I SA/Sz 560/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia[...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i powstania długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego [...] z dnia [...] nr [...] , 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W.J. działając na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez D.C. , zgłosił do odprawy celnej w dniu [...] według dokumentu [...] samochód osobowy marki M. produkcji [...] nadwozia[...], deklarując jako odbiorcę towaru D.C. . Wraz ze zgłoszeniem celnym przedłożono między innymi deklarację wartości celnej oraz rachunek zakupu pojazdu z dnia [...] na kwotę [...] DEM. Na wniosek D.C. Urząd Celny decyzją z dnia [...] Nr [...] uznał za nieprawidłowe wskazane zgłoszenie celne w zakresie określenia odbiorcy towaru i stwierdził, że odbiorcą jest. D.C. . W wyniku wznowienia postępowania, Urząd Celny uznając przekazany protokół przesłuchania D.C. w charakterze świadka sporządzony przez Inspektora Urzędu Skarbowego [...] z którego wynikało, że importowany pojazd został jej zaoferowany do sprzedaży przez W.J. oraz że D.C. przekazała W.J. kwotę [...] PLN w celu zakupu na jej rzecz tego pojazdu, za nowe okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi celnemu wydającemu decyzję w sprawie, decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] i 3uznał zgłoszenie celne z dnia [...] za nieprawidłowe i określił wartość celną importowanego towaru na kwotę [...] zł. Dyrektor Izby Celnej[...] , w wyniku rozpoznania wniesionego przez D.C. odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 476/04 oddalił skargę D.C..na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w trybie wznowienia postępowania. Sąd wskazał, że organy celne prawidłowo w sprawie przyjęły za podstawę prawną ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu przepisy art. 23 § 1, § 7, § 9 w zw. z art. 30 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 5 Kodeksu celnego. Sąd wyjaśnił, że wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem przepisów art. 30 i art. 31, przy czym ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy. Sąd przyjął, iż podstawową dla dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji, jest sprawa zasadności doliczenia tzw. kosztów dodanych, tj. kosztów prowizji pobranej od skarżącej przez upoważnionego przez nią pełnomocnika W.J., do wartości pojazdu, dla którego jest ustalana wartość celna. Sąd uznał za prawidłowe poczynione przez organy celne ustalenia, z których wynikało, że skarżąca przekazała W.J. kwotę [...] zł, z której to kwoty W.J. zapłacił za kupno pojazdu kwotę [...] DEM (równowartość [...] zł) oraz uiścił należności celno-podatkowe w wysokości [...] zł i wydatkował kwotę [...] zł na kupno części zamiennych. Wskazane przez skarżącą koszty transportu samochodu wyniosły [...] zł. Prawidłowo zatem, organy celne - na podstawie przepisu art. 31 pkt 6 Kodeksu celnego obniżyły kwotę [...] zł o zapłacone należności celno-podatkowe w wysokości [...] zł, a po odliczeniu tych należności oraz kwoty wynikającej z rachunku zakupu pojazdu oraz części zamiennych i kosztów transportu pozostała kwota [...] zł, od przekazanej W. J. kwoty [...] zł, została doliczona do wartości importowanego pojazdu, jako koszty prowizji pobranej przez W.J. od skarżącej. Zdaniem Sądu, tak wyliczona wartość celna importowanego pojazdu nie narusza wskazanych wyżej przepisów Kodeksu celnego, a zastosowana procedura postępowania celnego nie uchybia przepisom regulującym tryb nadzwyczajny wznowienia postępowania celnego. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, iż pełnomocnik nie działał w ramach udzielonego mu pełnomocnictwa, ponieważ został jedynie uprawniony do wykonania czynności zakupu pojazdu i do dostarczenia go na teren kraju, Sąd uznał, że nie znajduje ono pokrycia w prawidłowo zgromadzonym przez organy celne materiale dowodowym i jest rozbieżne z treścią udzielonego pełnomocnictwa. Skarżąca, udzielając W. J. pełnomocnictwa, ponosi odpowiedzialność za dokumenty wystawione i podpisane prze swojego pełnomocnika w ramach udzielonego mu upoważnienia do dokonań czynności - złożenia zgłoszenia celnego w jej imieniu i na jej rzecz, co pozostaje w zgodzie z brzmieniem przepisów art. 253255 Kodeksu celnego kształtujących instytucję reprezentacji w postępowaniu celnym. Za prawidłową uznał Sąd dokonaną przez organ celny kwalifikację prawną w zakresie wynikającym z przesunięcia daty zarejestrowania kwoty długu celnego i zastosowania przepisu § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. Nr 143, poz. 958 ze zm.) w związku z przepisem art. 222 § 5 Kodeksu celnego, skutkiem czego naliczono skarżącej odsetki wyrównawcze od długu celnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, jak słusznie oceniły to organy podatkowe, nie można uznać, iż nie była ona świadoma tego, jakie dokumenty związane z importem pojazdu otrzymała i za jaką kwotę dokonała zakupu samochodu. Wobec powyższego, w sprawie miało miejsce dążenie do świadomego i celowego ukrycia prawdziwej kwoty z tytułu zapłaty za importowany towar. Sąd uznał za prawidłowe także te ustalenia organów celnych, z których wynika, iż brak jest dowodów potwierdzających, że D.C. wykazała zwykłą staranność w sprawie, co wykluczałoby możliwość zastosowania przepisu § 1 ust. 3 pkt 1 wskazanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. i odstąpienie od pobrania odsetek wyrównawczych, bowiem nie udowodniła ona, iż podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych w zgłoszeniu celnym spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jej zaniedbania lub świadomego działania. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu nie zostały w sprawie także naruszone przepisy art. 8 i 12 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż, jak wyjaśnił Sąd, w postępowaniu celnym nie znajdują one zastosowania. D.C. złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 maja 2005 r. i po rozpoznaniu skargi uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] . oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Celnego z dnia [...] Skarżąca skargę kasacyjną oparła na następujących podstawach: 1) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.), tj.: art. 245 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 37, poz. 926 z późno zm.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez orzeczenie jedynie w części, a nie w całym zakresie co do istoty sprawy, kiedy na skutek wznowienia postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe organ pierwszej instancji uchylił decyzję Urzędu Celnego z dnia [...] – w całości, 2) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.: § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania w zw. z art. 222 § 5 Kodeksu celnego - poprzez naliczenie odsetek wyrównawczych od długu celnego, pomimo iż zaistniały przesłanki do zwolnienia D.C. od ich uiszczenia. Nadto, autor skargi kasacyjnej sformułował dodatkowo zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 134 § 1 p.p.s.a., przy czym naruszenie polegać miało na tym, że Sąd I instancji nie związany granicami skargi nie dostrzegł, że w toku postępowania przed organami celnymi doszło do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia[...] . uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 maja 2005 r. sygn. akt I S.A./Sz 476/04 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd uznał, że nie można odmówić zasadności zarzutowi naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż rzeczywiście uszło uwadze wojewódzkiego sądu administracyjnego, iż w toku postępowania przed organami celnymi obu instancji doszło do naruszenia szeroko rozumianych zasad postępowania wznowieniowego regulowanych przepisami Ordynacji podatkowej, stosowanymi za pośrednictwem art. 262 Kodeksu celnego. Sąd wskazał, że pod rządami art. 65 Kodeksu celnego brak podstaw do uznania, by przyjęcie zgłoszenia celnego dokonywane było w formie decyzji administracyjnej. Podstawą prawną wydawania decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe względnie za nieprawidłowe w całości lub w części jest art. 65 § 4 Kodeksu celnego, zgodnie z którym decyzje odnoszące się do materii prawidłowości zgłoszenia celnego wydaje się po przyjęciu zgłoszenia. Decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części rozstrzyga co do istoty sprawę, której przedmiotem jest materia objęta tą częścią zgłoszenia celnego, której dotyczą nieprawidłowości. W sprawach, w których strona wnosi o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części, przedmiot oceny i rozstrzygania określa treść wniosku. Brak więc podstaw do przyjęcia, by decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części określonej we wniosku strony rozstrzygała o prawidłowości zgłoszenia celnego w pozostałej części, której dotyczyć może odrębna decyzja wydana na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego. Konkludując, określone wart. 128 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego skutki decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, wydanej zgodnie z zakresem wniosku strony, powstają jedynie w odniesieniu do tej części zgłoszenia celnego, której decyzja dotyczy. Nie ma przeszkód, by w odniesieniu do pozostałych części zgłoszenia wydać odrębną decyzję, bez potrzeby sięgania do trybów nadzwyczajnych, w szczególności wznowienia postępowania. W trybie wznowienia uchylono prawidłową decyzję ostateczną, mimo że do tej decyzji nie można było odnieść żadnej z przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Nadto, orzekając w przedmiocie innych niż dotyczące oznaczenia importera części zgłoszenia celnego, wykroczono poza granice wznowionego postępowania. Brak przy tym podstaw do przyjęcia, by zapadło odrębne rozstrzygnięcie wydane w zwykłym trybie z art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego, skoro organy obu instancji wyraźnie odnoszą się do trybu wznowieniowego. Jak z tego wynika, do wznowienia postępowania doszło z naruszeniem art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, decyzje organów obu instancji zapadły natomiast z naruszeniem art. 241 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (odpowiednik art. 241 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji). Uchybienie to powoduje, że zbędne jest odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego. Jak wynika z art. 222 § 4 Kodeksu celnego, pobieranie odsetek wyrównawczych pozostaje w ścisłym związku z datą powstania długu celnego, co w sprawie niniejszej jest efektem uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w trybie wznowienia. Wady w zakresie zastosowania trybu nadzwyczajnego mają bezpośrednie skutki w zakresie możności naliczania odsetek wyrównawczych. W tej sytuacji rozstrzygnięcie co do naruszeń przepisów postępowania wywołuje bezpośredni skutek w zakresie naliczania czy niemożności pobierania odsetek wyrównawczych. W piśmie z dnia skarżąca wniosła o przesłuchanie jej w drodze pomocy sądowej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa(Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), wznawia się postępowanie, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu. Oznacza to, że organ korzystający z instytucji wznowienia postępowania nie może zmieniać rodzaju sprawy. Tak więc w postępowaniu wznowieniowym może być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która była przedmiotem rozpoznania a zakończona rozstrzygnięciem i to rozstrzygnięciem ostatecznym. W sprawie niniejszej niekwestionowany stan faktyczny przedstawia się w ten sposób, że w dniu [...] zapadła decyzja ostateczna, którą zgłoszenie celne uznano za nieprawidłowe jedynie w tej części, która obejmowała oznaczenie importera, zmieniając w zgłoszeniu celnym element odnoszący się do imion importera. Prawidłowość rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie budzi żadnych wątpliwości. Mimo tego wznowiono postępowanie z powołaniem się na podstawę z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej powiązaną z kwestią nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, które w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mogły pozostawać w związku z przedmiotem rozstrzygnięcia decyzją ostateczną, to jest oznaczeniem imion importera. W dalszym toku postępowania w trybie wznowienia uchylono prawidłową decyzję ostateczną, mimo że do tej decyzji nie można było odnieść żadnej z przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Nadto, orzekając w przedmiocie innych niż dotyczące oznaczenia importera części zgłoszenia celnego, wykroczono poza granice wznowionego postępowania. Brak przy tym podstaw do przyjęcia, by zapadło odrębne rozstrzygnięcie wydane w zwykłym trybie z art. 65 § 4 pkt 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 75, z 2001 r., poz. 802 ze zm.), skoro organy obu instancji wyraźnie odnoszą się do trybu wznowieniowego. Jak z tego wynika, do wznowienia postępowania doszło z naruszeniem art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, decyzje organów obu instancji zapadły natomiast z naruszeniem art. 241 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (odpowiednik art. 241 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji). Należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że pod rządami art. 65 Kodeksu celnego brak podstaw do uznania, by przyjęcie zgłoszenia celnego dokonywane było w formie decyzji administracyjnej. Podstawą prawną wydawania decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe względnie za nieprawidłowe w całości lub w części jest art. 65 § 4 Kodeksu celnego, zgodnie z którym decyzje odnoszące się do materii prawidłowości zgłoszenia celnego wydaje się po przyjęciu zgłoszenia. Decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części rozstrzyga co do istoty sprawę, której przedmiotem jest materia objęta tą częścią zgłoszenia celnego, której dotyczą nieprawidłowości. W sprawach, w których strona wnosi o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części, przedmiot oceny i rozstrzygania określa treść wniosku. Brak więc podstaw do przyjęcia, by decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części określonej we wniosku strony rozstrzygała o prawidłowości zgłoszenia celnego w pozostałej części, której dotyczyć może odrębna decyzja wydana na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego. Konkludując, określone wart. 128 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego skutki decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, wydanej zgodnie z zakresem wniosku strony, powstają jedynie w odniesieniu do tej części zgłoszenia celnego, której decyzja dotyczy. Nie ma przeszkód, by w odniesieniu do pozostałych części zgłoszenia wydać odrębną decyzję, bez potrzeby sięgania do trybów nadzwyczajnych, w szczególności wznowienia postępowania. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej przesłuchania jej w drodze pomocy prawnej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, wskazać należy, że zgodnie z art. 133 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym, Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone. Oznacza to, że podstawą orzekania przez Sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach. W postępowaniu przed Sądem stosownie do art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postanowienie to należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dowodowe przed Sądem i w konsekwencji dokonywanie przez ten Sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Skoro zatem w postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, to wniosek strony skarżącej jej przesłuchania jako nieuzasadniony nie mógł być uwzględniony. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę i stosownie do art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie będąc związany granicami skargi, Sąd uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej orzeczono po myśli art. 200 wymienionej wyżej ustawy