I SA/Sz 569/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi M.D. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 11.03.2015 r., , Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - w związku z wnioskiem (dalej zwanego "Wnioskodawcą" lub "Stroną") z dnia 04.03.2015 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 01.12.2014 r., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych - odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Kierownika Biura Powiatu ARiMR z dnia 01.12.2014 r. Ww. zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1-3 art. 43 oraz art. 128 i 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej zwanej "K.p.a.", W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Organ wyjaśnił, że w dniu 01.12.2014 r. Kierownik Biura Powiatu ARiMR wydał decyzję na mocy której ustalił Wnioskodawcy kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości [...] zł. Decyzja ta została skierowana na adres Wnioskodawcy, uwidoczniony na jego wniosku o wpis do Ewidencji Producentów prowadzonej przez ARiMR na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r., nr 10, poz. 76 ze zm.). Organ wskazał przy tym, że adres zamieszkania Wnioskodawcy jest tożsamy z adresem korespondencyjnym. Decyzja ta została odebrana przez pełnoletniego domownika Wnioskodawcy w dniu 02.12.2014 r. Jak wskazano dalej, w dniu 18.12.2014 r. Wnioskodawca złożył odwołanie od ww. rozstrzygnięcia. W dniu zaś 30.01.2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał postanowienie, stwierdzając naruszenie przez Stronę terminu do wniesienia odwołania. Organ, przywołując art. 129 § 2 K.p.a., wskazał, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie. W razie nieobecności strony pismo doręcza się - zgodnie z art. 43 K.p.a. - m.in. dorosłemu domownikowi, o ile osoba ta podejmie się doręczenia pisma adresatowi. Zdaniem Organu, w niniejszej sprawie sytuacja taka zaistniała. Data doręczenia pisma pełnoletniemu domownikowi Strony jest datą doręczenia tego dokumentu Stronie. W związku z powyższym przyjąć należało, że doręczenie decyzji miało miejsce w dniu 02.12.2014 r. Odwołanie zaś od ww. rozstrzygnięcia wniesiono w dniu 18.12.2014 r., czyli po upływie 14 dni od daty doręczenia, przy czym w dacie złożenia odwołania Wnioskodawca nie wystąpił o przywrócenie naruszonego terminu. Ww. postanowienie zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi Strony w dniu 04.02.2015 r. W dniu 04.03.2015 r. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że nie złożyła terminowo odwołania od ww. decyzji z dnia 01.12.2014 r., , z uwagi na swoją służbową nieobecność w miejscu zamieszkania. Odnosząc się do wniosku Strony Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że podanie Strony musi zostać rozpatrzone negatywnie. Jakkolwiek bowiem regulacja art. 58 § 1 K.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy termin ten przywrócić na prośbę zainteresowanego, to przepis ten uzależnia korzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie od tego, czy uprawdopodobni, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy. Z kolei art. 58 § 2 K.p.a. zakreśla 7-dniowy - licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu - termin na wniesienie prośby o przywrócenie naruszonego terminu, nakazując równoczesne dokonanie czynności, dla której określony był naruszony termin. Oceniając stan faktyczny sprawy w świetle powyższych regulacji Organ wskazał, że Wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że naruszenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Jak to wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, "nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia" (wyrok NSA w Katowicach z dnia 20 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1609/97). Na marginesie zauważono, że z pisma Strony nie wynika w żadnej mierze, że w wyniku nieobecności w miejscu zamieszkania pozbawiony był możliwości złożenia odwołania od decyzji .Nie ulega wątpliwości – jak dalej wskazał Organ - że współcześnie kontakt między bliskimi osobami (za takie organ uznał Stronę i domowników) jest łatwy do utrzymania, w związku z czym nie można założyć, że Wnioskodawca pozbawiony był możliwości poznania choćby sentencji wskazanej powyżej decyzji. Jednocześnie wskazano, że - zgodnie z art. 128 K.p.a. - odwołanie od decyzji administracyjnej nie musi mieć szczególnej formy ani zawierać szczegółowych zarzutów pod adresem tego rozstrzygnięcia, lecz wystarczy, aby wyrażało niezadowolenie strony. Pismo tego rodzaju mogło więc zostać sporządzone i wysłane z miejsca czasowego pobytu Wnioskodawcy. Wskazano przy tym również, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - niezależnie od zasygnalizowanej wyżej kwestii nieuprawdopodobnienia braku winy przez Stronę - jest w niniejszej sprawie niemożliwe z uwagi na naruszenie przez Stronę terminu na złożenie odnośnego wniosku z art. 58 § 1 K.p.a. Jak podkreślił dalej Organ, przepis art. 58 § 2 K.p.a. zakreśla 7-dniowy termin na wystąpienie o przywrócenie terminu do dokonania czynności, liczony od dnia ustąpienia przyczyny uchybienia terminu. Przyczyna ta – zdaniem Organu - ustąpiła co najmniej w dniu 16.12.2014 r., kiedy to Wnioskodawca - zgodnie z treścią wniosku o przywrócenie terminu - powrócił z delegacji do miejsca zamieszkania. Licząc 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej daty, upłynął on w dniu 23.12.2014 r. Wniosek o przywrócenie terminu został zaś złożony dopiero w dniu 04.03.2015 r. Z zestawienia powyższych dat - jak wskazał Organ - wynika, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji został przez wnioskodawcę znacznie naruszony. Nadto, Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 58 § 3 K.p.a. nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 11.03.2015 r. Strona ponownie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Kierownika Biura Powiatu ARiMR z dnia 01.12.2014 r. na mocy której ustalono Wnioskodawcy kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Skarżący uzasadniając skargę, powtórzył argumentację wniosku o przywrócenie terminu, i wskazał, że w dniu 01.12.2014 r. otrzymał pismo, które odebrała jego córka, ponieważ on w tym czasie przebywał w delegacji, z której wrócił w dniu 16.12.2014 r. Następnie w dniu 18.12.2014 r. złożył odwołanie od decyzji, ze złożeniem którego się spóźnił, ponieważ miał tylko na to 14 dni według prawa administracyjnego. Skarżący wskazał nadto, że nie wiedział, że może wraz z odwołaniem złożyć pismo o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania. Po niedługim czasie Skarżący złożył ponownie odwołanie wraz z pismem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. To pismo zostało odrzucone. W skardze Skarżący nadto podkreślił, że decyzje, które otrzymał w sprawie nienależnie pobranych dopłat oraz wcześniejsze pisma informujące o wszczęciu postępowania w tej sprawie nie były poparte żadnym materiałem dowodowym, także nie wie z czego wynika wszczęcie postępowania. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Oceniając zaskarżone postanowienie organu co do jego zgodności z prawem, Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego przewidują instytucję przywrócenia terminu, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami niedokonania określonej czynności procesowej w terminie. Reguluje ją przepis art. 58 K.p.a. stanowiąc w § 1, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl zaś § 2 art. 58 K.p.a., podanie o przywrócenie terminu, należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Natomiast w myśl § 3 art. 58 K.p.a. przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. Bezspornymi okolicznościami w rozpoznawanej sprawie są: - Skarżący sam przyznał w skardze, że w dniu 18.12.2014 r. złożył odwołanie od decyzji (dotyczy decyzji Kierownika Biura Powiatu ARiMR z dnia 01.12.2014 r. na mocy której ustalono Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych), ze złożeniem którego się spóźnił, wskazując przy tym, że odwołanie to złożył bez wniosku o przywrócenie terminu. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w dokumentacji akt sprawy (ww. decyzję doręczono pełnoletniemu domownikowi skarżącego, tj. [...], w dniu 02.12.2014 r., a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 16.12.2014 r. – dzień roboczy). - Skarżący wskazał również w skardze, że z delegacji wrócił w dniu 16.12.2014 r., zaś odwołanie złożył w dniu 18.12.2014 r. Z akt sprawy wynika, że wniosek sporządzony w dniu 26.02.2015 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia 01.12.2014 r. został złożony wraz z podaniem w Kancelarii Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 05.03.2015 r. Zdaniem Organu, nie została spełniona jedna z przesłanek niezbędnych do przywrócenia terminu, tj. nie można w niniejszej sprawie przywrócić terminu do wniesienia odwołania, gdyż Skarżący naruszył 7 – dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który termin zakreśla art. 58 § 2 K.p.a. W związku z tym, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości oceny organu co do naruszenia 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Sąd uznał, że nie ma potrzeby dokonywania analizy istnienia pozostałych przesłanek koniecznych do przywrócenia uchybionego terminu. Istota sporu w rozpoznawanej sprowadza się zatem do analizy tylko jednej z czterech przesłanek przewidzianych w art. 58 K.p.a. które muszą być spełnione kumulatywnie w celu pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, a mianowicie, czy organ prawidłowo dokonał oceny, że Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu z uchybieniem 7-dniowego terminu wymaganego art. 58 § 2 K.p.a., a tym samym, czy prawidłowo odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu. do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia 01.12.2014 r. W ocenie Sądu, organ rozpoznając złożony przez Skarżącego w dniu 05.03.2015 r. wniosek trafnie przyjął, że Skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi wymaganemu w § 2 art. 58 K.p.a., zgodnie z którym podanie o przywrócenie terminu, należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W ocenie Sądu, prawidłowe jest wnioskowanie Organu, że przyczyna uchybienia terminu w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy upłynęła w dniu 16.12.2014 r., kiedy to Skarżący wrócił do miejsca zamieszkania z delegacji. Licząc od tego dnia 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, termin ten upłynął z dniem 23.12.2014 r. (dzień roboczy), natomiast wniosek złożony został dopiero w dniu 05.03.2015 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że z uchybieniem 7-dniowego terminu. Bezspornie wykazano, że ww. decyzja 01.12.2014 r., została prawidłowo Skarżącemu doręczona (na adres korespondencyjny wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR - za zwrotnym potwierdzeniem odbioru pełnoletniemu domownikowi) w dniu 02.06.2013 r. oraz, że decyzja ta zawierała pouczenie o sposobie zaskarżenia i 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreśla się w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 58 K.p.a., że strona jest zobowiązana do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i, że niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. Okoliczność zaś, że uchybiono 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu braku wiedzy, że można było złożyć odwołanie za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika, nie uzasadnia przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu, Skarżący miał bowiem pełną możliwość, zakładając jego elementarną chociażby staranność w prowadzeniu własnych spraw, uniknięcia negatywnych w tym zakresie skutków, umocowując chociażby osobę upoważnioną do nadania korespondencji kierowanej do organu, czego Skarżący nie uczynił w niniejszej sprawie. NSA w wyroku z dnia 12.07.2011 r., II GSK 744/10 (publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), wskazał, że, cyt. "(...) sam fakt choroby automatycznie nie uniemożliwia dokonania czynności w postępowaniu, tym samym uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu. Nie wyklucza on bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez skarżącego osobiście lub przy pomocy innej osoby". W niniejszej sprawie, sam fakt pobytu Skarżącego poza domem nie stanowi przesłanki pozwalającej na przywrócenie terminu. Skarżący, mając bowiem możliwość ustanowienia pełnomocnika (np. dorosłego domownika), który działałby w jego imieniu w toczącym się postępowaniu (np. przy wykorzystaniu współczesnej techniki telekomunikacyjnej), zaniechał jednak tego działania, co skutkowało, że Skarżący nie wykazał należytej staranności w dbałości o swoje interesy, a jego zachowanie nosiło znamiona winy polegającej na niedbalstwie i nie może skutkować przywróceniem uchybionego terminu. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu obiektywnej przeszkody nie do przezwyciężenia przez stronę. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, co uzasadnia materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i jego ocena dokonana przez Organ w zakresie ustaleń faktycznych jak i racji prawnych. W tych okolicznościach odmowa przywrócenia terminu orzeczona w zaskarżonym postanowieniu odpowiada prawu, brak bowiem co najmniej jednej z koniecznych przesłanek wymienionych w art. 58 § 1 K.p.a. uniemożliwia przywrócenie terminu. Przy czym w obowiązującym porządku prawnym, tj. w art. 58 § 3 K.p.a. ustawodawca wprowadził zakaz przywrócenia 7-dniowego terminu na złożenie prośby o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).