I SA/Sz 603/15
WyrokWSA w Szczecinie2015-10-15
Skład orzekający: Elżbieta Woźniak, Anna Sokołowska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny dotyczący powierzchni działek rolnych i minimalnej obsady drzew w kontekście przyznania płatności rolnośrodowiskowej, a także czy prawidłowo przeprowadzono postępowanie dowodowe i oceniono zebrane dowody?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nieprawidłowo oceniły materiał dowodowy, w szczególności w zakresie ustalenia powierzchni działek rolnych i ich granic, a także nie odniosły się należycie do zarzutów strony i nie oceniły wszystkich zebranych dowodów w sposób wyczerpujący. Uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy i uzasadniają uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Skarżący K.N. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Organy ARiMR pomniejszyły należną płatność, stwierdzając niezachowanie minimalnej obsady drzew na niektórych działkach oraz nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni i spójności działek. Po postępowaniu odwoławczym, które utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów i nieprzeprowadzenie wszystkich wnioskowanych dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 marca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 14 listopada 2014 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi K.N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego K.N. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 4 marca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w [...] z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w dniu 7 maja 2013 r. [...] złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na 2013 r., w którym zadeklarował realizację pakietu 2: Rolnictwo ekologiczne, Wariantu 2.1: Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na działkach rolnych G, H, I oraz J, Wariantu 2.10: Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na działkach rolnych A, B, C, D, E oraz F i Wariantu 5.1: Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na działkach rolnych K, L oraz M (łączna powierzchnia działek 46,33 ha).
W dniach pomiędzy 4 – 6 oraz 16 - 18 listopada 2013 r. - po uprzednim powiadomieniu o planowanych czynnościach - w gospodarstwie przeprowadzono kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni, na okoliczność której sporządzono raport nr [....], do którego załączniki stanowiły szkice z pomiaru poszczególnych działek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii oraz stwierdzoną w terenie uprawą jak również dokumentacja fotograficzna. Reprezentująca stronę podczas kontroli [....] odmówiła podpisania raportu, a następnie złożyła do wykonawcy kontroli zastrzeżenia, których organ nie uwzględnił. Poza powyższą kontrolą w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została również kontrola w zakresie wzajemnej zgodności w obszarach: przestrzegania minimalnych norm dobrej kultury rolnej, obszarze A - Środowisko oraz obszarze B - Zdrowie publiczne, zdrowie roślin oraz minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, podczas której nie stwierdzono nieprawidłowości wpływających na płatność.
W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że powierzchnia stwierdzona była mniejsza od deklarowanej. Ponadto w powierzchni działek rolnych zgłoszonych do wniosku stwierdzono następujące nieprawidłowości: DR52-Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania; DR53- Stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania; DR37-ldentyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS; DR22- Działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych, niesąsiadujących ze sobą, na których prowadzona jest jedna uprawa, jako jedną działkę rolną); DR50-Granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku; DR13+ Zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej; DR13- Zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej E2 - Materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, E7 - Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady). W odniesieniu do uprawy sadowniczej, inspektorzy terenowi stwierdzili, iż część drzewek została dosadzona w 2013 r., z których część nie spełniała minimalnych wymagań co do wysokości i średnicy pnia.
Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. (PCBC) sporządziła i przekazała Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013 (wykaz dotyczył producenta o nr identyfikacyjnym - [...], w którym wskazano powierzchnię 3,07 ha dla wariantu upraw rolniczych (z certyfikatem zgodności - symbol wariantu 2.1) oraz 39,70 ha dla upraw sadowniczych i jagodowych (w okresie przestawiania - symbol wariantu 2.10). W kolumnie 18 wykazu, jednostka PCBC wpierw umieściła informację o treści: " w 2.10 - 38,30 ha - uzupełniono obsadę drzew i krzewów", którą uszczegółowiła w korekcie wykazu z dnia 5 lutego 2014 r., wskazując, iż: "w 2.10 - 38,30ha - powierzchnia wskazana w protokole z kontroli j.c, na której stwierdzono połamane, uszkodzone, zgryzione przez zwierzynę drzewa/krzewy, zachowując wymagania".
W dniu 28 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, w której przyznał płatność w kwocie [...] zł do działek rolnych zadeklarowanych w wariantach 2.1 i 5.1 oraz części gruntów zgłoszonych w wariancie 2.10.
Wskutek złożonego przez stronę odwołania, ww. decyzja została uchylona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w decyzji nr [...] wydanej w dniu 3 czerwca 2014 r. a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z zaleceniem rozpatrzenia wniosku strony o przesłuchanie jej samej, pełnomocnika i świadka.
Do przeprowadzenia wnioskowanego dowodu o przesłuchanie świadka [...] - z udziałem strony i dwóch pełnomocników - doszło w dniu 18 sierpnia 2014 r. w Urzędzie Gminy [....]. Świadek zeznał, iż wskutek ustnego zlecenia ze strony [...], wykonał koszenie międzyrzędzi i wymianę uszkodzonych drzewek w terminach 11 – 12 października 2013 r. oraz 6 listopada 2013 r., jednakże na zadeklarowanych we wniosku działkach rolnych nie był obecny w terminie kontroli ARiMR. Odnośnie do uprawy położonej na działce ewidencyjnej 183 (tj. działce rolnej C z wniosku o pow. zadeklarowanej 16,40ha jabłoni domowej) świadek stwierdził, iż znajdujące się na jej obszarze drzewka były częściowo uszkodzone, a sama działka nie była w całości użytkowana rolniczo lecz była utrzymywana zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej. Świadek uznał działkę za spójną a nie podzieloną na dwie części. Oceniając stan jabłonek wykorzystanych do uzupełnienia obsady świadek stwierdził z kolei, iż drzewka posiadały wysokość ok. 1 m i średnicę pnia powyżej 8 mm, a pozostałe niepodlegające wymianie również posiadały wymagane parametry. W związku z tym, że zarówno strona, jak i jej pełnomocnik czynnie uczestniczyły w przesłuchaniu świadka, organ odstąpił od przeprowadzenia dowodu z ich przesłuchania.
W dniu 26 września 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień, w którym zwrócił się o przedstawienie Rejestru działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji dot. założenia plantacji w 2011 r. oraz dokonanych w 2013 r. uzupełnień, w związku z odebraniem którego strona przedłożyła dowody w dniu 6 października 2014 r. Udzielając wyjaśnień strona stwierdziła, iż uprawa została założona w 2011 r. ze średnią liczbą drzewek ponad 126 szt./ha a wymiany ich części dokonano w niezbędnym zakresie, albowiem wymianie na kwalifikowane poddano wyłącznie drzewka uszkodzone. Strona poinformowała, iż zakupione w 2013 r. drzewka w ilości 1900 sztuk zostały wykorzystane całości. Na kolejne wezwanie organu do wskazania istniejącej po uzupełnieniu ilości drzew na działkach B i C, strona udzielając odpowiedzi poinformowała, iż obsada działek po wymianie dokonanej w 2013 r. wynosiła 1080sztuk na działce B oraz 2186 drzew na działce C.
W dniu 14 listopada 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, w której przyznał wsparcie w kwocie [....] zł za realizację wariantów 5.1,2.1 i 2.10 za powierzchnię 9,94 ha.
Z uzasadnienia decyzji wynikało, iż na powyższe orzeczenie wpłynęła okoliczność ustalenia przez organ liczby drzewek na poszczególnych działkach rolnych poprzez kontrolę na miejscu, podczas której stwierdzono nieprawidłowości w stopniu uzasadniającym nieuwzględnienie części uprawy sadowniczej w płatności za wariant 2.10.
W przypadku działki rolnej K położonej na działce ewidencyjnej 119 z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni (1,17 ha) wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,02 ha. Po przeprowadzonej weryfikacji wniosku po kontroli na miejscu na 2013 r., w związku z zastosowanym na działce rolnej C kodem DR 22 (brak spójności działki), w dniu 26 lutego 2014 r. wystosowano do rolnika wezwanie do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie beneficjent podtrzymał swoją deklarację spójności działki rolnej C wyrysowując na załączniku wydrukowanym z systemu przez pracownika BP przesmyk łączący działkę rolną w jedną całość i na potwierdzenie tego napisał oświadczenie. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w [...] mając za dowód protokół z czynności kontrolnych wraz z wyrysem pomiarów działek rolnych oraz pismo [....] z dnia 23 stycznia 2014 r., z którego wynikało, że obszar, w środkowej części działki rolnej C w dniu kontroli nie był użytkowany rolniczo oraz przesmyk łączący obie części działki w jej północnej części wspomniany przez [...] nie występował, uznał, że w tym czasie działka ta nie stanowiła spójnego obszaru. W konsekwencji oświadczenie złożone w BP dnia 26 lutego 2014 r. nie zostało uznane, a działkę rolną podzielono na podstawie pomiarów wykonanych przez pracowników ZOR ARiMR podczas wykonywania czynności kontrolnych w terenie na działkę rolną C(10,05 ha) i O (4,39 ha).
W ocenie organu I instancji, kontrola w gospodarstwie [...] [...], która odbyła się w 2013 r. została przeprowadzona prawidłowo a raport z czynności kontrolnych nr [...] uznano, jako wiarygodny dowód w postępowaniu administracyjnym.
Mając na uwadze wyniki kontroli, podczas której stwierdzono:
- na działce rolnej B - 213 drzewek spełniających wymogi (gdzie spełnienie wymogu minimalnej obsady jabłoni z uwzględnieniem 5% tolerancji powinno wynieść 952 sztuki) oraz 1275 drzewek niespełniających wymogów, w tym 425 drzewek niespełniających wymogów (wysokość poniżej 80 cm, średnica pnia poniżej 8 mm) i 850 drzewek dosadzonych w 2013 r. niespełniających wymogów;
- działce rolnej C - 462 drzewek spełniających wymogi (gdzie spełnienie wymogu minimalnej obsady jabłoni z uwzględnieniem 5% tolerancji powinno wynieść 1765 sztuk) oraz 1970 drzewek niespełniających wymogów, w tym 520 drzewek niespełniających wymogów (wysokość poniżej 80 cm, średnica pnia poniżej 8 mm) i 1450 drzewek dosadzonych w 2013 r. niespełniających wymogów oraz udokumentowanej liczby sadzonek zakupionych przez stronę w 2013 r. w ilości 1900 sztuk, organ uznał za zasadne pomniejszenie płatności na działkach rolnych B i C (C i O). Znaczącym argumentem była informacja, iż na wskazanych powyżej działkach rolnych stwierdzono podczas kontroli ARiMR łącznie 2300 sztuk drzewek dosadzonych w 2013 r. niespełniających wymogów, a z informacji beneficjenta i dostępnych dokumentów, w tym m.in. faktur udokumentowano zakup 1900 sztuk.
Ponadto odnosząc się do liczby sadzonek wskazanej przez rolnika w odpowiedzi na Wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia 10 października 2014 r. po dokonanej w 2013 r. wymianie sadzonek na działce rolnej B w ilości 1080 sztuk i na działce rolnej C w ilości 2186 sztuk oraz ilości drzewek ustalonej w kontroli ARiMR jako spełniających wymogi na poszczególnych działkach - dla działki rolnej B 213 sztuk i dla działki rolnej C 462 sztuk - stwierdzono, iż liczba sadzonek, którymi dokonano wymiany drzewek niespełniających wymogów na działce rolnej B musiałaby wynosić 867 sztuk (1080 - 213 kwalifikowanych w dacie kontroli), a na działce rolnej C 1724 sztuki (2186 - 462 kwalifikowanych w dacie kontroli), czyli łącznie 2591 sztuki, co także znacznie przewyższało udokumentowany przez stronę zakup 1900 drzewek jabłoni.
Dokonana przez organ analiza zdarzenia związanego z uzupełnianiem obsady na wszystkich działkach rolnych z wniosku, materiałem zakupionym w 2013 r. w ilości 1900 sztuk nie pozwalała uznać wyjaśnień producenta za spójne, logiczne i zgodne z prawdą.
W ocenie organu I instancji, [...], który udokumentował zakup drzewek w ilości jak powyżej, w rzeczywistości na samych działkach B i C (C i O) do czasu kontroli ARiMR dosadził 2300 jabłonek - a ponadto - uczynił to materiałem niekwalifikowanym o wysokości drzewek poniżej 80 cm (mierzonej od szyjki korzeniowej) i o średnicy pnia mniejszej niż 8 mm (mierzonej na wysokości 10 cm od miejsca uszlachetnienia). Powyższe czyniło niewiarygodnym wyjaśnienie producenta z dnia 6 października 2014 r., w którym strona informowała o spełnieniu wymogów przez wszystkie drzewka wykorzystane do uzupełnienia plantacji w 2013 r.
Mając na uwadze nieprawidłowości ustalone na działkach B i C (podzielonej na C i O) oznaczonych kodami E2 i E7, organ I instancji stwierdził, iż strona w należyty sposób, zgodny z założeniami, wymogami i warunkami Programu rolnośrodowiskowego, nie realizowała podjętego zobowiązania - bowiem na części działek objętych tym zobowiązaniem w 2013 r. nie utrzymywała określonej w rozporządzeniu PRŚ 2009 minimalnej obsady drzew, a przy tym istotna część zastosowanego materiału nasadzeniowego nie spełniała określonych kryteriów, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 2) ww. rozp. Powyższe w sposób bezpośredni wpłynęło na konieczność obniżenia wsparcia podlegającego wypłacie za wariant 2.10. Nadto, w ocenie organu, okoliczność dokonanych jesienią 2013 r. uzupełnień obsady działek rolnych, przeprowadzona w znacznej części niekwalifikowanym materiałem, w stopniu niewystarczającym dla spełnienia w roku 2013 wymogu utrzymania obsady na poziomie 125 szt./1 ha pow. działki (względnie 119 szt. z tolerancją wynikającą z rozporządzenia), pozostawała bez wpływu na wynik sprawy bowiem fakt uzupełnienia plantacji materiałem o określonej jakości i ilości w trakcie roku, za który rozpatrzeniu podlega wniosek o przyznanie płatności, nie stanowił okoliczności uzasadniającej wypłatę wsparcia w pełnej wysokości gdy obsada przed tym uzupełnieniem czy w jego trakcie nie była wystarczająca dla spełnienia wymogu rozporządzenia. Wymóg w brzmieniu "utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów" wprost oznaczał, iż obsada na działkach zadeklarowanych do wsparcia ma być utrzymywana określona Ilością drzew przez cały okres realizacji Programu.
Stan faktyczny uprawy na działkach B i C - C i O, ustalony w kontroli ARiMR nie budził jakichkolwiek wątpliwości organu co do zasadności zastosowania kodów E2 i E7, dlatego też ich powierzchnie nie zostały zakwalifikowane do wsparcia za 2013 r.
Organ dokonał następnie wyliczenia płatności, uwzględniając dokonane ustalenia, przyznając stronie płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości
[...] zł, w tym z tytułu:
1. 2 - Rolnictwo ekologiczne - w wysokości [...] zł, , w tym środki budżetu Unii Europejskiej [...] zł środki krajowe [...] zł
1.1. Wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 3,07 ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł;
1.2. Wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o stawce [....] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 9,94 ha/rok, kwotę w wysokości [....] zł;
2. 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wysokości [....] zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej
[....] zł (), środki krajowe [...] zł (KPB [...]);
2.1. Wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 o stawce
[....] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 3,54 ha/rok, kwotę w wysokości [....] zł.
W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej zmianę i przyznanie wnioskowanych płatności, wskazując przepisy prawa, którym w jej ocenie uchybił organ I instancji. Strona uznała również określone w kontroli granice działek C i D za błędne a samą kontrolę za nierzetelną. Po raz kolejny zawnioskowała również o jej przesłuchanie oraz ustanowionego pełnomocnika wskazując przy tym na ograniczenie prawa do zgłoszenia powyższego wniosku wynikające z faktu, iż organ I instancji nie poinformował strony o okoliczności zebrania materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
Po roz[...] sprawy w postępowaniu odwoławczym organ II instancji wymienioną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miały ustalenia kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 4-18 listopada 2013 r., podczas których weryfikacji poddano działki rolne deklarowane do płatności rolnośrodowiskowej. Wiarygodność danych z kontroli odnośnie ustalonego stanu faktycznego została zweryfikowana i opisana przez Wykonawcę kontroli - Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w raporcie z czynności kontrolnych o nr dok. [...], udokumentowana zdjęciami i szkicami pomiarowymi. Pozostałe dowody uwzględnione w sprawie zostały złożone do akt postępowania przez stronę oraz w wyniku złożonych wniosków dowodowych, w tym o przesłuchanie świadka przeprowadzającego określone czynności agrotechniczne na gruntach gospodarstwa.
Jak wskazał organ odwoławczy, z sprawy wynikało, iż na części działek rolnych zagospodarowanych jabłonią w czasie poprzedzającym kontrolę ARiMR oraz na działkach B i C - w jej trakcie i po zakończeniu - strona uzupełniała obsadę drzew materiałem nasadzeniowym zakupionym w miesiącach wrzesień - listopad 2013 r.
O powyższym fakcie poinformowano organ I instancji kilkukrotnie: w oświadczeniu z dnia 18 listopada 2013 r., z dnia 30 stycznia 2014 r., piśmie z dnia 3 lutego 2014 r. oraz wyjaśniającym z dnia 6 października 2014 r., do którego załączono paszporty roślin, decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORiN) z pozwoleniem na zastosowanie w rolnictwie ekologicznym materiału szkółkarskiego wyprodukowanego bez użycia metod ekologicznych, dowody zakupu drzewek w łącznej ilości 1900 sztuk oraz Rejestr działalności rolnośrodowiskowej ze wskazaniem terminów, w których strona stosownych uzupełnień dokonała. Na wezwanie organu do wskazania liczby drzew wykorzystanych do uzupełnienia plantacji na poszczególnych działkach rolnych strona nie odpowiedziała wyczerpująco, albowiem złożyła jedynie informację o łącznej ich liczbie w ilości 1900 sztuk ze wskazaniem, iż cały materiał nasadzeniowy zakupiony i wysadzony na obszarze zadeklarowanych działek rolnych był kwalifikowany. Wskazaną okoliczność strona uznała za potwierdzoną w dowodach zakupu oraz zdjęciach z kontroli ARiMR. Z kolei termin wykonania czynności dosadzania przypadający (z przerwami) na okres 10 października - 12 listopada 2013 r. został ustalony na podstawie wpisów do ww. Rejestru, podlegającego weryfikacji ARiMR podczas listopadowej kontroli gospodarstwa (dowód: fotografia nr DSCO3028 - DSCO3031).
Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po przeanalizowaniu zarówno materiału dowodowego z kontroli na miejscu oraz dokumentacji strony związanej ze zniszczeniem części uprawy i poczynionymi działaniami zakupu i uzupełnienia plantacji o kolejne drzewka jabłoni, doszedł do przekonania, iż brak było możliwości przyznania wsparcia za wariant 2.10 do uprawy zadeklarowanej na działkach B i C we wniosku na 2013 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za realizację wariantu 2.10 możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego związanych z podjętym zobowiązaniem. W przypadku gospodarstwa strony zostało to zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR w trakcie kontroli gospodarstwa, podczas której stwierdzono, iż warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego PRS2009 wskazujący na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości - jak również - wymóg z załącznika nr 3 do rozporządzenia dot. określonej minimalnej obsady drzew i prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, nie zostały spełnione. W decyzji wyjaśniono ponadto, iż w przypadku stwierdzenia uchybień w przestrzeganiu wymogów, organ I instancji rozstrzygający w sprawie płatności obowiązany był do zastosowania dyspozycji, o której mowa w § 27 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, a więc zmniejszenia wysokości tej płatności o 100% w odniesieniu do działek rolnych, na których zostało stwierdzone uchybienie tych wymogów.
Następnie organ odwoławczy podniósł, że sformułowane w odwołaniu zarzuty co do ustaleń kontroli odnośnie działki C, podniesione przez stronę dwukrotnie poprzez zastrzeżenia do wyników kontroli rolnośrodowiskowej ze szczególną starannością zostały rozpatrzone przez Wykonawcę kontroli - Biuro Kontroli na Miejscu przy [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w [...]. Z odpowiedzi udzielonych producentowi w pismach z dnia 23 stycznia i 20 lutego
2014 r. wynikało, iż kwestia ustaleń kontroli dla działki C została stronie szczegółowo wyjaśniona. Wykonawca kontroli uzasadnił okoliczność wyłączenia podmokłej części działki z powierzchni kwalifikowanej podlegającej płatności twierdząc, iż powierzchnia niewykoszona i bez nasadzeń nie mogła zostać uwzględniona w pow. stwierdzonej działki C. Z kolei za prawidłowo przyjętą granicę powierzchni zmierzonej przez inspektorów uznano pomiar uprawy wykraczający poza granice ewidencyjne działki 183, albowiem kontroli powierzchni winien podlegać zwarty obszar gruntu z jedną uprawą. Tak też pomiaru dokonano dla działki C, jednakże w decyzji organu I instancji - z uwagi na przypisane działce kody DR22 i DR50 - organ w sposób prawidłowy dokonał jej podziału na dwie działki rolne C i O o powierzchniach stwierdzonych odpowiednio 10,05 ha i 4,39 ha.
Postąpiono tak, bowiem zgodnie ze wskazaniem kontroli oraz późniejszymi wyjaśnieniami do zastrzeżeń i określonym dla działki maksymalnym kwalifikowanym obszarem uprawnionym do płatności ustalonym zgodnie z art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30 z 31.1.2009, str. 16-99), powierzchnia uprawy jabłoni domowej znajdująca się w dwóch rozdzielonych przez obszar podmokły, niewykoszony i bez nasadzeń jabłoni wyniosła 14,44 ha,
Jak wynikało ze zgromadzonego w niniejszej sprawie dowodu w postaci tabelarycznego zestawienia stwierdzonych w toku kontroli na miejscu powierzchni upraw zlokalizowanych - poza gruntami działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku jako położenie konkretnych działek rolnych - również na gruntach działek ewidencyjnych sąsiadujących bezpośrednio z gruntami zgłoszonymi we wniosku, w przypadku jabłoni położonej na działce C, inspektorzy terenowi ustalili, iż uprawa ta w dniu kontroli znajdowała się również na działkach ewidencyjnych o nr 182 (obszar 0,1770ha), 181 (obszar 0,2031 ha) oraz 184 (obszar 0,0003ha). Powierzchnia jabłoni położona na zadeklarowanej we wniosku działce 183 (choć w dwóch rozłączonych miejscach) wyniosła 14,44 ha, stąd też taki właśnie obszar uznany został za stwierdzony dla działki C podzielonej na C i O.
Organ nie podzielił stanowiska strony, która stwierdziła, iż błędy przy pomiarze i zakwalifikowaniu działki C jako niespójnej powstały z powodu znajdujących się w posiadaniu Agencji nieaktualnych podkładów sprzed 2010 r. Wskazał, iż kontrolę w gospodarstwie [...] [...]a przeprowadzono metodą inspekcji terenowej a nie poprzez fotointerpretację obrazów satelitarnych czy zdjęć rolniczych stosowaną w kontroli na miejscu przeprowadzanej metodą foto. Kontrolę przeprowadzoną metodą inspekcji terenowej charakteryzuje konieczność weryfikacji gruntów poprzez bezpośrednią obecność inspektorów na obszarze działek z odbiornikiem GPS, z wykorzystaniem którego dokonywany jest pomiar powierzchni kwalifikowanej.
Przedstawiony w postępowaniu odwoławczym dowód w postaci informacji geodety o ustalonej powierzchni działki 183 z uprawą jabłoni na obszarze 16,40ha (czyli powierzchni zgodnej z zadeklarowaną we wniosku) to dowód, którego organ nie uwzględnił w postępowaniu. Organ stwierdził, iż informacja z dnia 11 kwietnia 2014 r. powstała po kontroli ARiMR i przeprowadzonym przez stronę uzupełnieniu plantacji w listopadzie 2013 r. Uznanie obszaru uprawy, ustalonego przez inspektorów w dniach 4 - 5 listopada i przed przeprowadzonym w dniach 7 i 12 listopada, uzupełnieniem za nieprawidłowy, stanowiłoby o niestaranności organu przy wyczerpującej, łącznej ocenie wszystkich zgromadzonych dowodów. Potwierdzenie powierzchni 16,40 ha z dnia 11 kwietnia 2014 r. zdaniem organu dowodziło, iż strona w należyty sposób przygotowała uprawę do kolejnego r. zobowiązania rolnośrodowiskowego, który rozpoczął się w dniu 15 marca 2014 r.
Wydając decyzję, organ rozpatrzył również dowód z przesłuchania [...], który przesłuchany w związku z wykonaniem zabiegów agrotechnicznych na gruntach strony w dniu 18 sierpnia 2014 r. złożył w tej sprawie wyjaśnienia. Organ wskazanemu dowodowi nie przyznał waloru wiarogodności, albowiem dla wyjaśnionych przez świadka okoliczności np. co do oceny drzewek nie podlegających wymianie, które uznał za spełniające normy, organ nie uzyskał potwierdzenia w dokumentacji z kontroli. Natomiast na zdjęciach udokumentowano liczne drzewka niekwalifikowane, dla których łączna liczba ustalona na działkach B i C wyniosła 3.245 sztuk.
Odnośnie spójności obszaru działki 183, dla której świadek wskazał na istnienie obszarów wyłączonych i jej spójny charakter, na podstawie przeprowadzonej analizy załącznika graficznego, szkicu pomiarowego, zdjęć z kontroli i wyrysu, którego dokonał świadek brak było podstaw dla potwierdzenia tego zeznania. Opis miejsca łączącego dwa pola działki 183 w jedno, określony na wyrysie przez świadka jako "przesmyk" to teren niewykoszony, bez nasadzeń jabłoni. Brak było zatem, w ocenie organu, podstaw do tego by został on zakwalifikowany do powierzchni jabłoni i wpływający na możliwość uznania obu powierzchni z tą uprawą w jeden.
Odnośnie działki D, dla której powierzchnia stwierdzona była mniejsza (3,47ha) od zadeklarowanej (3,90ha) i wynikała z uwzględnienia wyłącznie obszaru z jabłonkami i po wykluczeniu powierzchni zalesionej (w tym położonej w jej północno - zachodnim narożniku), którą strona uwzględniła w obrysie działki D brak było podstaw do obalenia ustaleń kontroli. Jak wynikało ze zdjęcia nr DSC02525 wykonanego wzdłuż wyłączonej części działki D teren niezakwalifikowany to grunt nieużytkowany rolniczo, niepodlegający dopłatom. Strona, która w odwołaniu sformułowała zarzut co do błędnego pomiaru działki, ze swej strony nie przedłożyła dowodów potwierdzających zarzuty, aby na ich podstawie wykazać niezgodność ustaleń organu co do powierzchni zatwierdzonej do płatności z rzeczywistym obszarem uprawnionym do pomocy.
Odnośnie działki F otoczonej z każdej strony drogą organ wyjaśnił, iż z analizy szkicu pomiarowego z kontroli wynikało, iż część położonej na jej obszarze uprawy jabłoni - podobnie jak w przypadku działki C i kodu DR50 -"wykroczyła" poza ewidencyjny obszar działki 81, albowiem uprawa w dniu kontroli znajdowała się również na pow. 0,1207ha działki ewid. 279 i 0,0002ha działki 161. Z obowiązującej w dniu wydania decyzji ortofotomapy wskazanych działek wynikało, iż ich rzeczywisty sposób zagospodarowania był przesunięty względem granic ewidencyjnych, co obligowało organy ARiMR do uwzględnienia przypisanego działce kodu DR50 i powierzchni jabłoni 2,12 ha położonej wyłącznie na zadeklarowanej we wniosku działce 81.
Ustosunkowując się do zarzutu strony o nieprawidłowym sposobie jej powiadomienia o kontroli, związanym z przekazaną stronie telefoniczną informacją w dniu rozpoczęcia czynności, co bezpośrednio wpłynęło na brak możliwości uczestniczenia pełnomocnika w pierwszym dniu jej realizacji, organ wyjaśnił, że kontrola na miejscu w gospodarstwie [...] [...]a została przeprowadzona na podstawie przepisów prawa unijnego i krajowego (tj. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L25 z dnia 25-01-2011r., str. 8) - art. 4, art. 10, art. 12 oraz ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 173, zwanej dalej ustawą EFRROW) - art. 30, art. 31 i przepisów wykonawczych do tego aktu, wynikających z art. 6 ust. 5 ustawy). Z akt kontroli wynikało, iż weryfikację terenową zadeklarowanych działek rolnych przeprowadzono w dniach 4 - 7 listopada 2013 r. a po przerwie w wykonywaniu czynności przypadającej na dni od 7 listopada od godz. 16:30 do dnia 15 listopada do godz. 13:00, sporządzono raport przedstawiony pełnomocnikowi w dniu 18 listopada 2013 r.
Oceniając zarzut odwołania odnośnie błędów przy powiadomieniu rolnika o kontroli z punktu widzenia jego zasadności, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił uwagę, iż w przypadku płatności rolnośrodowiskowych obowiązek powiadomienia o kontroli nie istnieje. Obecność rolnika do weryfikacji gruntów z wniosku nie jest konieczna, albowiem w żaden sposób brak jego udziału przy kontroli obszarowej nie uniemożliwia skontrolowania gruntów z wykorzystaniem odbiornika GPS. Tak też stało się w niniejszej sprawie, iż pomimo powiadomienia rolnika o kontroli w dniu jej rozpoczęcia, rozpoczęto weryfikację zadeklarowanych obszarów (konkretnie działek C, D, E), dla których - poza działką D - działania kontrolne kontynuowano również w dniu następnym. Z powyższych przyczyn, zaistniała sytuacja związana z powiadomieniem rolnika o kontroli zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nie czyniła podstaw do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony i pełnomocnika. Organ ocenił, iż kontrolę w pierwszym i kolejnych dniach zrealizowano prawidłowo, dowodem czego był raport z kontroli, szkice pomiarowe i obszerna dokumentacja fotograficzna.
Podsumowując powyższe rozważania, organ II instancji stwierdził, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], rozstrzygając o odmowie przyznania płatności do działek B i C (podzielonej na C i O) zadeklarowanych w wariancie 2.10 wydał decyzję zgodna z obowiązującym prawem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając jej:
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej zwanej: "k.p.a.), art. 8 k.p.a., art. 9, art. 11 k.p.a. poprzez uwzględnienie jako podstawy decyzji jedynie wyników kontroli z pominięciem dowodów i okoliczności wskazywanych przez stronę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania tj. zasady prawdy obiektywnej (art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich) poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie przy ustalaniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, zaoferowanych przez stronę dla przeprowadzenia oceny wagi stwierdzonej niezgodności,
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 18 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez zaniechanie przez organ oceny wagi stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, może być uznana za drobną, i przez to zmniejszenia płatności powinny być stopniowane przez wzgląd na wagę nieprawidłowości,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy i w przypadku istnienia wątpliwości nieprzeprowadzenie dowodów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie sprawy w postaci opinii biegłego jak i zaniechanie przesłuchania właściciela szkółki owocowych, które potwierdziłaby fakt konieczności dokonywania nasadzeń w terminach późniejszych z uwagi na wydłużoną wegetację roślin, opinii biegłego potwierdzającą prowadzenie plantacji zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej oraz zeznań strony i pełnomocnika,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których odmówiono wiarygodności argumentom strony podniesionym w toku postępowania a dotyczącym m. in. błędnego określenia granic działek,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w sprawie co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło stronie złożenie stosownych środków dowodowych,
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. zasady proporcjonalności, mającej rangę prawa pierwotnego (art. 6 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wersja skonsolidowana (Dz. Urz. U.E. C 326 z 26 października 2012 r.) poprzez wydanie decyzji z pominięciem powyższej zasady i uznaniem, że chwilowe braki w uprawach powoduję automatycznie konieczność pozbawienia strony płatności w całości.
Dodatkowo wyłącznie decyzji organu II instancji zarzucił:
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 w związku z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) w związku z § 2, § 9, § 27 i załącznikiem nr 3 i 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 33, poz. 262 ze zm.) poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji podczas gdy decyzja organu I instancji powinna zostać uchylona i przekazana do ponownego rozpoznana albo zmieniona poprzez przyznanie kwoty pełnej płatności,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w niniejszej sprawie (w przypadku, gdy organ uznał, że istnieją wątpliwości w tym zakresie i są ku temu przesłanki) uzupełniającego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy.
Dodatkowo wyłącznie decyzji organu I instancji zarzucił:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, § 2, § 3, § 5, § 6, § 9, § 10, § 11, § 12, § 18, § 20, § 21, § 26, § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, 18 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., art. 17 ust. 1 pkt 1 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym poprzez nieprzyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pełnym zakresie zgodnie z wnioskiem (przyznanie płatności w części) w okolicznościach uzasadniających przyznanie pełnej kwoty płatności oraz wskazanie określonych uchybień mających wpływ na przyznanie płatności w okolicznościach braku przesłanek do wykazania takich uchybień.
W pierwszej kolejności skarżący nie zgodził się z uznaniem organu, że fakt wymiany częściowo uszkodzonej plantacji wprost oznaczał, że wymóg związany z koniecznością utrzymywania minimalnej obsady drzew na poziomie 125 w całym roku 2013 nie został spełniony. Zdaniem skarżącego, jego zachowanie polegające na systematycznym i stałym uzupełnianiu nasadzeń powinno być uznane za zachowanie mające na celu utrzymanie plantacji w odpowiednim stanie przez cały okres istnienia plantacji.
Skarżący podniósł także, że fakt, iż część sadzonek zostało wsadzonych do gleby w okresie po październiku 2013 r. wynikał jedynie z tego, że w tym roku występował przedłużony okres wegetacji roślin a postępowanie zgodnie z dobrą kulturą rolną nakazywało uzupełnienie sadzonek w tym okresie.
W opinii skarżącego nie było również możliwe aby na dwóch działkach B i C sadzonki nie spełniały norm natomiast na pozostałych działkach te same sadzonki spełniały podstawowe normy. W ocenie skarżącego, dodatkowe postępowanie wyjaśniające miało charakter pozorny jak również niepełny, organ przesłuchał jedynie świadka bez przesłuchania strony i pełnomocnika, przywołując co prawda w uzasadnieniu decyzji zeznania świadka i wyjaśnienia strony, jednak nie zostały one uwzględnione i ocenione w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, mimo że świadek ten potwierdził okoliczności wskazywane przez stronę.
Zdaniem skarżącego nie wiadomo na jakich dowodach oparł się organ, uznając, że wszystkie (jego zdaniem) niespełniające wymogów drzewka zostały wymienione w 2013 r. więc koniecznym jest uznanie, że w tym roku zostało wymienionych 2400 drzewek. Skarżący pokreślił, że wskazane przez stronę wielkości 1080 i 2186 to wielkości drzewek w ogóle istniejących na działkach B i C. Natomiast drzewka, które posiadały stosowną dokumentację potwierdzającą kwalifikacje, w ilości 1900, zostały wymienione w 2013 r. na wszystkich działkach, co zostało potwierdzone w rejestrze działań agrotechnicznych. Uznawanie więc zdaniem organu, że logicznym jest jedynie taki stan, w którym strona powinna wskazać ilość wymienianych drzewek w 2013 r. na 2400 jest całkowicie niezrozumiałe. Jak podkreślił skarżący, ilość wymienionych drzewek, które były kwalifikowane, wyniosła 1900. Z tego część z tych drzewek została wymieniona na działkach B i C. Z powyższego wynika też, że nie jest możliwe, by po wymianie części nasadzeń na działkach B i C sadzonkami kwalifikowanymi (co zostało potwierdzone przez świadka i dokumenty ze szkółki owocowej) istniał stan w którym aż 83 % nasadzeń na działce B i aż 77 % nasadzeń na działce C nie spełniało wymogów.
Dodatkowo wyjaśnił, że w zakresie prawidłowości dokonanych nasadzeń, w dniu 6 listopada 2013 r. na działce B została przeprowadzona wcześniej zaplanowana wymiana części nasadzeń, co znajdowało potwierdzenie w wykonanych podczas kontroli zdjęciach (na zdjęciach widać osoby po dokonaniu wymiany części nasadzeń oraz samochód). Nasadzone drzewka były sadzonkami kwalifikowanymi, spełniającymi określone prawem wymogi. Na dowód powyższego przedstawione zostały stosowane oświadczenie podmiotu dokonującego częściowej wymiany oraz faktury dotyczące zakupy ww. drzewek jak również potwierdzają to zeznania świadka. Drzewka z tej wymiany nie zostały jednak policzone przez organ w czasie kontroli. Natomiast na działce C w dniu 5 listopada 2013 r. podczas kontroli rolnośrodowiskowej została zauważona kradzież drzewek co zostało zgłoszone kontrolerom - widoczne były doły po wyrwanych nasadzeniach. Powyższa okoliczność była całkowicie niezależna od rolnika i nie powinna mieć negatywnych konsekwencji w ramach prowadzonego postępowania. Nasadzenia skradzionych drzewek zostały uzupełnione w dniach 7 i 12 listopada 2013 r. co znajdowało swoje potwierdzenie w Rejestrze działań agrotechnicznych.
Następnie, skarżący nie zgodził się z tym, że w niniejszej sprawie organ rozpatrzył wszystkie istniejące w sprawie dowody, z których wyprowadzenie wniosków uzasadniających orzeczenie o pomniejszeniu wsparcia podlegającego wypłacie było możliwe, konieczne i zgodne z obowiązującym prawem ponieważ organ odwoływał się zawsze jedynie do protokołu kontroli, który był od samego początku przez skarżącego podważany, zarówno pod względem formalnym przeprowadzenia kontroli - brak powiadomienia o kontroli, jak i pod względem wyników odbiegających od stanu rzeczywistego.
Skarżący nie zgodził się także z twierdzeniami organu dotyczącymi braku obecności rolnika przy kontroli jako nieznaczącym uchybieniu, uznając, iż przysługuje mu prawo do takiej obecności oraz informacji o mającej się odbyć kontroli, celem nadzorowania poprawności dokonywanych czynności. Jak wskazał, o przeprowadzanej kontroli został poinformowany telefonicznie w dniu 4 listopada
2013 r., gdy przebywał w [...], w związku z czym w tym dniu nie był obecny podczas kontroli. Jak podkreślił, miał prawo i chciał być obecny podczas czynności kontroli, co więcej w trakcie rozmowy oświadczył, że chce być obecny przy dokonywaniu przez pracowników organu kontroli rolnośrodowiskowej. Co dodatkowo istotne w trakcie rozmowy telefonicznej poinformowano go, że w dniu 4 listopada 2013 r. zostanie przeprowadzona jedynie kontrola obszarowa. Powyższe zachowanie organu, w ocenie strony, godzi w sposób rażący w zasadę zaufania obywatela do władzy publicznej.
Następnie skarżący podniósł, że organ uznał, że działka C podzielona powinna zostać na 2 części, podczas gdy z żadnych dowodów z przeprowadzonej kontroli nie wynikało, że kontrola w zakresie ustalenia rozdzielności działki C potwierdzała te okoliczności. Natomiast zarówno zeznania świadka jak i wskazania strony potwierdzały fakt utrzymywania plantacji na całej działce. Potwierdzały to również wyliczenie geodety z 2014 r. (tożsame z wyliczeniem z wcześniejszych lat) jak i załączone mapy obecnych upraw, które były tożsame z uprawami występującymi w 2013 r. Jak podkreślił skarżący, na tej działce w części północnej zwężenia między działkami istniały nasadzenia (obszar nie jest podmokły jak obszar, który został przez skarżącego wyłączony z uprawy na tej działce) - drzewka, które nie pozwalały na podzielenia plantacji na dwie części.
Zdaniem skarżącego, szczególną uwagę należało zwrócić na błędne określenie przez organ obszaru działki C w związku z czym należało dokonać stosownej analizy posiłkując się wskazanym w informacji geodety z dnia 30 maja 2011 r. obszarze użytków rolnych działki, które obejmują 17,27 ha (19,68 ha - 0,86 ha lasu- 1,55 obszaru nienadającego się do upraw = 17,27 ha). We wniosku obszar wskazany jako podlegający zagospodarowaniu został dodatkowo pomniejszony do wielkości 16,40 ha. Powyższe zostało również potwierdzone przez świadka w ramach jego przesłuchania. W toku kontroli stwierdzono, z czym skarżący nie zgodził się, obszar nieobkaszany - obszar ten obejmował nieznaczną część działki i zdaniem organu prowadził do podziału upraw na dwa osobne obszary. W odniesieniu do granic działki C skarżący wskazał, że granica działki C (czarna linia na mapie) na podkładzie, który znajduje się w aktach sprawy wchodzi w jezdnię (zachodnia granica działki) a ponadto znajduje się na działce las, którego już w tamtym czasie nie było. Granice działki C powinny być przesunięte na okoliczność czego załączył poprawne wykonane granice z obecnego roku.
Skarżący zwrócił również uwagę na niemożliwość przeprowadzenia przez organ kontroli w pełnym zakresie badania w okresach wskazanych przez organ. Jak wskazał skarżący, kontrola w dniu 5 listopad 2014 r. odbyła się na działce C (pow. 16,40 ha) oraz działce E (8,9 ha) - oddalonych od siebie o 30 km., co w sumie przy kontrolowanym obszarze 25,3 ha dawało średnio 3160 drzewek (średnio 125 drzewek na 1 ha). Zdaniem strony nie jest możliwe, by pracownicy organu w tym dniu określili szczegółowo wysokość i grubość każdego drzewka oraz ich ilość. Powyższe zastrzeżenia dotyczą również dnia 6 listopada 2013 r., podczas którego skontrolowano działkę D o pow. 3,9 ha oraz działkę B o pow. 8 ha i działkę A o pow. 0,33 ha, co w sumie przy kontrolowanym obszarze 12,23 ha, co z kolei dawało ok. 1528 drzewek, przy czym istotnym jest, że działka D jest oddalona od działek B i A o około 80 km. Pełnomocnik strony zauważyła, że na działkę B pracownicy organu przyjechali około godz. 12.00 i jedynie objechali działkę oraz zmierzyli nieznaczną ilość nasadzeń bez dokonania szczegółowej kontroli sadzonek. Powyższe zastrzeżenia potwierdzają nierzetelność przeprowadzonej kontroli.
W dalszej kolejności skarżący zarzucił, że granice działki zostały określone na nieaktualnych już w dacie kontroli podkładach (sprzed 2010 r.), co również mogło wpłynąć na błędne określenie rzeczywistej uprawy na działce, np. poprzez ustalenie błędnych obszarów faktycznie występujących utrudnień w uprawie (np. istnienie obszarów podmokłych). W ramach dokonanych obmiarów i nanoszenia ich na mapy działki zostały błędnie określone granice działki C co wynikało w sposób bezpośredni z analizy znajdujących się w aktach sprawy materiałów - mapy poglądowe. Nie było możliwe, by (jak to wynika z kontroli organu) sadzić drzewka na drodze w asfalcie. Granice działki zostały przesunięte w ten sposób, że na zdjęciach znajdowały się one na środku drogi sąsiadującej z działką (SW część mapy) i w odniesieniu do rzeczywistego terenu były w całości przesunięte w stronę południową. Powyższe powodowało, że dokonywane badania obszaru zagospodarowanego przez skarżącego w zakresie, w jakim zostały wykonane poza granicami naniesionymi na mapę pozostając w sprzeczności z rzeczywistymi granicami działki, wpływały na nieprawidłowe ustalenie powierzchni upraw. Organ II instancji nie odniósł się w ogóle do tych zarzutów, natomiast określenie granic uprawy na środku drogi było sprzeczne z podstawowym założeniem organu, że kontrola obszaru była dokonywana ściśle po granicach upraw.
Ze zdjęć znajdujących się w aktach sprawy wynikało, iż obmiary działek były wykonywane jedynie z wykorzystaniem samochodu - ślady widoczne na zdjęciach nie pokrywają się jednak z granicami działki widocznymi w terenie (okoliczność tą mogą potwierdzić osoby biorące udział w przeprowadzonej kontroli). Powyższe dotyczyło również działki D, której pomiar nie mógł być wykonany prawidłowo jedynie z uwzględnieniem pomiarów przy użyciu samochodu z uwagi na podmokły charakter części obszaru na granicach działki. Ponadto, wyłączenie obszaru podmokłego nie powinno obejmować powierzchni, która powoduje rozłączenie działki na dwa obszary. Powierzchnie użytkowane i zajmowane pod nasadzenia oraz obkaszane obejmowały spójny obszar połączony na północy przesmykiem co nie zostało ustalone w trakcie kontroli - na co skarżący zwróciłby uwagę, gdyby był obecny podczas kontroli. Na dowód powyższego do akt sprawy zostały załączone zdjęcia a powyższe okoliczności mogły zostać potwierdzone przez skarżącego i jego pełnomocnika. Powyższe okoliczności zostały również potwierdzone przez świadka.
Dodatkowo symptomatyczna w zakresie nierzetelnej oceny kontroli, była ocena działki F, która to działka jest otoczona drogą z każdej strony i nie ma możliwości wystąpienia zarzucanych nieprawidłowości (DR 50, DR 52). Zdaniem skarżącego jest to jaskrawy przykład nieprawidłowości przy kontroli. Ustalony rzeczywiście obszar podczas kontroli (czerwone granice) wkraczają na obszar granic dróg, na którym nie ma możliwości prowadzenia upraw (czarne granice wokół działki). Nie jest możliwe, by (jak to wynika z kontroli organu) sadzić drzewka na drodze. Powyższe spowodowane może być przesunięciem granic podczas nanoszenia wyników kontroli bądź nieumiejętnym przeprowadzeniem samej kontroli. Nieprawidłowości takie w jednoznaczny sposób występujące na działce F występują również na pozostałych kontrolowanych działkach.
Końcowo skarżący podniósł, że nie został poinformowany o okoliczności zebrania w sprawie materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w sprawie, czym organ naruszył art. 10 k.p.a. Po zebraniu w niniejszej sprawie materiału dowodowego i za[...] się z aktami postępowania w celu wyjaśnienia jakichkolwiek wątpliwości wyraziłby wolę zgłoszenia dowodów w postaci przesłuchania strony i pełnomocnika oraz świadka - właściciela szkółki owocowej oraz ewentualnie opinii biegłego na okoliczność przedłużonego okresu wegetacyjnego w 2013 r. Powyższe potwierdziłoby np. fakt, że w dniu 4 listopada 2013 r. pełnomocnik strony nie była obecna podczas kontroli, co zostało wskazane przez organ w uzasadnieniu decyzji.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - powoływanej dalej również jako p.p.s.a. - uchyla go lub stwierdza jego nieważność, albo stwierdza wydanie go z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W świetle powyższych kryteriów uznać należało, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia rozważenia prawidłowości rozstrzygnięcia Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału ARiMR w [...] utrzymującego w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wałczu o przyznaniu skarżącemu Krzysztofowi [...]owi płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, ze względu na niezachowanie minimalnej obsady na dwóch ze zgłoszonych działek (B i C) oraz ze względu na stwierdzenie że zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej (działki C i D) przy jednoczesnym braku spójności działki C polegającym na błędnym zadeklarowaniu dwóch działek rolnych, niesąsiadujących ze sobą, na których jest prowadzona jedna uprawa jako jedną działkę rolną.
Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji z uwagi na podniesione w skardze dotyczące m.in. niewłaściwej oceny dokumentu w postaci raportu z kontroli, braku odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a także braku przeprowadzenia dowodu z zeznań strony i jej pełnomocnika, wskazać należy na odrębności postępowań administracyjnych związanych z przyznawaniem rolnikom między innymi płatności rolnośrodowiskowych w oparciu o ustawę z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.). Nie ulega wątpliwości, że kwestia przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej, w tym również w pomniejszonej wysokości, jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawach przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Powyższe reguły stanowią powtórzenie zasad zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, która odzwierciedlają postanowienia art. 7 k.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego.
Z ustanowionej w Konstytucji RP i wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności wynika, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, co oznacza, że tak organ I instancji, jak i organ II instancji mają obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ drugiej instancji dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego i rozpatrzonego przez organ pierwszej instancji oraz zbadania ustaleń poczynionych przez ten organ. W wyniku przeprowadzonej oceny organ odwoławczy może określić zakres i kierunki dalszego postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji. Oczywistym jest, iż organ odwoławczy musi dokonać w toku postępowania odwoławczego oceny, w jakim zakresie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy załatwianej sprawy. W przypadku, gdy materiał dowodowy został w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w pierwszej instancji zebrany w sposób wyczerpujący, organ odwoławczy ma obowiązek dokonać ponownej jego oceny i wydać orzeczenia co do istoty sprawy. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uzna, iż postępowanie wyjaśniające organu I instancji obarczone jest nieznacznymi brakami, zobligowany jest w oparciu o przepis art. 136 k.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające lub zlecić jego wykonanie organowi I instancji.
Zatem zasadniczy cel postępowania odwoławczego sprowadza się do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji. Co do zasady także orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stanowi to bezpośrednią realizację zasady ekonomiki postępowania, gdyż służy przyspieszeniu załatwienia sprawy administracyjnej przez organy administracji publiczne, najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego. Temu samemu celowi służy instytucja przewidziana w przepisie art. 136 k.p.a. uprawniająca organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych, jak wskazano wyżej, organ odwoławczy winien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej w spełniającym wymogi określone w art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., zatem zawierającym jednoznaczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w tym w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. W uzasadnieniu poza składnikami expressis verbis wskazanymi w art. 107 § 3 k.p.a. organ winien nadto szczegółowo odnieść się do argumentów podnoszonych w odwołaniu. Organ winien przy tym pamiętać, iż wskazania faktów, które uznaje za udowodnione nie może zastąpić opisem postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji.
Podsumowując zatem wskazać należy, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu.
Ponadto w sytuacji takiej jak występująca w rozpoznawanej sprawie, czyli wydania przez organ pierwszej instancji decyzji po uchyleniu przez organ odwoławczy wcześniej wydanej decyzji w tym samym przedmiocie, na organie drugiej instancji spoczywa obowiązek dokonania kontroli wykonania przez organ pierwszej instancji zaleceń o jakich mowa art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. Wynik tej kontroli powinien także znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej. Stosownie bowiem do treści art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że już we wniesionym odwołaniu od po raz pierwszy wydanej w rozpoznawanej sprawie przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 4. marca 2014 roku, rolnik zwracał uwagę na błędne w jego ocenie określenie przez organ obszaru i granic działki C, co miało wpływ na ustalenie ilości nasadzeń wymaganych i stwierdzonych na tej działce. Strona wskazała także na informację geodety z dnia 30 maja 2011 roku, z której wynika, że użytki rolne na tej działce obejmują 17,27 ha, we wniosku obszar podlegający zagospodarowaniu został dodatkowo pomniejszony dodatkowo do wielkości 16,40 ha. Zdaniem strony nawet po pomniejszeniu o obszar nieobaszany (10x20m), nie mogła powstać różnica z obszarem zgłoszonym przez rolnika właśnie ze względu na owo dodatkowe pomniejszenie do 16,40 ha. Ponadto w odwołaniu wskazano, że w ramach dokonanych obmiarów i nanoszenia na mapy granice działki C ostały określone w sposób błędny, gdyż znajdują się na środku drogi sąsiadującej z działką (część SW mapy) i w odniesieniu do rzeczywistego terenu są w całości przesunięte na stronę południową.
Rozpoznając sprawę na skutek wniesienia przez stronę powyższego odwołania organ drugiej instancji wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia jakie podjął organ pierwszej instancji, z uwagi na co i w związku z wnioskiem strony o przesłuchanie trzech osób organ odwoławczy skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z zaleceniem przeprowadzenia ponownej szczegółowej analizy dowodów w zakresie kwalifikowalności działek rolnych A, B, C, D, E i F zadeklarowanych we wniosku do przyznania płatności. Organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu dotyczącego błędnego określenia granicy działek.
Po ponownym roz[...] sprawy organ pierwszej instancji przeprowadził dowód z zeznań świadka [...], przytoczył w uzasadnieniu decyzji ich treści i wskazał, że: "w związku z tym, że Strona i Pełnomocnik czynnie uczestniczyły w przesłuchaniu, organ odstąpił od przeprowadzenia dowodu z ich przesłuchania". W żaden sposób organ ten nie odniósł się do kwestii powierzchni działek.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona powtórzyła wcześniejsze swoje zarzuty dotyczące błędów w określeniu powierzchni działek C i D, dodatkowo podnosząc, że granice działki zostały określone na nieaktualnych już w dacie kontroli podkładach (sprzed 2010 r.), co również mogło wpłynąć na błędne określenie rzeczywistej uprawy na działce.
Odpowiadając na powyższy zarzut organ drugiej instancji uznał go za nieprawidłowy i wskazał, że za prawidłowo przyjętą granicę powierzchni zmierzonej przez inspektorów uznano pomiar uprawy wykraczający poza granice ewidencyjne działki 183, albowiem kontroli powierzchni powinien podlegać obszar gruntu objęty jedną uprawą, tak też pomiaru dokonano.
Organ wskazał też, że: "Jak wynikało ze zgromadzonego w niniejszej sprawie dowodu w postaci tabelarycznego zestawienia stwierdzonych w toku kontroli na miejscu powierzchni upraw zlokalizowanych - poza gruntami działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku jako położenie konkretnych działek rolnych - również na gruntach działek ewidencyjnych sąsiadujących bezpośrednio z gruntami zgłoszonymi we wniosku, w przypadku jabłoni położonej na działce C, inspektorzy terenowi ustalili, iż uprawa ta w dniu kontroli znajdowała się również na działkach ewidencyjnych o nr 182 (obszar 0,1770ha), 181 (obszar 0,2031 ha) oraz 184 (obszar 0,0003ha). Powierzchnia jabłoni położona na zadeklarowanej we wniosku działce 183 (choć w dwóch rozłączonych miejscach) wyniosła 14,44 ha, stąd też taki właśnie obszar uznany został za stwierdzony dla działki C podzielonej na C i O."
Tym samym organ nie odniósł się w żaden sposób do konkretnego zarzutu strony odnoszącego się do umiejscowienia prowadzonej przez niego uprawy na działce drogowej nr 182 ani też do twierdzenia o ewentualnym "przesunięciu" granicy działki przy nanoszeniu jej na mapę. Zawarł jedynie ogólne sformułowania o prawidłowości dokonanej kontroli i powtórzył dane wynikające z raportu kontroli. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędów przy pomiarze i zakwalifikowaniu działki C jako niespójnej powstałych z powodu znajdujących się w posiadaniu Agencji nieaktualnych podkładów sprzed 2010 r., organ wskazał, że kontrolę w gospodarstwie [...] [...]a przeprowadzono metodą inspekcji terenowej a nie poprzez fotointerpretację obrazów satelitarnych czy zdjęć rolniczych stosowaną w kontroli na miejscu przeprowadzanej metodą foto. Kontrolę przeprowadzoną metodą inspekcji terenowej charakteryzuje konieczność weryfikacji gruntów poprzez bezpośrednią obecność inspektorów na obszarze działek z odbiornikiem GPS, z wykorzystaniem którego dokonywany jest pomiar powierzchni kwalifikowanej. Wskazać w tym miejscu należy, że zarzuty skarżącego nie dotyczyły metody przeprowadzenia kontroli, a naniesienia wyników kontroli na mapy. Do tej kwestii organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł, pomimo tego, że na mapach załączonych do protokołu kontroli zwłaszcza w odniesieniu do działek C i F, jednoznacznie widać umiejscowienie przez inspektorów działek stwierdzonych częściowo na działkach drogowych (182 i 161). Dodatkowo wskazać należy, że o tyle, o ile nieuwzględnienie przez organ odwoławczy przedstawionego w postępowaniu odwoławczym dowodu w postaci informacji geodety z dnia 11 kwietnia 2014 r. o ustalonej powierzchni działki 183 z uprawą jabłoni na obszarze 16,40 ha, jako powstałego po kontroli ARiMR i przeprowadzonym przez stronę uzupełnieniu plantacji w listopadzie 2013 r., uznać należy za zasadne, o tyle dalej zawarte stwierdzenie, iż: "Uznanie obszaru uprawy, ustalonego przez inspektorów w dniach 4 - 5 listopada i przed przeprowadzonym w dniach 7 i 12 listopada, uzupełnieniem za nieprawidłowy, stanowiłoby o niestaranności organu przy wyczerpującej, łącznej ocenie wszystkich zgromadzonych dowodów.", należy uznać za sprowadzające się do twierdzenia o niemożliwości podważenia stanowiska zajętego przez organ, a tym samym z samej istoty niewłaściwe. Jeżeli bowiem ocena organu wprawdzie łączna i wyczerpująca okazałaby się oceną nieprawidłową, wówczas organ odwoławczy r mach ponownego rozpatrzenia sprawy powinien dokonać oceny prawidłowej, ta prawidłowa ocena, zwłaszcza poparta uzupełniającym materiałem dowodowym może doprowadzić do uznania obszaru uprawy ustalonego przez inspektorów za nieprawidłowy. Raport z czynności kontrolnych nie jest bowiem dowodem niepodważalnym. Natomiast stwierdzenie, że: "Potwierdzenie powierzchni 16,40 ha z dnia 11 kwietnia 2014 r. zdaniem organu dowodziło, iż strona w należyty sposób przygotowała uprawę do kolejnego roku zobowiązania rolnośrodowiskowego, który rozpoczął się w dniu 15 marca 2014 roku.", należy uznać za cokolwiek dowolne i nie odnoszące się do przedmiotu postępowania jakim jest płatność na 2013 rok.
W ocenie sądu przedstawiony powyżej sposób oceny przez organ drugiej instancji istotnej w rozpoznawanej sprawie kwestii powierzchni działek rolnych i prawidłowości dokonanych ich pomiarów, jako rzutującej na ustalenie ilości minimalnej obsady, nie może być uznany za realizację zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2014 r. w sprawie II SA/Ol 257/14).
Ponadto z uzasadnieniu organu drugiej instancji nie wynika, czy organ ten dokonał kontroli wypełnienia przez organ pierwszej instancji zaleceń zawartych w uprzednio wydanej decyzji uchylającej z dnia 3 czerwca 2014 r. Kontrola ta jest o tyle istotna, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 3 czerwca 2014r. jednoznacznie wskazano, że uchylenie decyzji nastąpiło w związku ze zgłoszeniem w odwołaniu wniosku o przesłuchanie trzech osób. Tymczasem organ pierwszej instancji przesłuchał jedynie w charakterze świadka [...], organ drugiej instancji nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy wobec braku przesłuchania strony i jej pełnomocnika zalecenia organu odwoławczego zostały wypełnione czy też nie. Ponadto wskazać należy, że rację ma skarżący co do tego, że organ pierwszej instancji jedynie przytoczył treść zeznań świadka, lecz nie dokonał ich oceny, nie wskazał z jakich powodów dowód ten ocenia za niewiarygodny. Z kolei organ drugiej instancji odnośnie zeznań tego świadka wskazał, że nie przyznał mu waloru wiarygodności, gdyż dla wyjaśnionych przez świadka okoliczności organ nie uzyskał potwierdzenia w dokumentacji kontroli. W ocenie sądu stwierdzenia organu drugiej instancji w żaden sposób nie można uznać za ocenę dowodu, z twierdzenia tego zdaje się po raz kolejny wynikać jedynie błędna teza o wyższości dowodu z raportu z kontroli nad innymi dowodami. W ocenie sądu sama w sobie sprzeczność dowodu z treścią dokumentów z kontroli nie powinna być wystarczająca dla odmowy przyznania dowodowi waloru wiarygodności. Organ bowiem ustalając okoliczność spójności działki C znalazł się w takiej sytuacji, że dysponował dwoma sprzecznymi dowodami – raportem z kontroli, w którym wskazano na brak spójności działki oraz dowodem z zeznań świadka, z których wynikała spójność działki C. Odmawiając wiarygodności zeznaniom świadka organ powinien wskazać jakie przesłanki nim kierowały przy dojściu do takiego wniosku, a nie na sam wniosek. Przesłankami takimi mogą być chociażby chronologiczny, czy logiczny ciąg zdarzeń, konfrontacja treści zeznań z materiałem zdjęciowym. Innymi słowy za niewystarczające dla wypełnienia przesłanki wskazania przyczyn z powodu których organ wiarygodności dowodowi uznać należy wskazanie jedynie na wniosek w postaci sprzeczności z innym dowodem.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym [...] sprawy organ drugiej instancji rozpozna w sposób prawidłowy zarzuty odwołania dotyczące niewłaściwie stwierdzonej powierzchni działek odnosząc się do występujących a wskazanych powyżej nieścisłości dotyczących umiejscowienia działek rolnych na działkach ewidencyjnych będących drogami. Ponadto organ wskaże w uzasadnieniu, czy w jego ocenie organ pierwszej instancji wypełnił zalecenia zawarte w decyzji z dnia 3 czerwca 2014 roku.
Wobec okoliczności, że dla określenia wysokości płatności rolnośrodowiskowej zasadnicze znaczenie ma prawidłowe ustalenie powierzchni działek, a tej właśnie kwestii dotyczyły zauważone powyżej uchybienia zaskarżonej decyzji, w ocenie sądu jako przedwczesne należy na tym etapie ocenić rozważania dotyczące nieprawidłowości w postaci nieutrzymywania minimalnej obsady oraz niespełniania odpowiednich wymagań przez materiał szkółkarski.
Orzeczenie o kosztach zapadło na postawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te złożyły się: opłata od skargi w kwocie [....]zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym określone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz.490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło