I SA/Sz 581/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2009 r. wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za okresy 2004 r. i 2005 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącą z kosztów sądowych ponad kwotę [...], 2. ustanowić radcę prawnego. Skarżąca M. P., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie [...] zł za doręczenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 581/09 wraz z uzasadnieniem, w dniu [...] r. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu[...] . skarżąca złożyła kolejny formularz PPF wnosząc dodatkowo o ustanowienie radcy prawnego, w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach, a także przedłożonych dokumentów wynika, co następuje. M. P. jest nauczycielką, uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto (ok. [...] zł netto), co potwierdza przedłożone zaświadczenie pracodawcy skarżącej z dnia 11 grudnia 2009 r. (k. 107). Stałe potrącenie miesięczne z tytułu zajęcia wynagrodzenia przez Pierwszy Urząd Skarbowy w Szczecinie wynosi [...] zł. Skarżąca oświadczyła, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wykazała, że ponosi miesięczne konieczne wydatki na opłacenie gazu w kwocie [...] zł, energii elektrycznej w kwocie [...] zł, internetu w kwocie[...] zł (udokumentowane wydrukami internetowymi przelewów bankowych oraz wyciągami z rachunku bankowego – k. 99-100, 104, 108-117). Ponadto, skarżąca spłaca raty kredytu mieszkaniowego w wysokości [...] zł (kopia umowy kredytowej w sprawie sygn. akt I SA/Sz 584/09 - k. 12-21) oraz pożyczek w łącznej kwocie [...] zł, a w ostatnim miesiącu (listopad) musiała ponieść koszt studiów podyplomowych w wysokości [...] zł. W oświadczeniu majątkowym skarżąca wymieniła 1/3 prawa własności lokalu położonego w S. przy ul.[...] , a także [...] prawa własności lokalu przy ul.[...] ; nie wykazała posiadania wartościowych rzeczy ruchomych, jak i zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Uzasadniając swój wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca wskazała, iż poniesienie opłaty kancelaryjnej może pozbawić ją środków finansowych, niezbędnych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych. W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie skarżącej, iż osoba będąca jednocześnie kredytobiorcą i współwłaścicielem lokalu, w którym skarżąca zamieszkuje samodzielnie, nie partycypuje w kosztach jego utrzymania, ani też nie spłaca kredytu. Wszelkie obciążenia wynikające z opłat mieszkaniowych i kredytowych ciążą na skarżącej i G. P. (matce). W rocznym zeznaniu podatkowym za 2007 r. skarżąca zadeklarowała przychody ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...] zł, innych źródeł w kwocie [...] zł, łączne przychody w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...] zł, łączne dochody stanowiące podstawę opodatkowania (po odliczeniach) w wysokości [...] zł, podatek do zapłaty w kwocie 65 zł. Natomiast za 2008 r. zadeklarowała przychód ze stosunku pracy w kwocie [...] zł,z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...] zł, z innych źródeł [...] zł, łączne przychody w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w łącznej kwocie [...] zł, łączne dochody, stanowiące podstawę opodatkowania (po odliczeniach) w kwocie [...] zł. M. P. posiada rachunek bankowy w PKO BP, z którego wyciągów z (elektroniczny wydruk z internetu) za okres od[...] . do[...] . wynika saldo końcowe w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu podlegają dwa wnioski skarżącej, tj. z dnia[...] . i z dnia[...] ., w których skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, co oznacza, że ubiega się na obecnym etapie postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wyjaśnić, iż powyższy przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (w którym mowa o braku jakichkolwiek możliwości na poniesienie kosztów sądowych), co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z 18 stycznia 2005 r. OZ 1099/04 – niepubl.). Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków pieniężnych ani także realnych możliwości zdobycia takich środków wobec braku zdolności zarobkowych i braku możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, spowodowanych takimi nadzwyczajnymi okolicznościami jak przykładowo podeszły wiek, zły stan zdrowia, wyjątkowo trudna sytuacja rodzinna, czy osobista. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że prawo pomocy przyznawane jest zwykle osobom, których dochód na rodzinę, często kilkuosobową, kształtuje się na poziomie ok. [...] zł brutto lub mniejszym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, po dokonaniu analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącej, wynikającej z akt sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedstawionych dokumentów i oświadczeń wynika bowiem, że jest ona w młodym wieku, uzyskuje stałe dochody z pracy, posiada majątek, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma innych osób na utrzymaniu. Jednocześnie nie powołała żadnych nadzwyczajnych okoliczności (przykładowo wyżej wymienionych) świadczących, że faktycznie nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych, czy poczynić najmniejszych oszczędności poprzez ograniczenie swoich wydatków. Wprawdzie dochody skarżącej są obciążone zajęciem egzekucyjnym, w związku z tym otrzymuje z wynagrodzenia za pracę kwotę jedynie ok. [...] zł, jednakże - jak wynika ze złożonego oświadczenia - miesięczne wydatki skarżącej na opłaty mieszkaniowe, spłatę rat kredytu i pożyczek przekraczają wykazany dochód. Przy czym, należy zauważyć, że skarżąca nie podała jaką kwotę przeznacza na inne konieczne wydatki jak wyżywienie czy środki higieny. Wobec tego, iż skarżąca uzyskuje pomoc w utrzymaniu i spłacie rat kredytu od swojej matki (co wynika z wcześniejszych oświadczeń), uzyskała dopłatę do czesnego za studia podyplomowe w kwocie [...] zł od pracodawcy, a także – co wynika z wyciągów z rachunków bankowych - otrzymuje dodatkowe środki pieniężne na pomoce naukowe (w okresie od sierpnia 2009 r. do października 2009 r. otrzymała kwotę [...] zł), to tym samym, należy stwierdzić, że sytuacja skarżącej nie jest aż taka zła, jak podaje. W tym miejscu należy również zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem spłata zobowiązań cywilnoprawnych (kredyty, pożyczki), ale i publicznoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Ustawodawca bowiem, formułując w art. 246 p.p.s.a przesłanki udzielenia prawa pomocy założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać koszty zamieszkania, wyżywienia, lekarstw czy edukacji, a nie wydatków związanych ze spłatą wymienionych zobowiązań. W związku z tym, przyjmując, że skarżąca, jest świadoma, iż z toczącym się od jakiegoś czasu postępowaniem sądowym, związany jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych (zgodnie z art. 199 p.p.s.a), wobec tego skarżąca, licząc się z tymi kosztami, powinna zabezpieczyć na ten cel jakiekolwiek, nawet minimalne środki pieniężne, którymi jak wyżej wykazano dysponuje. W świetle powyższego, uwzględniając także, iż skarżąca jest zobowiązana do poniesienia kosztów sądowych drugiego, toczącego się postępowania, stwierdzić należy, że będzie w stanie uiścić tytułem kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie kwotę [...] zł. Niezależnie od powyższego, w ocenie referendarza sądowego, zachodzą w rozpoznawanej sprawie okoliczności pozwalające uznać, że skarżącej nie będzie jednak stać na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Jak zostało bowiem wykazane, nie posiada ona żadnych oszczędności. Dlatego też, ze względu na tzw. przymus adwokacki, należało udzielić skarżącej pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego, o co się też ubiega. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.