I SA/Sz 557/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w osobie: Referendarza Sądowego Aleksandry Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2007 r. wniosku G. N.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego oraz umorzenia odsetek p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Skarżący, G.N., pismem z dnia 10 września 2007 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) zwrócił się o uchylenie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 sierpnia 2007 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, ze względu na trudną sytuację majątkową. Powyższe pismo zostało potraktowane jako wniosek o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w związku z wniesioną skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. Następnie, w dniu 8.10.2007 r. skarżący uzupełnił swój wniosek na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy, rozszerzając zakres zgłoszonego żądania również o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący, powołując się na dokumentację dotyczącą jego sytuacji znajdującą się w aktach administracyjnych jego sprawy, podniósł, że jest 64 letnim rencistą z powodu stałej niezdolności do pracy. Otrzymuje z tego tytułu miesięcznie kwotę 512 zł, z czego 400 zł wydatkuje na leki, które są niezbędne do życia. Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku w postaci mieszkania, ani żadnych innych dóbr materialnych. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną G.N. oraz córką – U.N. Źródła dochodów rodziny to kwota 512 zł renty skarżącego, renta chorobowa G.N. w kwocie 437 zł oraz renta niepełnosprawnej córki w kwocie 293 zł miesięcznie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym ( ... ) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 powołanej ustawy ). W związku z przysługującym uprawnieniem, wynikającym z w/w art. 255 cyt. ustawy, Sąd wezwał skarżącego pismem z dnia 16 października 2007 r., a następnie z dnia 21 listopada 2007 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, tj. - oświadczenia małżonki skarżącego G.N., czy prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochody i w jakiej wysokości wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności (zaświadczenie o likwidacji, zawieszeniu, podjęciu działalności, zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy z tego tytułu, uzyskanego dochodu, lub ewentualnie odpis z prowadzonej ewidencji przychodów dotyczących okresu od stycznia 2007 r. do listopada 2007 r.), - odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącego i G.N. za 2006 r. wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym, - wyciągu z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych ze stanem środków na tych rachunkach za okres od 15 sierpnia 2007 r. do 15 listopada 2007 r., - dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej w ostatnim okresie przez skarżącego renty oraz przez małżonkę emerytury z uwzględnieniem obciążeń komorniczych, - wykazu ponoszonych przez skarżącego miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie siebie i rodziny (w tym na leczenie) wraz z dokumentami potwierdzającymi ich ponoszenie z ostatnich 2 miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżący i jego rodzina korzystali w roku 2007 ze środków pomocy społecznej w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. G.N., wykonując powyższe zobowiązanie Sądu, nadesłał dwa zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 30.11.2007 r. o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych, z którego wynika, że w roku 2006 skarżący osiągnął dochód (nie pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne ani o podatek dochodowy) w kwocie 10.081,62 zł, a jego małżonka w dniu 26.04.2007 r. złożyła zeznanie podatkowe za rok 2006, w którym zadeklarowała dochód w kwocie 0 zł. Ponadto skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego małżonki za okres od 30.10.2007 r. do 27.11.2007 r., z którego wynika saldo w kwocie ujemnej 2.495,42 zł oraz jedyny wpływ w tym okresie w kwocie 512 zł z tytułu renty. Skarżący wyjaśnił, iż pozostałych wyciągów, tj. za okres od 15 sierpnia 2007 r. do 1 listopada 2007 r. nie jest w stanie przedstawić, ponieważ za każdy z wyciągów bank żąda zapłaty 15 zł. Przedstawiono także zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w K. z dnia 28.11.2007 r., potwierdzające wysokość otrzymywanej przez skarżącego renty rolniczej w miesiącach od sierpnia do października 2007 r. w wysokości 512,29 zł oraz zaświadczenie ZUS z dnia 30.11.2007 r. o wysokości wypłaconego w miesiącach od września do listopada 2007 r. małżonce skarżącego świadczenia rentowego, (po potrąceniach kwoty 178,68 zł) w kwocie 438,74 zł. G.N. przedłożył także zaświadczenie Miejskiego ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 30.11.2007 r., z którego wynika, że skarżący i jego rodzina w okresie od stycznia 2007 r. do listopada 2007 r. korzystali ze świadczeń rodzinnych w formie: - zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie 704 zł, - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w łącznej kwocie 880 zł, - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w łącznej kwocie 100 zł, - zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności w łącznej kwocie 1.683 zł. Skarżący oświadczył, iż nie jest w stanie przedstawić wykazu miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie, ponieważ posiada jedynie udział w miesięcznych kosztach utrzymania mieszkania teściów (gdzie wraz z rodziną zamieszkuje), co zostało opisane w drukach do urzędu skarbowego, paragonów za leki nie przechowuje. Ponadto wskazał, że kwota dochodów rodziny 950 zł wystarcza zaledwie na lekarstwa skarżącego i chorej córki oraz na zakup przyborów do szkoły lub ubrań. Skarżący przedłożył także odpisy dwóch zaświadczeń Sądu Rejonowego w K. KRS z dnia 12.03.2003 r. i z 21.11.2007 r. o wpisie G.N. do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. W związku z tym, że skarżący w swoim wniosku wskazał na dokumenty dotyczące jego sytuacji, złożone w postępowaniu przed organem podatkowym, Sąd, po ich przeanalizowaniu załączył do niniejszego postępowania część z nich, a mianowicie: - oświadczenie o stanie majątkowym, sytuacji rodzinnej i ciężarach finansowych dnia 5.03.2007 r., - orzeczenie ZUS z dnia 30.04.2002 r. o uznaniu córki skarżącego za osobę niepełnosprawną od dnia urodzenia, - pismo G.N. z dnia 5.03.2007 r. zawierające oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, - zaświadczenie Urzędu Miejskiego w D. z dnia 15.03.2000 r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej G.N. w zakresie handlu artykułami przemysłowymi (obuwiem) oraz gastronomii (bar piwny) oraz pisma o wznowieniu działalności w zakresie usług gastronomicznych od dnia 3.07.2006 r. oraz jej zawieszeniu z dniem 31.08.2006 r. Zgodnie z art. 245 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, w której osoba bezrobotna, niepobierająca zasiłku, ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, jej sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Przyznanie prawa pomocy uzasadniają przede wszystkim takie nadzwyczajne okoliczności jak np. stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, zawód, które w sposób obiektywny uniemożliwiają wykorzystanie swej zdolności zarobkowej, albo wyłączają korzystanie z niej z innych przyczyn społecznie uzasadnionych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Sąd, po przeanalizowaniu oświadczeń skarżącego o jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, przedłożonych przez stronę dokumentów oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, postanowił uwzględnić wniosek skarżącego i przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sytuacja majątkowa i osobista G.N., w ocenie Sądu jest trudna. Wnioskodawca nie posiada majątku w postaci nieruchomości, których wyzbył się – jak wynika z akt sprawy - ze względu na konieczność pozyskania środków na leczenie chorego dziecka oraz na spłatę zadłużenia z tytułu prowadzonej przez małżonkę działalności gospodarczej. Ponadto skarżący jest osobą niezdolną do pracy (rencistą), choruje na serce (jest po operacji). Rodzina utrzymuje się z renty wnioskodawcy w kwocie 512 zł, z renty małżonki w wysokości 438 zł oraz zasiłków z pomocy społecznej przyznanych w związku z wychowywaniem niepełnosprawnego dziecka. Dochód trzyosobowej rodziny, zatem, jak wynika ze złożonych dokumentów, to kwota ok. 1.200 zł. Zdaniem Sądu kwota ta nie jest wystarczająca, aby zaoszczędzić jakiekolwiek środki na poniesienie kosztów sądowych i wynagrodzenie pełnomocnika. Z powyższych dochodów ponoszone są konieczne wydatki na utrzymanie w kwocie 200 zł, (przekazywane teściom w związku z zamieszkiwaniem w ich mieszkaniu) oraz kwota 400 zł na leczenie skarżącego i dziecka. Wprawdzie skarżący nie wykazał innych kwot wydatków na konieczne utrzymanie, wymieniając tylko zakup przyborów szkolnych i ubrań dla dziecka, ze względu na doświadczenie życiowe, należy przyjąć, iż strona w związku z utrzymaniem niepełnosprawnego dziecka w wieku szkolnym na pewno ponosi zwiększone koszty utrzymania. Stwierdzając, zatem, iż sytuacja materialna i osobista skarżącego jest wyjątkowa, nie jest możliwe aby wnioskodawca poniósł jakiekolwiek koszty postępowania sądowego. Oceny tej nie zmienia także, zdaniem Sądu okoliczność, iż małżonka skarżącego prowadzi sezonową działalność gospodarczą w postaci baru piwnego (przez dwa miesiące w roku), którą po sezonie zawiesza. Wprawdzie wnioskodawca nie podał danych dotyczących dochodów z tej działalności dotyczących sezonu 2007 r., co należy ocenić jako niestaranne wykonanie zobowiązania Sądu, jednak na podstawie przedłożonych zaświadczeń z urzędu skarbowego dotyczących roku 2006, w którym działalność ta nie przyniosła dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, można dojść do wniosku, iż działalność ta jest niewielkich rozmiarów i nie przyczynia się w istotny sposób do podwyższenia poziomu życia rodziny. Należy także podkreślić, że skarżący w związku z długami z działalności gospodarczej wpisany jest od 2003 r. do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż stosownie do art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.