I SA/Sz 56/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2010 r. wniosku S. G.o o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za VII, VIII, XI, XII 2002 r., I, II, IV, VII, X, XII 2003 r., I, III, V, VII-XII 2004 r., I - V 2005 r. p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący S. G. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach, przedłożonych dokumentów i akt sprawy wynika, co następuje. S. G. ma [...] lat, utrzymuje się z dochodów z emerytury, wynoszącej po potrąceniu zajęcia egzekucyjnego [...] zł (zaświadczenie ZUS Oddziału z dnia 17 lipca 2009 r. – k. 34). Skarżący wskazał, iż powyższa kwota nie wystarcza na podstawowe opłaty, leki i wyżywienie, w związku z tym nie jest w stanie zapłacić kosztów w wysokości [...] zł od wniesionej skargi. Skarżący nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Z akt sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje w mieszkaniu, będącym własnością córki zmarłej konkubiny i ponosi wszelkie koszty jego utrzymania. Miesięczne wydatki na opłaty tj. na czynsz, media, telefon i TV wynoszą [...] zł. Skarżący jest zadłużony z tytułu zaciągniętych pożyczek w 3 bankach: w Bankach C. na kwotę [...] zł (do września 2013 r., w ratach po [...] zł miesięczne) oraz na kwotę [...] zł, w M.. na kwotę [...] zł i w D. na kwotę [...] zł (do lipca 2015 r. w ratach po [...] zł ), przeznaczanych na spłatę innych zadłużeń (pożyczek), a także na pokrycie kosztów utrzymania oraz zakup leków. W miesiącach listopadzie 2009 r., grudniu 2009 r., styczniu 2010 r. i lutym, 2010 r. skarżący otrzymał wezwania do spłaty przeterminowanych rat pożyczek na kwotę [...] zł, [...] zł i [...] zł (k. 28-32). Zgodnie z zaświadczeniem Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 23 lutego 2010 r. skarżący w okresie od stycznia 2009 r. do dnia 23 lutego 2010 r. nie korzystał z pomocy Ośrodka (k. 33). Z rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2009 r. wynika, że przychody skarżącego z tytułu emerytury w 2009 r. wyniosły [...] zł, pobrano zaliczkę na podatek w kwocie[...]zł, odprowadzono składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie – p.p.s.a) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy w tym miejscu wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są ograniczone i nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ubiegający się o taką pomoc, winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, zasadami doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, okoliczności, które powołał skarżący w swoim wniosku, znajdujące potwierdzenie w przedłożonych dokumentach i aktach sprawy uzasadniają jego uwzględnienie, wykazał on bowiem, iż nie będzie w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Skarżący utrzymuje się z emerytury w kwocie ok. [...] zł, a uzasadnione wydatki na utrzymanie mieszkania (w kwocie [...] zł) pochłaniają ponad połowę środków pieniężnych, którymi dysponuje. Na pozostałe wydatki związane z utrzymaniem – wyżywieniem, leczeniem, skarżący zaciąga pożyczki, których nie jest w stanie spłacać. Skarżący nie posiada majątku, ani oszczędności. Powyższe świadczy o trudnej sytuacji skarżącego. Biorąc pod uwagę podeszły wiek skarżącego należy stwierdzić, że nie będzie on w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Rozpoznając niniejszy wniosek, należało uwzględnić również, iż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie wszczęte zostało drugie postępowanie sądowe ze skargi skarżącego, co powoduje wzrost kosztów sądowych, a zatem wzrost obciążenia finansowego dla skarżącego. S. G. wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złożył w obu skarżonych sprawach tak więc łączna suma ciążących na nim wpisów sądowych ([...]zł) była brana pod uwagę rozwagę, przy rozpoznawaniu wniosku. W tym stanie, wobec wykazania niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), należało przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.