I SA/Sz 586/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA – Anna Sokołowska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 sierpnia 2023 r., nr 3201-IOA.4105.6.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: 1) odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi; 2) zwrócić skarżącemu ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwotę [...](słownie: [...]) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postanowieniem z 4 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M. D. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 22 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Sąd w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z akt sądowych sprawy wynika, iż odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego został doręczony Skarżącemu po dwukrotnym awizowaniu w trybie art. 73 p.p.s.a. Doręczenie nastąpiło, więc 14 listopada 2023 r., a siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął 21 listopada 2023 r. (wtorek). Sąd uznał za bezsporne, że Skarżący pomimo upływu zakreślonego terminu do czasu rozstrzygania nie uiścił wpisu od skargi, co skutkowało odrzuceniem skargi. Skarżący 27 grudnia 2023 r. skierował do Sądu pismo zatytułowane "Sprzeciw". W uzasadnieniu wskazał, że w okresie rzekomego dwukrotnego awizowania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, nie miał możliwości odebrania pisma, bo przebywał poza miejscem zamieszkania (w dniach od 31 października do 8 listopada 2023 r.). Ponadto wskazał, że pismo z 5 grudnia 2023 r. (chodzi tu o postanowienie z 4 grudnia 2023 r. – uwaga Sądu) oraz akta sprawy zawierają braki formalne w postaci nieprawidłowych podpisów (dot. nieczytelności podpisów). W załączeniu znalazła się kopia podziękowań dla M. D. od bp L. K. (K. N. – G. wyznaniowa S.), dotyczących udziału Skarżącego w kweście (w ramach pomocy humanitarnej) na rzecz Z. Z. M. M. B.. W dniu 28 grudnia 2023 r. Skarżący uiścił należny w sprawie wpis od skargi w kwocie [...]zł. Sąd zakwalifikował pismo Skarżącego, jako zażalenie na postanowienie z 4 grudnia 2023 r. w przedmiocie odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny po zbadaniu sprawy, postanowieniem z 14 lutego 2024 r., sygn. akt. I FZ 5/24 zadecydował o zwrocie zażalenia (tj. pisma z 27 grudnia 2023 r. – uwaga Sądu) w celu usunięcia przez tut. Sąd dostrzeżonych braków. W uzasadnieniu znalazły się zalecenia, o konieczność ustalenia przez Sąd z udziałem Skarżącego, jakiego charakteru jest przedmiotowe pismo. Wyjaśnienia wymagało, jaki był cel złożenia pisma z 27 grudnia 2023 r. i czy spełnia ono wymogi formalne dla skorzystania przez Skarżącego z konkretnego środka procesowego. Sąd w wezwaniu z 4 marca 2024 r. zobowiązał Skarżącego do podania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, informacji o charakterze przedmiotowego pisma, pod rygorem przyjęcia, że pismo stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Dodatkowo zobowiązano Skarżącego do uzupełnienia pisma, w ten sposób aby pismo spełniało warunki dla wniosku o przywrócenie terminu, w tym o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w przedmiotowym uchybieniu terminowi. Wezwanie, w tym zakresie obwarowano rygorem rozpoznania wniosku (o przywrócenie terminu) na podstawie akt sprawy i oświadczeń znajdujących się w aktach. W odpowiedzi z 26 marca 2024 r. Skarżący nie zamieścił informacji i oświadczeń istotnych z punku widzenia rozpoznawanego wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W załączeniu do pisma przesłał wezwanie Sądu z 4 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w rozpatrywanej sprawie pismo Skarżącego zatytułowane "Sprzeciw" zakwalifikowane zostało jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Pismo wpłynęło do Sądu po wydaniu przez niego postanowienia o odrzuceniu skargi, które Sąd wydał w związku z brakiem fiskalnym skargi (Skarżący nie uiścił wpisu od skargi w wyznaczonym terminie). Zaznaczyć należy, że w konsekwencji podjętych przez Sąd czynności wyjaśniających, postanowienie o odrzuceniu skargi stało się prawomocne (w związku z brakiem zażalenia w tym przedmiocie). Rozpatrując zatem wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Sąd wyjaśnia, że zasadą wynikającą z art. 85 p.p.s.a. jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Odnosząc powyższą regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony interpretację, trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą doręczenia stronie skarżącej postanowienia z 4 grudnia 2023 r. o odrzucenia skargi, czyli w dniu 19 grudnia 2023 r. Wniosek został natomiast złożony 27 grudnia 2023 r., a więc w terminie, o którym mowa w art. 87 p.p.s.a. (zgodnie z datą umieszczoną na ZPO dotyczącego doręczenia odpisu postanowienia oraz z prezentatą widoczną na kopercie dotyczącej wniosku o przywrócenie terminu). Oceniając, czy pozostałe wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu, zostały w sprawie zachowane, Sąd wyjaśnia, że przepis art. 87 § 4 p.p.s.a. wprost obliguje wnioskującego o przywrócenie terminu do dokonania równocześnie z wnioskiem czynności, której nie dokonał w terminie. W tym przypadku Skarżący wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, powinien był uiścić na rachunek bankowy Sądu kwotę [...]zł tytułem wpisu od wywiedzionej skargi. Wpis od skargi w niniejszej sprawie został uiszczony 28 grudnia 2023 r., co oznacza że warunek przewidziany przepisami prawa został spełniony. Sąd stwierdził, że możliwe było dokonanie merytorycznej oceny wniosku. W ocenie Sądu, materiał dowodowy sprawy dowodzi, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i piśmiennictwie stanowiskiem przywrócenia terminu może domagać się strona, która nie dokonała czynności w terminie, ale jest w stanie uprawdopodobnić, że stało się tak bez jej winy, z uwagi na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać (por. postanowienie NSA z 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 63/04; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 219). Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 223/10). Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I OZ 414/14, z 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14). Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, LEX nr 655239). Sąd podkreśla, że strona zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W orzecznictwie przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Tym samym, aby przywrócić termin stronie postępowania konieczne jest ustalenie, że spełnia ona wszystkie warunki opisane w hipotezie normy wyrażonej w art. 86 § 1 p.p.s.a., a oceny tej dokonywać należy w sposób rygorystyczny. Brak jest bowiem podstaw do jakiegokolwiek łagodzenia ustawowych przesłanek przywrócenia terminu. W analizowanej sprawie jako okoliczność, która spowodowała uchybienie terminu do usunięcia braku fiskalnego skargi Skarżący wskazał, że w okresie rzekomego dwukrotnego awizowania wezwania do uiszczenia wpisu, nie miał możliwości odebrania pisma, bo przebywał poza miejscem zamieszkania (od 31 października do 8 listopada 2023 r.). Skarżący załączył do pisma kopię podziękowań od bp L. K. (K. N. – G. wyznaniowa S.), za udziału w dniach od 30 października do 15 listopada 2023 r. Skarżącego w kweście (w ramach pomocy humanitarnej) na rzecz Z. Z. M. M. B.. Sąd zauważa, że w aktach sądowych sprawy znajduje się korespondencja, która została zwrócona przez operatora pocztowego, w skutek nie podjęcia przesyłki przez adresata. Z zamieszczonych adnotacji i dat wynika, że przesyłkę próbowano doręczyć 31 października 2023 r. (I awizo), następnie przesyłkę awizowano ponownie 8 listopada 2023 r. W związku z niepodjęciem korespondencji przesyłkę zwrócono do nadawcy 15 listopada 2023 r. Uwzględniając powyższe stwierdzić należało, że na skutek zastosowania fikcji doręczenia, termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg 15 listopada 2023 r. (pierwszy dzień terminu) i zakończył się z upływem siódmego dnia, tj. 21 listopada 2023 r. (poniedziałek). Sąd stwierdza na podstawie akt sprawy, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Z oświadczenia zamieszczonego w piśmie z 27 grudnia 2023 r. wynika, że Skarżący pozostawał poza miejscem zamieszkania w dniach od 31 października do 8 listopada 2023 r. Sąd zauważa jednocześnie, że w treści załączonych do wniosku o przywrócenie terminu podziękowań za pomoc w niesieniu pomocy potrzebującym, wynika że Skarżący pełnił posługę od 31 października do 15 listopada 2023 r. Nie ma jednak w ww. piśmie informacji o miejscu wykonywania pracy na rzecz G. W. S., tj. czy to było inne miejsce niż S.. W tych okolicznościach należało uznać, że skoro przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu została zwrócona przez operatora 15 listopada 2023 r., to Skarżący miał możliwość podjęcia przesyłki z placówki pocztowej. Przesyłka bowiem znajdowała się tam do dnia 15 listopada 2023 r. Z zapisów widocznych na ZPO wynika, że doręczyciel prawidłowo pozostawił w skrzynce oddawczej Skarżącego w dniu 31 października 2023 r. zawiadomienie o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej. Jeżeli nawet przyjąć, że powrót do miejsca zamieszkania Skarżącego nastąpił 15 listopada 2023 r., co jak należy podkreślić nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, to Skarżący miał możliwość dokonać terminowej wpłaty wpisu od skargi. Jak bowiem wskazano, termin do uiszczenia wpisu upływał 21 listopada 2023 r. Sąd podkreśla, że Skarżący nie przedstawił, pomimo wezwania jakichkolwiek wyjaśnień i informacji, które stanowiłyby usprawiedliwienie dla uchybienia terminu. Natomiast pismo nadesłane w odpowiedzi na wezwanie Sądu nie zawiera, żadnych informacji, które posłużyć mogłyby jako argumenty uprawdopodabniające brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpis od skargi. Wskazana przez Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność przebywania poza miejscem zamieszkania, nie stanowi przesłanki braku winy, a tym bardziej nie jest wystarczająca do przywrócenia terminu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie kwoty uiszczonej tytułem wpisu od prawomocnie odrzuconej skargi, orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej www. orzeczenia.nsa.gov.pl.