I SA/Sz 560/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA – Zygmunt Chorzępa po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Sz 560/11 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w S. w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego postanawia: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Sz 560/11, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Sz 560/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił skargę M. M. w sprawie przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w S. o zwrot podatku akcyzowego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). W dniu 1 sierpnia 2011 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, iż posiada niskie dochody, które wydatkuje na zakup leków i innych środków. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi sam gospodarstwo domowe, osiąga dochody w wysokości [...] zł netto z tytułu emerytury. Posiada mieszkanie własnościowe o wielkości 63 m2 (o wartości ok. [...] zł) oraz działkę i garaż a także samochód M. W dniu 12 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 560/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi (art. 247 p.p.s.a.). Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Według wskazanego przepisu, uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Sąd, który je wydał, jest możliwe wtedy, gdy zażalenie jest "oczywiście uzasadnione". Tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą nią być objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. W każdym jednak wypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", to znaczy nie wzbudzająca wątpliwości i zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 20 maja 1999 roku, sygn. II UZ 58/99, OSNP 2000, Nr 15, poz. 602). W ocenie Sądu, taki charakter ma zażalenie wniesione na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 12 sierpnia 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze powyższe okoliczności, a w szczególności fakt, iż zażalenie jest "oczywiście uzasadnione", Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. Jednocześnie rozpoznając sprawę ponownie Sąd stwierdza, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Rozpoznając wniosek skarżącego należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Okoliczności podane we wniosku uzasadniają stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo należy wskazać, iż ustanowienie pełnomocnika z urzędu ma szczególne znaczenie z uwagi na etap, w którym znajduje się postępowanie w niniejszej sprawie ponieważ postanowieniem z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił skargę skarżącego. Od postanowienia tego przysługuje skarżącemu skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem radcowsko-adwokackim (art. 175 § 1 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 2 postanowienia.