I SA/Sz 582/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi Skarżąca D. G., reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie[...] zł, od wniesionej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu skarżąca podała, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, który mogłaby spieniężyć by pokryć opłatę sądową. Wskazała, że ostatni samochód ciężarowy jaki posiada został zajęty przez komornika i jego licytacja nastąpi w dniu 17 września 2010 r. Ponadto z nieruchomości, jaką posiada, w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie w sprawie IC 14/09, prowadzona jest egzekucja wierzytelności na rzecz K.j Centrali Materiałów Budowlanych Sp. z. o.o. w upadłości. Wartość tych wierzytelności przekracza kilkukrotnie wartość nieruchomości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe skarżąca wpisała "brak", natomiast w oświadczeniu majątkowym działkę gruntu o pow. [...] m kw. z informacją o jej zajęciu w związku z wyrokiem IC 14/09 oraz obciążeniu hipoteką banku na kwotę [...] zł (kredyt wypowiedziany). Skarżąca nie wykazała posiadania przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3000 euro, ani zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Według oświadczenia skarżąca nie uzyskuje dochodów. Pismem z dnia 13 września 2010 r. skierowanym do pełnomocnika, skarżąca została wezwana do nadesłania: odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącej za 2009 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, odpisów miesięcznych deklaracji podatkowych dla podatku dochodowego i VAT za okres od stycznia 2010 r. do sierpnia 2010 r. lub wyciągu z prowadzonej ewidencji podatkowej dla podatku dochodowego i VAT za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r., wykazu ponoszonych miesięcznie koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (obejmującego miesięczne opłaty za mieszkanie, wydatki na zakup żywności, lekarstw itp.), a także - w miarę możliwości - dokumentów potwierdzających wysokość tych wydatków z ostatnich dwóch miesięcy (faktury, dowody wpłat, dowody przelewów itp.), dodatkowego oświadczenia skarżącej o miejscu jej zamieszkania, czy skarżąca wynajmuje lokal mieszkalny, czy mieszka u rodziny, czy ze skarżącą mieszkają inni członkowie rodziny - mąż, dzieci, inne osoby; czy skarżąca prowadzi z tymi osobami wspólne gospodarstwo domowe, czy osoby te partycypują w kosztach utrzymania mieszkania, w jakiej wysokości, proszę podać stan majątkowy tych osób, wysokość ich dochodów, wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych związanych z działalnością gospodarczą i osobistych, lokat, wyciągów z kart kredytowych za okres od 13 czerwca 2010 r. do 13 września 2010 r., w terminie 10 dni od doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Skarżąca w zakreślonym terminie ani dotychczas nie wykonała powyższego wezwania nie przedkładając jakichkolwiek dokumentów, ani oświadczeń wyjaśniających przyczyny niewywiązania się z zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Skarżąca w formularzu PPF podała jedynie ogólnikowe dane, z których wynika, że nie uzyskuje dochodów, posiadany majątek w postaci nieruchomości jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym i obciążony hipoteką, zajęciu podlega także samochód ciężarowy, nie ma oszczędności, nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej strony oraz jej możliwości płatniczych. Natomiast strona, wzywana do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązała się z nałożonego na nią zobowiązania, co sprawia, że jej oświadczenia są niepełne i nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, ale podaje, że nie uzyskuje dochodów. Ponadto z akt administracyjnym wynika, że pozostaje w związku małżeńskim z J. G. (został on wskazany jako osoba upoważniona do odbioru korespondencji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji SKO z dnia 17 listopada 2009 r., wynika to także z treści zaskarżonej decyzji znajdującej się w aktach administracyjnych), a w formularzu podała że brak jest osób we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie jest zatem jasne, jaki jest stan rodzinny skarżącej, z kim i gdzie mieszka, z czego tak naprawdę się utrzymuje. Wprawdzie sprawa skarżącej dotyczy prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, jednak w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy oceniana jest sytuacja majątkowa całej rodziny. Szczególnie istotne było udokumentowanie wysokości dochodów (ewentualnie strat) skarżącej i wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie, a także pełna informacja o stanie rodzinnym i możliwościach płatniczych osób wspólnie ze skarżącą zamieszkujących. Dopiero zestawienia tych wielkości umożliwia bowiem stwierdzenie czy skarżącą stać na poniesienie kosztów sądowych, czy jest w stanie zrezygnować z pewnych wydatków w celu uiszczenia opłaty sądowej. Należy wskazać, że referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. Bierna postawa i uchylenie się od przedłożenia dokumentów potwierdzających twierdzenia skarżącej, podważa wiarygodność przedstawionych danych, ale również uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku. Dopiero bowiem ustalenie, czy skarżąca samodzielnie (z własnych dochodów czy oszczędności) ani za pomocą innych osób (w tym zobowiązanych do alimentacji), nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, pozwoliłoby rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy. Ponadto, jak wynika z akt sprawy skarżąca uiściła tytułem wpisu od skargi kasacyjnej kwotę [...] zł, co świadczy, że mimo wszystko dysponuje jakimiś nawet minimalnymi środkami pieniężnymi pozwalającymi na poniesienie wpisu od skargi, który wynosi [...] zł. Jeśli tak nie jest, to – o czym mowa była wyżej, w interesie strony jest przedstawienie pełnej i wiarygodnej informacji o swoich możliwościach płatniczych, stanie rodzinnym poprzez uzupełnienie wniosku o określone dokumenty. W świetle powyższego należało uznać, iż skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.