadzonym na potrzeby postępowania o przyznanie prawa pomocy znajduje się oświadczenie, w którym Skarżąca wskazała, że zamieszkuje obecnie w mieszkaniu wnuczki na podstawie ustnej umowy bezpłatnego użyczenia (zobowiązana jest pokrywać w całości opłaty eksploatacyjne). Organ w odpowiedzi na skargę z dnia 7 maja 2014 r., nr [...] wskazał, że mając na uwadze ponowny wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Kontroli Skarbowej nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 18 listopada 2013 r. Skarżąca w dniu 7 stycznia 2014 r. złożyła na ww. postanowienie zażalenie, wnosząc w nim jednocześnie o wstrzymanie wykonania ww. decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na wniosek Skarżącej postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r. organ odmówił wszczęcia postępowania podatkowego we wskazanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej zwanej: "P.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, zgodnie z przepisem art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, iż o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Podkreślić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Wniesienie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sformułowanym przez Skarżącą wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na jej ważny interes błędnie przytoczony został, jako podstawa prawna żądania przepis art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazany przepis utracił moc obowiązującą w dniu 1 stycznia 2009 r. w związku z wejściem w życie zmian zamieszczonych w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 209, poz. 1318). W aktualnym stanie prawnym podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej przez organ pierwszej instancji w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego stanowią przepisy art. 239f ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Organ nie rozstrzygał w przedmiocie wniosku w trybie ww. przepisu art. 239f Ordynacji podatkowej. Rozpoznając wniosek Skarżącej, Sąd stwierdził, że wprawdzie uzasadnienie tego wniosku jest lakoniczne, to jednak twierdzenia Skarżącej są poparte znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami. Skarżąca została w sprawie zwolniona od ponoszenia kosztów wpisu od skargi i ustanowiony został dla niej pełnomocnik profesjonalny w osobie doradcy podatkowego i choć inne są przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a inne do przyznania prawa pomocy, to jednak Sąd dokonał oceny dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, doszedł do przekonania, że wykonanie wobec skarżącej zaskarżonego aktu może pociągnąć za sobą skutki trudne do odwrócenia, w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Dokonując oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim wysokość zobowiązania podatkowego, którego decyzja ta dotyczy. Kwota zobowiązania podatkowego wynikająca z zaskarżonej decyzji, objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania wynosi [...] zł, co jest kwotą znaczną, w okolicznościach aktualnych możliwości ekonomicznych Skarżącej. W tym zakresie Sąd uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić Skarżącą na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postępowanie egzekucyjne związane z dochodzeniem określonego zobowiązania podatkowego wpłynie na pogorszenie warunków materialnych Skarżącej, której środki ekonomiczne stanowi jedynie emerytura w kwocie [...] zł. Ponadto Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku ([...] lata) i zamieszkuje obecnie w mieszkaniu wnuczki, ponosząc koszty eksploatacyjne. W konsekwencji wykonywanie decyzji ostatecznej z dnia 3 marca 2014 r. nr [...] może prowadzić do ograniczonej możliwości zakupu leków, a także do pogorszenia warunków bytowych oraz psychicznych Skarżącej. Na marginesie należy dodać, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest rozstrzygnięciem tymczasowym. Postanowienie tego rodzaju ma charakter wpadkowy, zaś jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez sąd wyroku. Sąd mając na względzie powyższe, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.