I SA/Sz 556/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 2 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: 1. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. odrzucił skargę C.M. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W dniu 23 lipca 2012 r. Skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (wnioskodawca zaznaczył, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego oraz adwokata). Uzasadniając swój wniosek wskazał, że wraz z żoną jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej ponieważ oboje nie pracują, gdyż są ciężko chorzy (małżonka ma raka, a skarżący cierpi na wrzody żołądka oraz choroby reumatyczne). Dalej, podał, że od wielu lat nie uprawiają ziemi, ponieważ nie mają środków pieniężnych ani odpowiedniego sprzętu, małżonkowie nie uzyskują żadnych dochodów, nie otrzymują także pomocy społecznej ponieważ posiadają ziemię. C.M. wyjaśnił, że renta chorobowa żony "zabierana jest" w całości przez KRUS tytułem spłaty zadłużenia. Skarżący dodał, że wraz z żoną nie mają pieniędzy na lekarstwa, "na życie", podatki, ubezpieczenie oraz na zapłatę bieżących rachunków z tytułu zużycia prądu, wody, a także na kupno ubrań. W uzasadnieniu wniosku wskazał także, że nie posiada własnego domu, a ten, w którym aktualnie mieszka (po dziadkach) jest stary, w złym stanie i ma dziurawy strop. Ponadto, wyjaśnił, że zawaliła się obora i pozdychały zwierzęta. Skarżący zwrócił się także z prośbą o przedłużenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu jego skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Wnioskodawca oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim żona B.M. (lat[...]) i córka K. M. (lat[...]). Podając stan majątkowy, wykazał jedynie nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, nie posiada innych nieruchomości ani oszczędności, papierów wartościowych, ani innych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Dodał, że osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają konia, krowę, stary trzydziestoletni ciągnik, który jest niesprawny. Ponadto, córka uzyskuje stypendium w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 wyżej przytoczonego przepisu). Na podstawie przepisu art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. C. M. złożył skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wskazane w powołanym przepisie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Skarżący nie ma zatem z mocy ustawy obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. W związku z powyższym, rozpoznaniu podlegał jedynie wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zatem, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ciężar dowodu spoczywa na skarżącym, albowiem zwrot: "gdy wykaże" oznacza, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W ocenie Sądu wniosek C. M. zasługuje na uwzględnienie, bowiem sytuacja rodzinna i materialna skarżącego przemawia za uwzględnieniem jego wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.Ze złożonego wniosku oraz akt administracyjnych wynika, że skarżący i jego rodzina utrzymują się z niewielkich stałych dochodów (renty żony i stypendium córki) oraz z prac dorywczych skarżącego, gospodarstwo rolne nie jest uprawiane rolniczo, jedynie na własne potrzeby, skarżący nie wykazał żadnych oszczędności pieniężnych ani przedmiotów o znacznej wartości, a zamieszkiwany przez niego dom wymaga kapitalnego remontu (co potwierdzają zdjęcia załączone do akt administracyjnych). Ponadto, skarżący jest znacznie zadłużony. Z akt administracyjnych wynika także, iż koszty leczenia żony są pokrywane przez matkę skarżącego, C. M. nie korzysta z dopłat bezpośrednich oraz nie otrzymuje żadnych świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej. Powyższe okoliczności, świadczą o tym, że skarżący nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w postaci opłacenia zastępstwa procesowego. Jednakże należy zauważyć, iż pomimo zaznaczenia na urzędowym formularzu, iż wnosi o ustanowienie radcy prawnego i adwokata, ustanowienie dwóch pełnomocników z urzędu nie jest dopuszczalne, dlatego wniosek podlega uwzględnieniu jedynie w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przedłużenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż profesjonalny pełnomocnik będzie uprawniony do wniesienia wraz z ewentualną skargą kasacyjną wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, sąd uznał za uzasadnione przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.