I SA/Sz 581/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2009 r. wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za okresy 2004 r. i 2005 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z części wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca M.P. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 lipca 2009 r. wpis od skargi w niniejszej sprawie został ustalony w kwocie 500 zł. Z uzasadnienia wniosku, załączonych do wniosku dokumentów, a także nadesłanych przez skarżącą w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 584/09, wynika, co następuje. M.P. jest nauczycielką, uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] brutto (ok. [...] netto), co potwierdza przedłożone zaświadczenie pracodawcy skarżącej z dnia 26 czerwca 2009 r. (k. 7). Skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ponosząc wszelkie opłaty za media (gaz [...], energia elektryczna [...]), spłaca raty kredytu mieszkaniowego w wysokości [...] (kopia umowy kredytowej w aktach sprawy o sygn. akt I SA/Sz 584/09). W oświadczeniu majątkowym skarżąca wymieniła 1/3 prawa własności lokalu położonego w [...], a także 1/6 prawa własności lokalu przy ul. [...]; nie wykazała posiadania wartościowych rzeczy ruchomych, jak i zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) Uzasadniając swój wniosek skarżąca wskazała, iż nie stać jej z niskich zarobków na poniesienie wpisu od skargi, uiszczenie kosztów sądowych spowoduje zagrożenie jej egzystencji. Skarżąca, w dodatkowym oświadczeniu, przedłożonym na żądanie referendarza sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/SZ 581/09, wyjaśniła, iż osoba będąca jednocześnie kredytobiorcą i współwłaścicielem lokalu, w którym skarżąca zamieszkuje samodzielnie, nie partycypuje w kosztach jego utrzymania, ani też nie spłaca kredytu. Wszelkie obciążenia wynikające z opłat mieszkaniowych i kredytowych ciążą na skarżącej i G.P. (matce). Skarżąca w zeznaniu za 2007 r. zadeklarowała przychody ze stosunku pracy w kwocie [...], z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...], innych źródeł w kwocie [...], łączne przychody w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów ze stosunku pracy w kwocie [...], z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...], łączne dochody stanowiące podstawę opodatkowania (po odliczeniach) w wysokości [...], podatek do zapłaty w kwocie [...]. Natomiast za 2008 r. zadeklarowała przychód ze stosunku pracy w kwocie [...], z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...], z innych źródeł [...], łączne przychody w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów w łącznej kwocie [...], łączne dochody, stanowiące podstawę opodatkowania (po odliczeniach) w kwocie [...]. M.P. oświadczyła, że posiada jeden rachunek bankowy w [...]. Z wyciągów z jego stanem (elektroniczny wydruk z Internetu) z okresu od 30 kwietnia 2009 r. do 30 lipca 2009 r. wynika saldo końcowe w kwocie [...]. Skarżąca złożyła dodatkowe wyjaśnienie, iż kwota [...], która wpłynęła na jej konto w dniu 2 lipca 2009 r. od "L" w S. została wpłacona na organizację "W" w J. i nie stanowi elementu jej wynagrodzenia. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, zaś ocena wniosku należy do Sądu (referendarza sądowego). Z brzmienia przytoczonego przepisu wynika, że instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w przypadkach szczególnych i stanowi wyjątek od zasady, zgodnie z którą na skarżącym spoczywa obowiązek poniesienia kosztów wszczętego przez siebie postępowania. W razie uwzględnienia skargi koszty te podlegają zwrotowi od organu administracji. Co do zasady pomoc prawna może być udzielona tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., (w którym mowa o braku możliwości na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania), nie może więc mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadających majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z 18 stycznia 2005 r. OZ 1099/04). W przedmiotowej sprawie istotny jest fakt, że skarżąca w chwili obecnej jest zobowiązana ponieść koszty sądowe w dwóch zainicjowanych przez nią postępowaniach sądowych w łącznej kwocie [...]. Ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżąca otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia miesięcznie w kwocie [...] brutto ([...] netto). Jak wynika z przedłożonych zeznań za lata 2007 i 2008 posiadała również dodatkowe źródła dochodów (działalność wykonywana osobiście, inne źródła). Wprawdzie w złożonym formularzu nie wykazała poza wynagrodzeniem za pracę innych dochodów, ale jednocześnie nie wskazała na żadne dodatkowe okoliczności, które by w chwili obecnej uniemożliwiały pozyskanie dodatkowych środków pieniężnych. Skarżąca nie posiada oszczędności, jest współwłaścicielem dwóch mieszkań położonych w S. (udział w wielkości 1/3 wraz z matką i trzecim współkredytobiorcą, a także udział w wielkości 1/6 z matką i bratem) Prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma na utrzymaniu innych osób. Po potrąceniu uzasadnionych wydatków na opłaty "mieszkaniowe" oraz ratę kredytu mieszkaniowego w łącznej kwocie [...], z wynagrodzenia pozostaje skarżącej kwota [...], z której można zaoszczędzić kwotę 100 zł na wpis od skargi. Taki ciężar kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, ale również w drugiej zawisłej przed tut. Sądem sprawie, nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącej. Jednocześnie należy stwierdzić, że brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest na tyle uboga, że jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w pozostałych kosztach postępowania. Wnioskodawczyni będąc osobą młodą, posiadającą zdolności zarobkowe, uzyskując stałe dochody (ale i potencjalnie dodatkowe środki pieniężne z działalności wykonywanej osobiście), posiadająca majątek, jest w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów sądowych nie objętych zwolnieniem. A w sytuacji ewentualnej zmiany jej sytuacji (pogorszenia) może przecież złożyć na późniejszym etapie postępowania kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który będzie podlegał ocenie Sądu (referendarza sądowego). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.