I SA/Sz 588/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K.o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S/ z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych J. K., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 100 zł, od wniesionej skargi na wyżej wymienioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełnił składając urzędowy formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że od lipca 2002 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie ma żadnych dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną D. K. oraz synem D. K.. Pomimo rozdzielności majątkowej żona pomaga mu w utrzymaniu. W oświadczeniu majątkowym skarżący wskazał, że zarówno on, jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w nieruchomości o pow. [...] m kw. Innego majątku w postaci wartościowych ruchomości, zgromadzonych zasobów pieniężnych skarżący nie wykazał. W rubryce formularza dotyczącej dochodów, skarżący wpisał dochody z działalności gospodarczych prowadzonych przez D. K. i D. K. w wysokości odpowiednio ok. [...] zł oraz ok. [...] zł. W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) dalej w skrócie p.p.s.a., referendarz sądowy wezwał skarżącego pismem z dnia 27 września 2010 r. do przedłożenia w terminie 10 dni od doręczenia wezwania: zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, potwierdzającego czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, odpisów rocznych zeznań podatkowych za 2009 r. D. K.i D. K. z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym, odpisów miesięcznych deklaracji podatkowych dla podatku dochodowego i VAT składanych przez D. K. i D. K. z okresu od stycznia 2010 r. do sierpnia 2010 r. lub wyciągów z prowadzonych przez wyżej wymienionych ewidencji dla potrzeb podatku dochodowego i VAT z okresu od stycznia do sierpnia 2010 r., wykazu posiadanych przez D. K. i D. K. rachunków bankowych, związanych z działalnością gospodarczą, osobistych, lokat, z kart kredytowych oraz wyciągów z tych rachunków z okresu od 27 czerwca 2010 r. do 27 września 2010 r., wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, oświadczenia skarżącego wyjaśniającego, w jaki sposób jest wykorzystywana nieruchomość położona w S. przy ul.[...] , czy jest to nieruchomość mieszkalna, czy też użytkowa, kto w niej mieszka, jakie są udziały skarżącego w tej nieruchomości, czy skarżący uzyskuje korzyści materialne z tych udziałów, w jakiej wysokości, dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe: żony D.K. i syna D. K.. Skarżący w zakreślonym terminie, ani dotychczas wymienionych dokumentów i oświadczeń nie przedłożył, nie ustosunkował się także w żaden sposób do powyższego zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Skarżący w formularzu PPF podał jedynie ogólnikowe dane, z których wynika, że jest bezrobotny od 2002 r., prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i synem, posiadają wspólny majątek w postaci udziałów w nieruchomości o pow. [...] m kw. (nie podając wielkości tych udziałów), nie posiadają oszczędności ani wartościowych rzeczy. Żona skarżącego pomimo rozdzielności majątkowej pomaga mu w utrzymaniu, dochody rodziny z tytułu działalności gospodarczej D. K. i syna D. K. to łączna kwota ok.[...] zł brutto. Przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej strony oraz jej możliwości płatniczych. Natomiast strona, wzywana do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązała się z nałożonego na nią zobowiązania, co sprawia, że jej oświadczenia są niepełne i nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. I tak wskazania wymaga, że skarżący nie przedstawił szczegółowego wykazu wydatków na konieczne utrzymanie rodziny, ani żadnych rachunków, które by potwierdzały ich wysokość. Złożony formularz nie zawiera żadnej informacji na ten temat. Należy zauważyć, że ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a użył sformułowania "utrzymanie konieczne", założył więc, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać koszty zamieszkania, wyżywienia, lekarstw, edukacji. Znajomość wysokości tych wydatków jest zatem konieczna przy badaniu istnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Nieprzedstawienie przez skarżącego wydatków rodziny, skutkuje zatem tym, że nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku. Skarżący nie potwierdził także stosownym dokumentem, że jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy, co świadczyłoby, że poszukuje pracy. Jest to o tyle istotne, że we wniosku powołując się na długotrwałe bezrobocie nie wykazał aby w inny sposób poszukiwał pracy, nie wykazał też, że jest niezdolny do jej podjęcia. Nie można również zweryfikować oświadczenia skarżącego, że zarówno on, jak i pozostali członkowie rodziny nie posiadają oszczędności i czy nie są w stanie ich poczynić, nie nadesłał bowiem wyciągów z rachunków bankowych. Nie sposób też zweryfikować podanych danych o wysokości dochodów żony i syna z prowadzonych działalności gospodarczych. Nie jest w końcu jasna sytuacja majątkowa, skarżący nie wyjaśnił bowiem jakiej wielkości są posiadane przez niego udziały w nieruchomości, kto jest jej współwłaścicielem, ani w jaki sposób jest wykorzystywana. Nie jest także wiadome, czy żona skarżącego oraz syn posiadają majątek odrębny. Skarżący został wezwany pismem z dnia 27 września 2010 r. do przedłożenia stosownej dokumentacji, zobowiązania tego nie wykonał, nie ustosunkował się również w jakikolwiek sposób do zobowiązania. Bierna postawa procesowa skarżącego, oznacza brak jego współdziałania z rozpoznającym wniosek i pozwala stwierdzić, że skarżący nie przedstawia pełnej informacji o swojej sytuacji i możliwościach płatniczych, ale podaje tylko takie dane, które mają świadczyć o złej kondycji finansowej. Uchylenie się od przedłożenia dodatkowego materiału dowodowego podważa wiarygodność jego twierdzenia o trudnej sytuacji majątkowej i braku możliwości płatniczych. Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (np. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji) czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. W rozpoznawanej sprawie brak jest zatem podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, dopóki skarżący nie przedstawi pełnej informacji o sytuacji majątkowej swojej i rodziny oraz o ich możliwościach płatniczych i nie uzupełni wniosku o określone dokumenty. W świetle powyższego należało uznać, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.