I SA/Sz 582/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 sierpnia 2025 r. nr 3201-IEE.7192.82.2025.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienie zażalenia oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany dalej: "organem odwoławczym", "organem II instancji") zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z 12 sierpnia 2025 r. znak 3201-IEE.7192.82.2025.2 stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. (zwanego dalej: "organem I instancji") z 27 czerwca 2025 r. znak 3216-SEE-1.7113.146.2025 określającego J. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (zwanej dalej: spółką, skarżącą) nieprzekazaną kwotę zajętej wierzytelności w wysokości [...] zł w egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec firmy A Sp. z o.o. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – zwanej dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. – zwanej dalej: u.p.e.a.). Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego prowadził wobec firmy A postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie 14 wymienionych w postanowieniu tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych oraz nieopłaconego podatku VAT. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany dokonywał transakcji na rzecz J. Sp. z o.o. Zawiadomieniami z 29 marca 2024 r., z 18 czerwca 2024 r., z 14 listopada 2024 r. oraz z 23 stycznia 2025 r. organ dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w J. Sp z o.o. Pomimo otrzymania ponagleń, dłużnik zajętej wierzytelności nie złożył organowi egzekucyjnemu oświadczenia odnośnie do uznania zajęcia, przekazania z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie zaległości lub powodu z jakiego odmawia tego przekazania. W wyniku przeprowadzenia u dłużnika zajętej wierzytelności kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. znak: 3216-SEE 1.7113.146.2025 określił J. Sp. z o.o. nieprzekazaną kwotę zajętej wierzytelności w wysokości [...] zł w egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec firmy A W piśmie z 22 lipca 2025 r., za pośrednictwem pełnomocnika W. M., J. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie. Wraz z wnioskiem spółka złożyła zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. postanowieniem z 13 sierpnia 2025 r. znak 3201-IEE.7192.84.2025.1 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z 12 sierpnia 2020 r. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie organu I instancji z 27 czerwca 2025 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ II instancji przytoczył treść art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 134 i 144 k.p.a. Następnie wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach sprawy, wynika, iż ww. postanowienie organu I instancji zostało prawidłowo doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 2 lipca 2025 r. Zgodnie z pouczeniem w nim zawartym, 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego, upłynął 9 lipca 2025 r. Powołując się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ wskazał, że stwierdzenie uchybienia terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. W razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia środka zaskarżenia, organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a., tj. wydać postanowienie o uchybieniu terminu przewidzianemu w powyższym przepisie (wyrok WSA w Łodzi z 17 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 133/22, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1768/15). W ocenie organu II instancji nie ulegało wątpliwości, że zażalenie z 22 lipca 2025 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa: - art. 58 k.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie, tj. przyjęcie przez organ odwoławczy, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącej; - art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminu na złożenie zażalenia w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału wynikało jednoznacznie, że przedmiotowe uchybienie było skutkiem wyłącznie nieszczęśliwego wypadku, bez jakiejkolwiek winy skarżącej. Z uwagi na podniesione uchybienia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o orzeczenie zwrocie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona odniosła się do podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, ponieważ nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa dotycząca wydania przez organ odwoławczy postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia została rozpoznana przez sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, albowiem przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (ostatni przepis dotyczy skargi na interpretację przepisów prawa podatkowego, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą oraz na odmowę wydania opinii). Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd, że naruszono prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszono prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ewentualnie w przypadku stwierdzenia innego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b oraz lit. c p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Przechodząc do przepisów prawa mających zastosowanie w kontrolowanej sprawie, wskazać trzeba, że prawo strony do złożenia zażalenia zostało przez ustawodawcę uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego w Rozdziale 11 zatytułowanym: Zażalenia (art. 141 – art. 144). Do stosowania zaś przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odsyła ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.), która w art. 18 stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Na mocy art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zgodnie z § 2 tego artykułu zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Przy czym ustawodawca w art. 144 k.p.a. postanowił, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W związku z powyższym zastosowanie w sprawie znalazł art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z przytoczonych na wstępie przepisów wynika, że organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym obowiązany jest zbadać, czy zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Organ jest zobligowany orzec o powyższym fakcie, wydając stosowne postanowienie. Należy także zaznaczyć, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Redakcja art. 134 k.p.a., a w szczególności użyty tam zwrot "Organ odwoławczy stwierdza", nakazuje przyjąć, że organ właściwy do rozpoznania (w niniejszej sprawie) zażalenia zobowiązany jest wydać postanowienie na podstawie tego przepisu, w każdym przypadku uznania, że środek zaskarżenia został wniesiony z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. Rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 134 k.p.a., nie zawiera oceny merytorycznej postanowienia, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że zażalenie nie może zostać rozpatrzone. Stosując normę prawną z art. 134 k.p.a., organ nie wyjaśnia ani nie analizuje okoliczności, z powodu których doszło do uchybienia terminu. Jak już sąd wskazał, jedynym obowiązkiem organu odwoławczego we wstępnej fazie kontroli zażalenia jest ustalenie czy środek zaskarżenia został wniesiony w ustawowym terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia wydanego przez organ w pierwszej instancji. Powyższej wskazany charakter postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. wyklucza możliwość brania pod uwagę zarówno przez organ, jak i przez sąd dokonujący kontroli jego legalności, przyczyn, z powodu których termin do wniesienia zażalenia nie został zachowany. Tym samym sąd nie mógł odnieść się do argumentów skargi odwołujących się do przyczyn uchybienia terminu. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że ww. postanowienie organu egzekucyjnego z 27 czerwca 2025 r. zostało skutecznie doręczone spółce w dniu 2 lipca 2025 r. (co stwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru osoba odbierająca przesyłkę). Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. 7-dniowy termin na wniesienie zażalenia upłynął 9 lipca 2025 r. Strona złożyła zażalenie 22 lipca 2025 r. czyli 13 dni po upływie ustawowego terminu na wniesienie środka zaskarżenia. Wobec powyższego, sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął stan faktyczny sprawy i zasadnie stwierdził, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił datę doręczenia stronie zażalenia oraz datę jego wniesienia. Skoro zażalenie zostało wniesione po terminie, to obowiązkiem organu odwoławczego było wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 141 k.p.a. W kontrolowanej sprawie za bezpodstawny należy uznać zarzut nieuwzględnienia przez organ art. 58 k.p.a., ponieważ w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie znajduje on zastosowania. Z powyższych względów, sąd uznał postanowienie organu odwoławczego za odpowiadające prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.