I SA/Sz 594/14

WyrokWSA w Szczecinie2014-11-13

Skład orzekający: Anna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj, Elżbieta Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach programu rolnośrodowiskowego jest możliwe, gdy rolnik nie spełnia wymogów dotyczących minimalnej obsady drzew i jakości materiału szkółkarskiego, nawet jeśli częściowo uzupełnił nasadzenia po stwierdzeniu nieprawidłowości?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wymaga bezwzględnego spełnienia warunków określonych w przepisach, w tym minimalnej obsady drzew i wymogów dotyczących jakości materiału szkółkarskiego. Stwierdzone nieprawidłowości w postaci niedostatecznej obsady drzew i niespełniania wymogów jakościowych przez część sadzonek, nawet po ich uzupełnieniu, skutkują przyznaniem płatności w pomniejszonej wysokości lub odmową jej przyznania, zgodnie z przepisami rozporządzeń rolnośrodowiskowych.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za realizację pakietu "Rolnictwo ekologiczne". Kontrola wykazała, że część sadzonek jabłoni nie spełniała wymogów dotyczących wysokości i grubości pnia, a także stwierdzono niedostateczną obsadę drzew na hektar. W związku z tym organ pierwszej instancji przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, a organ drugiej instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Rolnik zaskarżył decyzję, kwestionując prawidłowość przeprowadzonej kontroli i sposób liczenia drzewek.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę. 1. W dniu 18 kwietnia 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji (ARiMR) w S. wpłynął wniosek pana M. C. (dalej przywoływany jako "Skarżący"), o przyznanie płatności bezpośrednich, w którym do przyznania płatności za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.09 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), na jednej działce rolnej o powierzchni [...] ha. Wraz z wnioskiem złożono Deklarację pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 oraz załączniki graficzne. 2. W dniu 2 lipca 2013 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowego ARiMR w S. oświadczenie o wystąpieniu w jego gospodarstwie kradzieży oraz zgryzienia przez dziką zwierzynę sadzonek, która na powierzchni 15% wymaga ponownego uzupełnienia. 3. W okresie pomiędzy 30 lipca a 6 sierpnia w gospodarstwie Skarżącego przeprowadzono kontrolę w związku z realizowanym Programem rolnośrodowiskowym. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport o nr dok.[...] , do którego załączniki stanowią szkice z pomiaru poszczególnych działek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii oraz stwierdzoną w terenie uprawą jak również dokumentacja fotograficzna. 4. Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. (PCBC) sporządziła i przekazała Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013 (wykaz dotyczył Skarżącego), w którym wskazano powierzchnię [..] ha dla upraw rolniczych (dla których zakończono okres przestawiania) oraz powierzchnię [...] ha dla upraw sadowniczych i jagodowych (dla których zakończono przestawiania). W kolumnie Uwagi, zamieszczono zapis powierzchni [...] w wariancie 2.9.. 5. W dniu 16 stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, w uzasadnieniu której wskazał, iż rozstrzygnięcie takie zapadło w związku, z ustaleniami kontroli na miejscu, podczas których stwierdzono nieprawidłowości w stopniu uzasadniającym orzeczenie o odmowie przyznania płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej w wariancie 2.9. 6. W dniu 5 lutego 2014 r. Skarżący złożył w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w S. oświadczenie o uzupełnieniu plantacji w miesiącach październiku i listopadzie 2013 r. 7. W dniu 7 lutego 2014 r. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji. Skarżąca nie zgadzając się z rozstrzygnięciem o odmowie płatności za realizację ww. wariantu. 8. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego decyzją z dnia 10 marca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miały ustalenia kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego w terminie pomiędzy 30 lipca a 6 sierpnia 2013 r., podczas której weryfikacji poddano działki rolne deklarowane do wariantów Rolnictwa ekologicznego 2.09. Wiarygodność tych danych została zweryfikowana i opisana przez Wykonawcę kontroli- Biuro Kontroli na Miejscu Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w raporcie z czynności kontrolnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w S. rozważył czy spełnione zostały warunki wynikające z § 2 oraz § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm.; dalej przywoływane jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe 2013"). Organ przywołał treść § 2, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem" jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Organ przypomniał także, iż zgodnie z § 50 ww. rozporządzenia, rolnik który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym") w zakresie m. in wariantu dziewiątego pakietu, Rolnictwo ekologiczne), może kontynuować realizację tego zobowiązania, zgodnie z wymogami określonym dla tego wariantu w przepisach rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 roku. Ponadto - zgodnie z ust, 3 § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013 - w przypadku uprawy sadowniczej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej - płatność jest przyznawana, wówczas gdy są spełnione warunki do jej przyznania określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym. Powołując się na § 9 ust. 2 pkt 3) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w którym ustawodawca określił warunki, po spełnieniu których jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa, Organ wskazał, iż płatność za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w przypadku wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Ponadto, wszystkie uprawiane drzewa mają być drzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, które zostały określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Ww. wymagania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007r., Nr 29, poz. 189 ze zm.), zgodnie z którym sadzonka jabłoni domowej powinna spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Przy tym, Organ podkreślił, iż jedynie łączne spełnienie przez rolnika ww. przesłanek stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Organ podkreślił, że brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z § 50 ust. 3 pkt 2) rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013 r.). Organ wskazał na wysokość zmniejszeń, którą określa załącznik nr 7 do rozporządzenia, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów m. in. w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, iż dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady). W uzasadnieniu decyzji Organ podniósł, że inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadzili kontrolę gruntów w gospodarstwie Skarżącego, stwierdzając na działkach rolnych zagospodarowanych uprawą jabłoni domowej, iż znaczna część sadzonek nie spełnia warunków określonych w § 9 ust 2 pkt 3) rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Organ podkreślił, że jak wynika to z Raportu z kontroli, stwierdzone nieprawidłowości oznaczono symbolami E2, E6 i E7 z zaznaczeniem, iż stwierdzona w trakcie kontroli obsada na ww. działkach (obejmująca drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności, a nie obejmująca drzewek suchych bądź nie spełniających wymagań jakościowych), wynosiła odpowiednio; - [..] sztuk na stwierdzonej powierzchni działki A –[..] ha, podczas gdy minimalna obsada wymagana dla tego obszaru wynosi [...] drzewek, - [..] sztuk na stwierdzonym obszarze działki B – [..] ha, dla którego minimalna obsada wynosi [...] drzewek, - [...] sztuk na działce C o pow. [...] ha, na której powinny znajdować się drzewka w ilości nie mniejszej niż [...]; Wskazana powyżej ilość, którą Organ odwoławczy określił jako minimalną obsadę drzew, która powinna była znajdować się na ww. działkach rolnych, Organ ustalił na podstawie wymogu utrzymywania minimalnej obsady jabłoni domowej w ilości 125 sztuk/ha powierzchni określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego; z uwzględnieniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady, określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia, w brzmieniu nadanym w rozporządzeniu nowelizującym z dnia 12 marca 2012 r. (Dz. U. z 2012r., poz. 278) 9. Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący złożył skargę do tut. Sądu z dnia 14 kwietnia 2014 r., wnosząc o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W skardze wskazał na naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wadliwy sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych, wadliwe ustalenie liczby drzew nie spełniających wymogów, nie policzeniu wszystkich sadzonek, odmowy mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej. Skarżący podniósł także naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia 7 marca 2007 r. , art. 8, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia Skargi, Skarżący kwestionuje sposób i prawidłowość przeprowadzonej kontroli. Wskazuje, iż kontrolujący nieprawidłowo liczyli drzewa na plantacji i niezgodnie z metodyką prowadzenia kontroli mierzyli wysokość drzew. 10. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 11. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. W przypadku pomocy finansowej z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego, o przyznanie której Strona skarżąca wnioskowała poprzez złożony w dniu 18 kwietnia 2013 roku wniosek o przyznanie płatności, rozważyć należy czy spełnione zostały warunki wynikające z § 2 oraz § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze. zm., dalej przywoływane jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe 2013"). Zgodnie z przywołanym § 2, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem" jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Zgodnie z § 50 ww. rozporządzenia, rolnik który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym") w zakresie m. in wariantu dziesiątego pakietu, Rolnictwo ekologiczne (tj. wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania)), może kontynuować realizację tego zobowiązania, zgodnie z wymogami określonym dla tego wariantu w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ponadto - zgodnie z ust, 3 § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013 - w przypadku uprawy sadowniczej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej płatność jest przyznawana, wówczas gdy są spełnione warunki do jej przyznania określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym. Powołując się zatem na § 9 ust. 2 pkt 3) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w którym ustawodawca określił warunki, po spełnieniu których jest przyznawana płatność rolnośrodowiskową, wskazać należy, że płatność za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w przypadku wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Ponadto, wszystkie uprawiane drzewa mają być drzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, które zostały określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Ww. wymagania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189 ze. zm.), zgodnie z którym sadzonka jabłoni domowej powinna spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Podkreślenia wymaga fakt, iż jedynie łączne spełnienie przez rolnika ww. przesłanek stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Z kolei załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne zawiera m. in. następujące wymogi dla wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania): a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na paszę, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa, b) utrzymywanie minimalnej obsady drzew (...), która w przypadku drzew jabłoni stanowi 125 sztuk na 1 ha powierzchni oraz c) prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z § 50 ust. 3 pkt 2) rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013). Wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do rozporządzenia, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów m. in. w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, iż dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady). Zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% ma również zastosowanie w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. W odniesieniu do warunku z § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego określonego dla uprawy sadowniczej, dotyczącego spełnienia przez wszystkie uprawiane drzewa wymogu co do ukorzenienia oraz wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 50 ust. 3 pkt 1) rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, kolejna płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne m. in. w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), może zostać przyznana rolnikowi wyłącznie po spełnieniu warunków jej przyznania, a więc także ww. warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a). Konkludując powyższe należy podkreślić, że znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy - zarówno europejskie, jak i krajowe - nie przewidują możliwości przeprowadzenia przez rolnika czynności naprawczych i nie konstytuują mechanizmu prawnego, który pozwoliłby na uchylenie skutków stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli zainteresowany producent rolny dokona ich naprawy w określonym terminie. 12. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy i odnosząc się do argumentacji Skarżącego, który utrzymuje, iż kontrola została przeprowadzona nierzetelnie Sąd wskazuje, iż zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony. Jak wynika z akt sprawy, tj. raportu, dokumentacji fotograficznej i szkiców pomiarowych, ustalenia poczynione podczas kontroli na wszystkich działkach sadowniczych nie budzą wątpliwości. Stan działek i znajdujących się na nich drzewek jabłoniowych udokumentowany został w sposób należyty poprzez dokumentację zdjęciową a zasięg pomiaru powierzchni działek oznaczono na szkicach pomiarowych zawierających także oznaczenia miejsc wykonania zdjęć i terenów wyłączonych. Jak wskazano wyżej, jedynie spełnienie przez wszystkie drzewka jabłoni domowej wymagań elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego co do ich wysokości i grubości, stanowi podstawę do przyznania płatności za realizację wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe w pakiecie 2. Rolnictwa ekologicznego. Natomiast jak wynika ze zgromadzonego podczas kontroli materiału dowodowego, znacząca część drzewek stwierdzonych na działkach A, B, C, nie spełniała ww. wymagań. Na każdej z kontrolowanych działek rolnych z uprawą sadowniczą stwierdzono drzewka suche bądź o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm. Ich ilość, stanowiąca odpowiednio: - [...] sztuk drzewek uschniętych na działce B, - [...] sztuk drzewek uschniętych na działce C, - [..] sztuk drzewek uschniętych i [..] sztuk sadzonek żywych – poniżej 80 cm na działce rolnej A, stanowi tę część uprawy, która prawidłowo nie została zakwalifikowana do obsady poszczególnych działek obejmującej drzewka wykazujące cechy żywotności, o wysokości przekraczającej 80 cm i średnicy pnia większej niż 8 mm (mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia). Potwierdzenie dla wyłączenia części drzewek jabłoni z liczby sadzonek uwzględnionych do obsady, którą inspektorzy terenowi obowiązani byli obliczyć podczas kontroli, Organ uzyskał w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, z której — w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości także w ocenie Sądu - wynika zasadność nieuwzględnienia części materiału nasadzeniowego w ustalonej obsadzie. Na zdjęciach (w tym m. in. fotografiach o nr: 14-30 - 1456), udokumentowano drzewka suche, złamane, ogłuszone chwastami czy o wysokości poniżej 80 cm, o średnicy pnia mniejszej niż 8 mm. 13. Jednocześnie Skarżący wskazał, iż inspektorzy przeprowadzający kontrolę nie liczyli i nie mierzyli wysokości wszystkich drzewek znajdujących się na plantacji co uczyniło tę kontrolę za przeprowadzoną niezgodnie z zasadami prawa i nie wystarczająco udokumentowaną. Jednak Skarżący formułując takie zarzuty nie wskazał jakiegokolwiek przepisu obowiązującego prawa, który w przeprowadzonej kontroli został jej zdaniem naruszony, jak również nie wskazała świadków mogących potwierdzić okoliczności związane z liczeniem i mierzeniem drzewek. W tym miejscu podnieść należy, iż zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy EFRROW, to strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek - a ponadto - ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W praktycznym znaczeniu oznacza to, iż strona, która uznając sposób przeprowadzenia kontroli za nieprawidłowy, winna była przedłożyć dowody potwierdzające tą okoliczność, wykazać na ich podstawie niezgodność przeprowadzonych czynności z obowiązującym przepisem prawa w efekcie wpływających na błędny charakter ustaleń z raportu. 14. W odniesieniu do okoliczności wystąpienia kradzieży sadzonek oraz powstałych szkód przez zwierzynę leśną, która w uprawie sadowniczej dokonała zniszczeń części jabłonek Sąd wskazuje, iż pozostają one bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. Przyznanie płatności bowiem jest możliwe jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego. To z kolei w sposób prawidłowy zostało zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR. 15. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Organu II instancji w zakresie informacji Skarżącego o uzupełnieniu obsady w związku ze zniszczeniem uprawy przez zwierzynę, oraz kradzieżą, że aby móc kontynuować podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie wariantu sadowniczego, producent rolny zobowiązany jest uzupełnić brakujące nasadzenia drzew materiałem szkółkarskim zgodnie z wymaganiami z rozporządzenia MRiRW z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego. Uzupełnienie brakujących nasadzeń drzew nie pozwala na uznanie i nawet nie pozwala na stwierdzenie, że utrzymywana obsada w gospodarstwie była przez cały roku trwającego zobowiązania i wynosił 125 szt/ha powierzchni uprawy, do czego Skarżący był zobowiązany podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe. 16. Poza powyższym ponownie należy podkreślić, iż przyznanie płatności rolnośrodowiskowej możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego związanych z podjętym zobowiązaniem. To z kolei zostało zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR w trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącej w dniach 30 lipca a 6 sierpnia 2013 r., podczas której stwierdzono, iż warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazujący na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości - jak również - wymóg z załącznika nr 3 do rozporządzenia do określonej minimalnej obsady drzew i prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, nie zostały spełnione. Prawidłowo zatem, biorąc pod uwagę powyższy wywód, Organ uznał za konieczne zastosowania dyspozycji, o której mowa w § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, czyli zmniejszenia wysokości tej płatności o 100% w odniesieniu do działek rolnych, na których zostało stwierdzono uchybienie tym wymogom - co w istocie sprowadzało się do konieczności odmowy przyznania płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej do płatności w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe. 17. W ocenie Sądu słusznie Organ II instancji uznał, że inspektorzy terenowi w sposób właściwy dokonali pomiaru i kwalifikacji drzewek uwzględnionych do wyliczeń obsady, wśród których znalazły się wyłącznie sadzonki żywe, o wysokości nie mniejszej niż 80 cm i średnicy pnia nie mniejszej niż 8 mm, mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia. Potwierdzeniem prawidłowości pomiarów jest znajdujące się w aktach pismo prof. L. M., z-cy Dyrektora ds. Naukowych Instytutu Ogrodnictwa, wskazujące na prawidłowe postępowanie przy mierzeniu wysokości drzewek na plantacji. Z okoliczności powyższej, iż na części plantacji stwierdzono sadzonki o wysokości poniżej 80 cm, licząc od szyjki korzeniowej (co wynika z dokumentacji zdjęciowej), wynika dodatkowa konsekwencja wpływająca na sytuację prawną Skarżącego. Z § 9 ust. 2 pkt 3) lit a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika bowiem, iż w przypadku pakietu 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2009, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, czyli w tak zatytułowanym rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. (Dz. U. z 2007r. nr 29, poz. 189 ze zm.). W Załączniku nr 9 akt ten określa m.in., iż elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien liczyć nie mniej niż 80 cm wysokości, mierząc od szyjki korzeniowej. W tym miejscu Sąd podnosi jednakże, iż przepisy szczególne odnoszące się do płatności rolnośrodowiskowych nie przewidują możliwości uzasadnienia nieprawidłowości tego rodzaju i niezastosowania sankcji. Mają one zastosowanie zawsze, niezależnie od tego, z jakiej przyczyny wysokość drzewek uległa zmniejszeniu do poziomu poniżej 80 cm. Potwierdzenie dla wyłączenia części drzewek jabłoni z liczby sadzonek uwzględnionych do obsady, którą inspektorzy terenowi obowiązani byli obliczyć podczas kontroli, organ uzyskał w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, z której — w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości - wynika zasadność nieuwzględnienia części materiału nasadzeniowego w ustalonej obsadzie. 18. Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdza, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności za realizację Programu rolnośrodowiskowego, w tym ww. rozporządzeń rolnośrodowiskowych z 2009 r. i z 2013 roku, w których określono, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi wówczas gdy realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, jak również rolnik ten winien spełniać warunki przyznania płatności w ramach określonych w rozporządzeniu pakietów lub ich wariantów, Organy obu instancji, wydały decyzje zgodne z obowiązującym prawem. 19. Należy w tym miejscu podkreślić, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa musi gwarantować, że w sposób dokonywania jakichkolwiek płatności odbywa się przy spełnieniu odpowiednich wymogów wspólnotowych oraz zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i unijnym. W związku z powyższym ARiMR jako agencja płatnicza nie tylko przyznaje płatności do gruntów rolnych, ale także w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wnioskach złożonych przez producentów rolnych ma obowiązek stosować odpowiednie sankcje. Istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Jak to bowiem wynika z ustaleń ARiMR co potwierdza także sam Skarżący, na gruntach objętych wnioskiem nie była - przejściowo - dotrzymana minimalna obsada drzew na hektar. Niezależnie od tego z ustaleń kontrolerów ARiMR wynika, iż w dacie kontroli część nasadzeń nie spełniało wymogu wysokości określonej w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. 20. W konsekwencji, mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło