I SA/Sz 588/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. S. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] ustalającej S. S. (S. ) podatek od nieruchomości na rok 2020. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w ww. decyzji zamieszczono pouczenie, iż stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta Miasta S. w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Podatnik od ww. decyzji wniósł odwołanie. Odwołując się do regulacji art. 223 Ordynacji podatkowej, organ wskazał, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym (art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Przywołując także brzmienie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ wskazał, że przepis ten nakazuje organowi odwoławczemu stwierdzić z urzędu, w formie postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu 14 dni. W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu podatkowego I instancji została prawidłowo doręczona podatnikowi 11 marca 2021 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął 25 marca 2021 r. Podatnik odwołanie od decyzji organu I instancji sporządził 15 kwietnia 2021 r., a 16 kwietnia 2021 r. złożył bezpośrednio w Kancelarii Urzędu Miasta S., więc uchybił terminowi do wniesienia odwołania, zatem organ zobowiązany był do stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie, skarżący podniósł, że w terminie do wniesienia odwołania został zakażony koronawirusem i poddany przymusowej kwarantannie oraz izolacji i pozbawiony kontaktu z kimkolwiek, zaś jego stan zdrowia uniemożliwiał jakąkolwiek aktywność umysłową oraz, że także po okresie kwarantanny i izolacji nadal odczuwał skutki zakażenia, a lekarz rodzinny skierował go na zwolnienie lekarskie. Skarżący wyjaśnił także, że skutki zakażenia wciąż odczuwa. Do skargi skarżący załączył informację Centrum e-Zdrowie o pobycie w izolacji, z której wynika, że w okresie od 22 marca do 31 marca 2021 r. przebywał w izolacji domowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podniósł, że skarżący nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a w odwołaniu nie podał informacji, że przebywał w izolacji domowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosowanie do brzmienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Sposób obliczania terminów określonych w dniach przewidziany jest w przepisie art. 12 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jednocześnie, na podstawie przepisu art. 12 § 6 pkt 2 ww. ustawy, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporna data doręczenia skarżącemu decyzji organu podatkowego I instancji ustalającej podatek od nieruchomości na rok 2019 - 11 marca 2021 r. Zatem, ostatnim dniem wniesienia odwołania od tej decyzji w terminie był 25 marca 2021 r., (czwartek), jak prawidłowo ustalił to organ odwoławczy. Skarżący odwołanie wniósł 16 kwietnia 2021 r., czyli z uchybieniem terminu 14-dniowego do jego wniesienia. W ocenie sądu, przywołany w sprawie przez organ przepis art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stanowiący, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu 14 dni, został przedwcześnie zastosowany w sprawie, gdyż organ nie wyjaśnił sprawy w jej całokształcie i uprzednio nie odniósł się do zasadniczej kwestii w sprawie, tj. czy skarżący przebywający w okresie od 22 marca do 31 marca 2021 r. w izolacji domowej, został prawidłowo pouczony o brzmieniu przepisu art.15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), dodanego ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.), który wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. (art. 10), a który z założenia ma stanowić dodatkową ochronę prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie określonych terminów. Zgodnie bowiem z art.15 zzzzzn2: "1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.". Powołana regulacja wymaga od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu. Oceniając zatem prawidłowość działań organu w sprawie, nie można zapominać, że to organ jest gospodarzem postępowania administracyjnego, odpowiedzialnym za jego prowadzenie z poszanowaniem zasad ogólnych, zawartych w art. 120-129 Ordynacji podatkowej. Ze specyfiką postępowania podatkowego wiąże się nierównowaga pozycji stron. Organ z racji władztwa administracyjnego jest podmiotem dominującym i ostatecznie decydującym o przebiegu postępowania. Z taką jego rolą i pozycją wiąże się jednak, w ocenie sądu, szczególna powinność organu do czuwania również nad zabezpieczeniem praw procesowych strony oraz prowadzenia postępowania z uwzględnieniem zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu stron postępowania. Nabiera to wagi zwłaszcza wówczas, gdy strona działa bez pełnomocnika i podnosi w odwołaniu - wbrew stanowisku organu zawartym w odpowiedzi na skargę - że spóźniła się z jego wniesieniem z uwagi na przejście koronawirusa i komplikacje z tą chorobą związane. W tym kontekście zasady ogólne, takie jak zasada działania na podstawie przepisów prawa - legalizmu (art. 120 Ordynacji podatkowej), zasada informowania stron (art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej) i zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) mogą wymagać od organu podjęcia nawet zwiększonych działań informacyjnych, nakierowanych na to, aby zapewnić stronie realną możliwość skorzystania z przysługujących jej gwarancji procesowych. Wprawdzie organ nie może pełnić roli pełnomocnika strony, to jednak wobec podmiotu, który informuje organ, że wciąż odczuwa skutki przechorowania koronawirusa, powinien rozszerzyć działania informacyjne i zapewnić takiemu podmiotowi podstawową wiedzę o pozostających w jego dyspozycji prawach procesowych, a także wyjaśniać intencje budzących wątpliwości działań. W ocenie sądu, nieuprawnione było ze strony organu, bez uprzedniego zawiadomienia skarżącego o przysługującym jemu - na podstawie art. art.15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy - prawie do złożenie w ciągu 30 dni, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jako czynności kształtującej jego prawa i obowiązki, rozstrzygnięcie sprawy i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tych okolicznościach wydanie zaskarżonego postanowienia należy ocenić jako co najmniej przedwczesne i dokonane z naruszeniem przywołanych zasad ogólnych postępowania podatkowego (art. 120, art. 121 § 2 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). W ocenie sądu, dopuszczając się wskazanych uchybień i zaniedbań (art. 120, art. 121 § 2 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej i art.15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy), organ naruszył także zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), w świetle której, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W tej sytuacji, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 p.p.s.a. - orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis od skargi w wysokości [...] zł, pobrany od skarżącego na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535). Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a., sąd wskazuje, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględnił powyższe uwagi i podjął czynności mające na celu zawiadomienie strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.