I SA/Sz 564/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 17 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący H. reprezentowany przez doradcę podatkowego, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., wystąpił z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W oświadczeniu o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach podał, że nie pracuje, nie ma prawa do zasiłku. Oboje z małżonką w chwili obecnej poszukują pracy. Rodzina utrzymuje się z niedużych kwot otrzymywanych od zamieszkujących ze skarżącym W. (ok. [...] zł miesięcznie), z kwot otrzymywanych z prac dorywczych sezonowych oraz pomocy pieniężnej przesyłanej przez teściów skarżącego, a także od brata skarżącego. Środki pieniężne otrzymane od rodziny przeznaczane są na bieżące utrzymanie. Gospodarstwo domowe skarżący prowadzi z żoną H. oraz synem i córką (odpowiednio w wieku [...] lat i [...] lat). W oświadczeniu majątkowym skarżący podał, że w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej posiada z żoną dom o pow. [...] m kw.; innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) nie wykazał. Pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. skierowanym do pełnomocnika, skarżący został wezwany do nadesłania: zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, czy skarżący i jego małżonka są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku, dokumentów potwierdzających rozwiązanie umowy o pracę z małżonką skarżącego z dniem 30 maja 2010 r., odpisów rocznych zeznań za 2009 r. skarżącego i jego małżonki wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym, a jeśli zeznania nie były składane – zaświadczenia urzędu skarbowego w tym zakresie, oświadczenia skarżącego o wysokości dochodów z prac sezonowych uzyskanych przez niego i małżonkę w miesiącu czerwcu 2010 r., lipcu 2010 r. oraz do 17 sierpnia 2010 r., a także o wysokości miesięcznej pomocy finansowej otrzymywanej od rodziny, zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżący i jego rodzina korzystają z pomocy społecznej od początku 2010 r., czy ubiegali się o jej przyznanie, wykazu miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego małżonki (w tym lokat, kart kredytowych) z okresu od 17 maja 2010 r. do 17 sierpnia 2010 r., zaświadczenia ze szkoły, w której kontynuuje naukę syn skarżącego czy pobiera stypendium; w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas nie wykonał powyższego wezwania nie przedkładając jakichkolwiek dokumentów, ani oświadczeń wyjaśniających przyczyny niewywiązania się z zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Skarżący w formularzu PPF podał jedynie ogólnikowe dane, z których wynika, że zarówno on jak i jego żona nie pracują, utrzymują siebie i dzieci ze środków pieniężnych otrzymanych od innych osób i rodziny, czy z sezonowych prac dorywczych, posiadają dom o pow. [...] m kw., który wynajmują odpłatnie obywatelom W.. Brak jest informacji o wysokości środków pieniężnych jakimi faktycznie dysponują oraz o rodzaju i wysokości wydatków na utrzymanie rodziny. Na podstawie tych informacji nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie czy skarżącego jest stać czy nie jest stać na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Strona będąc wezwana pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. do nadesłania dodatkowego materiału dowodowego, nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów i wyjaśnień w tym zakresie. Taka bierna postawa i uchylenie się od przedłożenia dokumentów potwierdzających twierdzenia skarżącej, podważa wiarygodność przedstawionych danych, ale również uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku. Dopiero bowiem ustalenie, czy skarżący samodzielnie (z własnych dochodów czy oszczędności) ani za pomocą innych osób (w tym zobowiązanych do alimentacji) nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, pozwoliłoby rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy. W świetle powyższego należało uznać, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.