I SA/Sz 586/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. S. kwotę [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie przez S. S. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] lutego 2021 r. nr [...] ustalającej Skarżącemu podatek od nieruchomości na 2018 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 216 § 1 i art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2020.1325 t.j. ze zm.; dalej: "O.p."). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w wymienionej decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] lutego 2021 r. zamieszczono pouczenie, iż Stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta Miasta S. w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Decyzja organu podatkowego I instancji została prawidłowo doręczona Stronie 11 marca 2021 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął z 25 marca 2021 r. Strona sporządziła odwołanie od decyzji organu I instancji 15 kwietnia 2021 r., a 16 kwietnia 2021 r. złożyła je bezpośrednio w Kancelarii Urzędu Miasta S., więc uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. W tej sytuacji organ zobowiązany był do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie Strona podniosła, że w terminie do wniesienia odwołania została zakażona koronawirusem i poddana przymusowej kwarantannie oraz izolacji jak i pozbawiona kontaktu z kimkolwiek, zaś jej stan zdrowia uniemożliwiał jakąkolwiek aktywność umysłową. Po okresie kwarantanny i izolacji Skarżący nadal odczuwał skutki zakażenia, a lekarz rodzinny skierował go na zwolnienie lekarskie. Skarżący wyjaśnił także, że skutki zakażenia wciąż odczuwa. Do skargi załączono informację Centrum e-Zdrowia, z której wynika, że Skarżący w okresie od 22 do 31 marca 2021 r. przebywał w izolacji domowej oraz e-zwolnienie, z którego wynika, że Skarżący został uznany za niezdolnego do pracy w okresie od 9 do 23 kwietnia 2021 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podniósł, że Skarżący nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a w odwołaniu nie podał informacji, że przebywał w izolacji domowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 t.j.; dalej: "P.p.s.a."), sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosowanie do brzmienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Sposób obliczania terminów określonych w dniach przewidziany jest w przepisie art. 12 § 1 O.p., który stanowi, że początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jednocześnie, na podstawie przepisu art. 12 § 6 pkt 2 O.p., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporna data doręczenia Skarżącemu decyzji organu podatkowego I instancji ustalającej podatek od nieruchomości na rok 2018 - 11 marca 2021 r. Zatem, ostatnim dniem wniesienia odwołania od tej decyzji w terminie był 25 marca 2021 r., (czwartek), jak prawidłowo ustalił to organ odwoławczy. Skarżący odwołanie wniósł 16 kwietnia 2021 r., czyli z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia. W ocenie sądu, przywołany w sprawie przez organ przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stanowiący, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu 14 dni, został przedwcześnie zastosowany w sprawie, gdyż organ nie wyjaśnił sprawy w jej całokształcie i uprzednio nie odniósł się do zasadniczej kwestii w sprawie, tj. czy Skarżący przebywający w okresie od 22 marca do 31 marca 2021 r. w izolacji domowej, został prawidłowo pouczony o brzmieniu przepisu art.15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.), dodanego ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.2255 ze zm.), który wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. (art. 10), a który z założenia ma stanowić dodatkową ochronę prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie określonych terminów. Zgodnie bowiem z art.15 zzzzzn2: "1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.". Powołana regulacja wymaga od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu. Oceniając zatem prawidłowość działań organu w sprawie, nie można zapominać, że to organ jest gospodarzem postępowania administracyjnego, odpowiedzialnym za jego prowadzenie z poszanowaniem zasad ogólnych, zawartych w art. 120-129 O.p. Ze specyfiką postępowania podatkowego wiąże się nierównowaga pozycji stron. Organ z racji władztwa administracyjnego jest podmiotem dominującym i ostatecznie decydującym o przebiegu postępowania. Z taką jego rolą i pozycją wiąże się jednak, w ocenie sądu, szczególna powinność organu do czuwania również nad zabezpieczeniem praw procesowych strony oraz prowadzenia postępowania z uwzględnieniem zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu stron postępowania. Nabiera to wagi zwłaszcza wówczas, gdy strona działa bez pełnomocnika i podnosi w odwołaniu - wbrew stanowisku organu zawartym w odpowiedzi na skargę - że spóźniła się z jego wniesieniem z uwagi na przejście koronawirusa i komplikacje z tą chorobą związane. W tym kontekście zasady ogólne, takie jak zasada działania na podstawie przepisów prawa - legalizmu (art. 120 O.p.), zasada informowania stron (art. 121 § 2 O.p.) i zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 121 § 1 O.p.) mogą wymagać od organu podjęcia nawet zwiększonych działań informacyjnych, nakierowanych na to, aby zapewnić stronie realną możliwość skorzystania z przysługujących jej gwarancji procesowych. Wprawdzie organ nie może pełnić roli pełnomocnika strony, to jednak wobec podmiotu, który informuje organ, że wciąż odczuwa skutki przechorowania koronawirusa, powinien rozszerzyć działania informacyjne i zapewnić takiemu podmiotowi podstawową wiedzę o pozostających w jego dyspozycji prawach procesowych, a także wyjaśniać intencje budzących wątpliwości działań. W ocenie sądu, nieuprawnione było ze strony organu, bez uprzedniego zawiadomienia Skarżącego o przysługującym jemu - na podstawie art. art.15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy - prawie do złożenie w ciągu 30 dni, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jako czynności kształtującej jego prawa i obowiązki, rozstrzygnięcie sprawy i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tych okolicznościach wydanie zaskarżonego postanowienia należy ocenić jako co najmniej przedwczesne i dokonane z naruszeniem przywołanych zasad ogólnych postępowania podatkowego (art. 120, art. 121 § 2 i art. 121 § 1 O.p.). W ocenie sądu, dopuszczając się wskazanych uchybień i zaniedbań (art. 120, art. 121 § 2 i art. 121 § 1 O.p. i art.15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy), organ naruszył także zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), w świetle której, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a., sąd wskazuje, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględnił powyższe uwagi i podjął czynności mające na celu zawiadomienie strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W tej sytuacji, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego oparte zostało na treści art. 200 P.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu za wynik postępowania i art. 209 P.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składa się kwota 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi ustalona na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2021.535).