I SA/Sz 563/12

WyrokWSA w Szczecinie2012-12-04

Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Kazimierz Maczewski, Anna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasadne jest pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej z powodu stwierdzenia niezgodności w uprawach na działkach rolnych oraz złożenia wniosku po terminie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stwierdzone niezgodności w uprawach (gorczyca zamiast żyta ozimego) oraz brak deklarowanej uprawy na niektórych działkach uzasadniały pomniejszenie płatności o 100% zgodnie z przepisami. Dodatkowo, złożenie wniosku o płatność rolnośrodowiskową po terminie, poprzez zmianę do wniosku złożoną po upływie podstawowego terminu, skutkowało pomniejszeniem przyznanej płatności o 1% za każdy dzień opóźnienia.
Stan faktyczny
Rolnik D. N. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. W wyniku kontroli na miejscu stwierdzono, że na niektórych działkach rolnych zamiast zadeklarowanego żyta ozimego wyrosła gorczyca, a także stwierdzono mniejszą powierzchnię użytków rolnych niż zadeklarowana. Dodatkowo, wniosek o płatność rolnośrodowiskową został złożony w formie zmiany do pierwotnego wniosku po upływie podstawowego terminu. Organy administracji obu instancji pomniejszyły należne płatności, co zostało zaskarżone przez rolnika do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę D. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] przyznającą płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu: 1) Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód kwotę w wysokości [...] zł, a) Wariant 8.2.1 - Międzyplon ozimy o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł; b) Wariant 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł; 2) Pakiet 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania kwotę w wysokości [...] zł, a) Wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] r. do organu I instancji wpłynęło pismo D. N., który zgłosił zmianę do złożonego w dniu [...] r. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Ww. strona po raz pierwszy zadeklarowała użytkowane działki rolne do przyznania płatności rolnośrodowiskowej za realizację dwóch pakietów: Rolnictwa zrównoważonego w wariancie 1.1 Zrównoważony system gospodarowania oraz Ochrony gleb i wód w dwóch wariantach: 8.2.1 Międzyplon ozimy oraz 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy. Strona, wraz z formularzem zmiany do wniosku, złożyła deklarację pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013. Dalej organ wskazał, że w dniach [...] r. w gospodarstwie Wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę na miejscu w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego. Kontroli powierzchni użytkowanej rolniczo poddano działki zadeklarowane do płatności. Wyniki kontroli w odniesieniu do użytków rolnych na poszczególnych działkach ewidencyjnych organ przedstawił w formie tabeli, w której ujęto oznaczenie działek rolnych (wskazanych we wniosku), realizowany wariat, powierzchnię działki rolnej we wniosku (w hektarach), powierzchnię stwierdzoną podczas kontroli oraz kod nieprawidłowości. Organ dodał, że na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport o nr dok. [...], do którego załączono szkice z pomiaru poszczególnych działek rolnych, dokumentację fotograficzną oraz oświadczenie Producenta, w którym stwierdził, że na części działek rolnych [...] i [...] wyrosła gorczyca ponieważ nasiona tej rośliny zasiał wraz z rośliną główną na tych działkach rolnych, tj. żytem. Do wymieszania nasion doszło w siewniku, albowiem pozostały w nim nasiona gorczycy, którą poprzednio zasiewał pola. Ponieważ warunki pogodowe sprzyjały intensywnemu i szybkiemu wzrostowi gorczycy, w dniu kontroli roślina ta przerosła uprawę główną (żyto), co zostało stwierdzone w wyniku kontroli. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, tj. przyznał płatności w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu realizacji wariantu 1.1 Zrównoważony system gospodarowania w wysokości [...] zł oraz kwotę [...] zł z tytułu realizacji pakietu Ochrony gleb i wód w wariantach 8.2.1 Międzyplon ozimy (kwota płatności [...] zł) oraz 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy (kwota płatności [...] zł). Uzasadniając swoją decyzję, organ ten wskazał okoliczności, z powodu których płatności przyznane zostały do powierzchni mniejszych niż zadeklarowane przez Wnioskodawcę, powołał się także na ustalenia przeprowadzonej w gospodarstwie kontroli na miejscu. D. N. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji i wniósł odwołanie, żądając przyznania płatności bez pomniejszeń. Organ odwoławczy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ ten wskazał, że zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia miał fakt zgłoszenia przez wnioskodawcę użytkowanych rolniczo działek rolnych do przyznania płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego dopiero w dniu [...] r. w dokumencie zmiany do wniosku złożonej w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] oraz wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Producenta w dniach [...] r. W toku kontroli zweryfikowano powierzchnię i rodzaj prowadzonej uprawy na deklarowanych działkach rolnych, jak również dokumentacja prowadzona na okoliczność realizowanego programu rolnośrodowiskowego. Wiarygodność tych danych została sprawdzona i opisana przez wykonawcę kontroli w raporcie z czynności kontrolnych [...]. Następnie, organ odwoławczy wskazał, że D. N. składając wniosek o przyznanie płatności, zobowiązał się do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz podpisał (zawarte w formularzu wniosku) zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw". Zatem jego obowiązkiem było podanie w sposób prawidłowy, tj. zgodny z rzeczywistym stanem rzeczy i w stosownym czasie, wszystkich informacji dotyczących podstaw przyznania płatności. W dalszej części decyzji organ przytoczył treść art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionych rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L316 z 2.12.2009, str. 65). Następnie wskazał, że kontrola w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została zgodnie z art. 33 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009, w sposób rzetelny przez posiadających odpowiednie kwalifikacje inspektorów terenowych. Inspektorzy z uwagi na swoje wykształcenie dawali pewność, że kontrola przeprowadzona została w sposób prawidłowy, a jej wyniki nie budziły wątpliwości. Ponadto wskazał, że ustalenia inspektorów terenowych były zgodne z załączoną do protokołu dokumentacją fotograficzną przedstawiającą stan działek zadeklarowanych przez D. N. Organ II instancji podkreślił, że wnioskodawca - zgodnie z pouczeniem zawartym na [...] stronie raportu - miał możliwość zgłoszenia zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w tym raporcie, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania dokumentu, lecz przed jego podpisaniem. Natomiast D. N. podpisał i odebrał raport w ostatnim dniu kontroli, czyli [...] r., po czym w dniu [...] r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] zastrzeżenia do wyników kontroli, które z uwagi na okoliczność związaną z podpisaniem raportu przez Producenta w ostatnim dniu kontroli nie zostały rozpatrzone. Z uwagi na to, że ustalenia kontroli i zgromadzone w jej toku dowody budziły wątpliwości organu odwoławczego co do prawidłowości ustalonej uprawy na działkach rolnych D i DA, organ ten zwrócił się do wykonawcy kontroli o ponowną weryfikację poczynionych ustaleń. Inspektorzy terenowi wykonujący ponowną kontrolę, sporządzili notatkę, w której potwierdzili prawidłowość ustaleń kontroli z [...] roku. Ponadto, wyjaśnili, że stwierdzoną w dniu kontroli, dominującą rośliną na ww. działkach rolnych, była gorczyca, która pod względem składu i fazy rozwoju roślin była identyczna jak w przypadku działek rolnych o identyfikatorach [...] oraz [...], w przypadku których Producent jako roślinę deklarowaną w międzyplonie wskazał we wniosku gorczycę. Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 roku, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej m.in. działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu lub wariantu), a wysokość takiego zmniejszenia obliczona zostaje - zgodnie z § 27 ust. 2 - na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia. W przypadku uchybień stwierdzonych w kontroli przeprowadzonej w dniach pomiędzy [...] a [...] r. w gospodarstwie strony, tj. poza stwierdzoną mniejszą powierzchnią części działek rolnych - braku deklarowanej uprawy w międzyplonie na działkach [...] i [...], gdzie stwierdzona uprawa należała do niższej grupy płatności, wysokość zmniejszenia wynosiła 100% płatności, która zostałaby do tych działek przyznana, gdyby danej nieprawidłowości nie stwierdzono. Następnie organ II instancji nadmienił, że wymogi dla realizowanego na działkach rolnych [...] i [...] wariantu 8.2.1 - Międzyplon ozimy w pakiecie Ochrona gleb i wód, określone zostały w załączniku nr 3 "Wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów" do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 roku, Nr 33, poz. 262 ze zm.). Wśród wymogów tych wskazany został m.in. obowiązek wykonania, po zbiorze plonu głównego, siewu roślin ozimych jako międzyplonu ozimego do dnia 30 września danego roku, przy czym międzyplon taki jest uprawiany po roślinach zbożowych, na tyle wcześnie schodzących z pola, aby umożliwić uprawę przedsiewną i terminowy zasiew międzyplonu. Jako międzyplon ozimy można zastosować żyto ozime, mieszankę żyta z wyką ozimą, rzepak i rzepik ozimy bądź inne mieszanki roślin ozimych dostosowanych do lokalnych warunków. W planie działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym dla gospodarstwa strony do uprawy na działkach [...] i [...] jako międzyplon ozimy w [...] roku zaplanowane zostało żyto ozime. Z dowodów zgromadzonych na okoliczność przeprowadzonej kontroli, w tym w szczególności dokumentacji fotograficznej, nie wynikało, aby roślina taka uprawiana była na ww. działkach rolnych. Zdaniem organu, istotne było również to, że termin kontroli przypadający na [...] roku - był odpowiedni dla oceny, czy wymagana do uprawy roślina znajduje się na deklarowanych do płatności działkach rolnych. Inspektorzy terenowi ponownie wykonujący kontrolę, przeanalizowali fotografie kontrolowanych terenów, podtrzymując ustalenia z kontroli przeprowadzonej w [...] roku. Organ odwoławczy wskazał dalej, że płatność rolnośrodowiskowa nie została także przyznana do wszystkich wnioskowanych działek rolnych w wariancie 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania. Z uwagi na rodzaj prowadzonej uprawy na działkach rolnych [...] ([...]ha) i [...] ([...]ha), z zadeklarowaną uprawą sadowniczą na działce [...] i łąką trwałą na działce [...], do których ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania płatności za realizację ww. wariantu - płatność została odmówiona. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., w przypadku pakietu Rolnictwa zrównoważonego, na który składa się wyżej wskazany wariant, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują truskawki, poziomki, tytoń lub inne uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia w ramach wariantów upraw rolniczych, warzywniczych czy zielarskich pakietu Rolnictwo ekologiczne. Wśród tych upraw nie znajduje się żaden z gatunków roślin zaliczanych do grupy sadowniczych czy deklarowana łąka trwała. W odniesieniu do pozostałych działek rolnych, organ II instancji wyjaśnił, że ustalony stopień nieprawidłowości, stanowiący różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną w tym wariancie a powierzchnią stwierdzoną w wyniku prowadzonego postępowania, wyniósł [...]%, a obliczony został zgodnie ze wzorem podanym w decyzji. Wobec powyższego, zgodnie z art. 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.1.2011, str. 8), przyznaną pomoc obliczono na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tego wariantu, tj. [...] ha. Organ odwoławczy wskazał również, że w zmianie do wniosku z dnia [...] r. strona zgłosiła użytkowane rolniczo działki rolne do przyznania płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego, część zadeklarowanych gruntów zgłoszona została do płatności za realizację wariantu 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy. Na gruntach tych przeprowadzono inspekcję terenową, w wyniku której ustalony stopień nieprawidłowości (stanowiący różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną w wariancie Międzyplon ścierniskowy a powierzchnią stwierdzoną w wyniku prowadzonego postępowania) wyniósł [...]% i obliczony został zgodnie ze wzorem podanym przez ten organ w zaskarżonej decyzji. Wobec tego, na podstawie art. 16 ust 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, przyznaną pomoc obliczono na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tego wariantu, tj. [...]ha. W dalszej kolejności organ II instancji odniósł się do kwestii naruszenia przez stronę terminu przewidzianego przez ustawę do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej. Organ podniósł, że D. N. poprzez złożoną w dniu [...] r. zmianę do wniosku, zgłosił po raz pierwszy do przyznania płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego, użytkowane w swym gospodarstwie działki rolne. Następnie organ przytoczył treść przepisu § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. i wyjaśnił, że termin na składanie wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w [...] roku przypadał na okres pomiędzy [...] a [...]. Po upływie tego podstawowego terminu wniosek mógł zostać również złożony w terminie kolejnych 25 dni kalendarzowych, jednak z zaznaczeniem, iż każdy dzień opóźnienia powodował zmniejszenie płatności o 1% kwoty płatności za każdy roboczy dzień spóźnienia. Zatem, w przypadku wniosków złożonych po dniu [...] r., jednak nie później niż w dniu [...] r., organ winien pomniejszyć wysokość płatności. Organ zauważył, że w rozpatrywanej sprawie, pierwsza deklaracja działek do płatności rolnośrodowiskowej nastąpiła w formularzu zmiany do wniosku złożonej w dniu [...] r., pomimo że producent pierwszy, wspólny dla kilku rodzajów płatności (w tym również rolnośrodowiskowej) wniosek złożył już w dniu [...] r. Jednakże nie zadeklarował w nim chęci ubiegania się o tę płatność, dokonując skreślenia checkbox-u dotyczącego płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na jego pierwszej stronie, w polu dotyczącym poszczególnych form pomocy, o które wnioskodawca ubiegał się w złożonym wniosku. Z tego względu, złożona w dniu [...] r. zmiana do wniosku z dnia [...] r. rozpatrzona została - w części dotyczącej płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego - w sposób prawidłowy jako pierwszy wniosek o taką płatność, co w efekcie spowodowało pomniejszenie przyznanych płatności o [...]%. Sumując, organ odwoławczy stwierdził, że analiza raportu z czynności kontrolnych dokonana przez organ II instancji wykazała, że nie doszło do naruszenia zasad sporządzania dokumentacji pokontrolnej. Sama kontrola oraz sporządzony na tę okoliczność raport zostały sporządzone zgodnie ze stosowaną na terenie całego kraju metodologią i nie zawierają błędów formalnych, świadczących o niewłaściwie przeprowadzonej kontroli na przedmiotowych działkach rolnych. Organ zauważył także, że rozstrzygnięcie organu niższej instancji zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy, organ wziął pod uwagę całokształt dowodów zebranych w sprawie, a kierując się zasadą prawdy obiektywnej i zasadą swobodnej oceny dowodów wydał decyzję. Uzasadnienie decyzji zostało skonstruowane w taki sposób, że nie budzi żadnych wątpliwości, co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji do oceny wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Wobec powyższego, organ ten po rozpatrzeniu odwołania, nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. D. N. w piśmie z dnia [...] r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Dyrektora ARiMR, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 K.p.a., bowiem organy obu instancji bezpodstawnie przyjęły, że na uprawianych działkach [...] i [...] w poplonie ozimym była uprawiana gorczyca, a nie żyto ozime zadeklarowane przez rolnika we wniosku o płatności na rok [...]. Ponadto wskazał, że rozdzielenie działek [...] na [...] działki wynikało z wadliwego wykonania pomiarów i nieuwzględnienie wąskiego pasa łączącego [...] części jednej działki rolnej [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zgodził się z zarzutami skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zajmowane w sprawie i wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja podlegająca kontroli sądowej nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Konsekwencją sprawowanej przez sąd funkcji kontrolnej w przypadku stwierdzenia w wyniku tej kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia (art. 145 P.p.s.a.) i to w sytuacji, gdy naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub mogło prowadzić do wznowienia postępowania. Z tak pojmowanym naruszeniem przepisów nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W wyniku przeprowadzonej w dniach [...] r. kontroli na miejscu związanej z realizacją programu rolnośrodowiskowego stwierdzono, że producent w odniesieniu do niektórych działek zadeklarował nieprawidłową powierzchnię oraz że na części działek rolnych [...] i [...] wyrosła gorczyca zamiast żyta ozimego. Na okoliczność kontroli sporządzono raport, w którym odnotowano powyższe nieprawidlowości. Do raportu zostały załączone szkice z pomiarów poszczególnych działek, zdjęcia oraz oświadczenie D. N., który przyznał, że na ww. [...] działkach wyrosła gorczyca. Ponadto, na żądanie organu została przeprowadzona w [...] r. ponowna kontrola, która potwierdziła ustalenia, dokonane podczas kontroli przeprowadzonej w [...] roku. Inspektorzy wskazali, że dominującą rośliną na ww. działkach rolnych była gorczyca, która pod względem składu i fazy rozwoju roślin była identyczna jak w przypadku działek rolnych o identyfikatorach [...] oraz [...], w przypadku których producent jako roślinę deklarowaną w międzyplonie wskazał we wniosku gorczycę. Odnosząc się do powyższych faktów na tle obowiązującego stanu prawnego należy wyjaśnić, że rolnik przystępując do programu rolnośrodowiskowego, zobowiązał się do stosowania reguł określonych przez odpowiednie procedury. W rozpoznawanej sprawie, brak żyta na działce [...] i [...] nie wynikał z przyczyn niezależnych od producenta, ani nie został w sposób przekonywujący usprawiedliwiony. W celu przeprowadzenia oceny prawidłowości stosowania przyjętych reguł postępowania rolnik poddawany jest stosownym kontrolom. Zgodnie z art. 26 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 kontrole przeprowadza się w taki sposób, by skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. W wyniku kontroli może dojść do wykrycia niezgodności, której skutkiem może być zastosowanie odpowiednio - zmniejszenia lub wykluczenie pomocy. W sprawie sposób, termin przeprowadzenia kontroli oraz rzetelność w sporządzaniu stosownej dokumentacji z kontroli nie budzą zastrzeżeń Sądu. Wskazać należy, że na podstawie § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 roku, Nr 33, poz. 262 ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r." jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Zgodnie z ust. 2 § 24 wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. Stosownie zaś do postanowień załącznika nr 7 ww. rozporządzenia, w którym wskazano zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów, tj. w przypadku "Pakietu 8. Ochrona gleb i wód Wariant 2.1 Międzyplon ozimy" w razie popełnienia m.in. uchybienia polegającego na braku siewu roślin poplonowych wysokość zmniejszenia wynosi 100%. Oznacza to, że gdy podczas kontroli wykazane zostaną wymienione nieprawidłowości, istnieje możliwość zmniejszenia płatności w pełnej wysokości. Wobec tego, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że co do uchybień stwierdzonych w kontroli przeprowadzonej w dniach pomiędzy [...] a [...] r., tj. poza stwierdzoną mniejszą powierzchnią części działek rolnych, brak zadeklarowanej uprawy w międzyplonie na działkach [...] i [...], na których została stwierdzona uprawa należała do niższej grupy płatności, skutkowało tym, że wysokość zmniejszenia wynosiła 100% płatności. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, w planie działalności rolnośrodowiskowej przygotowanym dla gospodarstwa skarżącego na działkach [...] i [...], po uprawie w plonie głównym pszenicy jarej i jęczmienia jarego jako międzyplon ozimy w [...] roku zaplanowane było żyto ozime. Na mocy postanowień Załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia producent był zobowiązany do przestrzegania wymogów dla poszczególnych pakietów i ich wariantów. I tak, zgodnie z pkt VII "Pakiet 8. Ochrona gleb i wód Wariantu 2.1 Międzyplon ozimy" ust. 2 pkt 1 Załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia wymogiem stawianym dla tego pakietu jest wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu roślin ozimych jako międzyplonu ozimego do dnia 30 września. Ponadto, jak wskazał organ międzyplon taki jest uprawiany po roślinach zbożowych, na tyle wcześnie schodzących z pola, aby umożliwić uprawę przedsiewną i terminowy zasiew międzyplonu. Jako międzyplon ozimy można zastosować żyto ozime, mieszankę żyta z wyką ozimą, rzepak i rzepik ozimy bądź inne mieszanki roślin ozimych dostosowanych do lokalnych warunków. W świetle zaś zgromadzonego materiału dowodowego (w tym fotografii kontrolowanych działek, raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych u producenta w toku dwóch kontroli, a także z samej treści oświadczenia złożonego przez skarżącego) nie budzi wątpliwości, że na działkach rolnych [...] i [...] rosła gorczyca. Wobec tego zachodzi podstawa do uznaia, że uzasadnione było pomniejszenie przez organ przyznanej płatności z uwagi na niespełnienie przez skarżącego wymogów ustanowionych dla ww. pakietu i wariantu. Sąd podziela stanowisko organów także co do zasadności odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej do wszystkich wnioskowanych działek rolnych w pakiecie Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania. Słusznie organ stwierdził, że do działki rolnej O z uprawą sadowniczą i działki rolnej [...], na której zadeklarowano łąkę trwałą ustawodawca nie przewidział przyznania płatności za realizację ww. wariantu dla uprawy sadowniczej i łąki trwałej. Zastrzeżeń Sądu nie budzi również sposób wyliczenia wysokości przyznanej pomocy rolnośrodowiskowej w odniesieniu do pozostałych działek rolnych. W podjętych rozstrzygnięciach organ wziął pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym ustalenia z przeprowadzonych kontroli na miejscu. Organy zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym nałożyły na stronę sankcję w postaci pomniejszenia przyznanych płatności o [...]% z powodu złożenia wniosku po upływie terminu. Zgodnie bowiem z treścią § 17 ust. 2 ww. rozporządzenia wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jak wskazał organ, w [...] roku producent zobowiązany był do złożenia wniosku w okresie od [...] do [...] roku. Po upływie tego podstawowego terminu, mógł złożyć wniosek w terminie kolejnych 25 dni kalendarzowych, jednakże każdy dzień opóźnienia powodował zmniejszenie płatności o 1% kwoty płatności za każdy roboczy dzień spóźnienia. D. N. dopiero we wniosku złożonym w dniu [...] r. zgłosił pierwszą deklarację działek do płatności rolnośrodowiskowej, pomimo że pierwszy (wspólny dla kilku rodzajów płatności - w tym również rolnośrodowiskowej) wniosek złożył już w dniu [...] r. Skoro Skarżący skreślił checkbox dotyczący płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na jego pierwszej stronie, w polu dotyczącym poszczególnych form pomocy, o które wnioskodawca ubiegał się w złożonym wniosku, zasadnie organ uznał, że nie deklarował chęci ubiegania się o tę płatność. Wobec tego, złożoną w dniu [...] r. zmianę do wniosku z dnia [...] r. rozpatrzeć należało (w części dotyczącej płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego) jako pierwszy wniosek o taką płatność, co skutkowało pomniejszenie płatności o [...]% przyznanych w poszczególnych pakietach. W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut skargi co do działek [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego (m.in. raportu z kontroli) bezsprzecznie bowiem wynika, że stwierdzona przez kontrolerów powierzchnia działki wynosi [...] ha, natomiast skarżący producent zadeklarował, że działka ta ma powierzchnię [...] ha. A zatem, powierzchnia ustalona w toku kontroli była znacznie mniejsza niż ta zadeklarowana przez producenta. Wobec stwierdzonych uchybień, stosownie do postanowień Załącznika nr 7 do ww. rozporządzenia, uzasadnione było zmniejszenie przez organ płatności o 100 %. Za nieuprawniony Sąd uznał również zarzut naruszenia przez organy zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 poz. 168 ze zm.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ wziął pod uwagę wszystkie zebrane w sprawie dowody (w tym raporty, formularze, notatki z kontroli, oświadczenie Skarżącego), podał, które fakty uznał za udowodnione, wskazał dowody na których się oparł, a także podał przyczyny, z powodu których odmówił wiarygodności dowodom (organ m.in. wskazał, z jakich przyczyn nie odniósł się do zastrzeżeń Skarżącego co do ustaleń zawartych w raporcie). Z tych względów Sąd uznał, że organ wydając decyzję pomniejszającą przyznane płatności rolnośrodowiskowe nie naruszył przepisów prawa, i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło