I SA/Sz 605/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. i 2010 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego E.T. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, skarżący wskazał, iż do wystąpienia o pomoc prawną zmusiła go sytuacja finansowa. Wyjaśnił także, iż sytuacja finansowa jego firmy w 2010 r. została opisana dokładnie w skardze, a odnośnie bieżącego roku wskazał, iż pomimo usilnych starań (udział w 10 przetargach na udzielenie zamówień publicznych) w prowadzonej działalności nie osiągnął żadnych dochodów. Bilans według podatkowej księgi przychodów i rozchodów na dzień 31 maja 2011 r. wynosi kwotę ujemną [...]. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną D.T., a w majątkowym, że posiada dom o pow. 110 m kw., działki i budynki związane z działalnością gospodarczą oraz środki transportu, wyposażenie i sprzęt budowlany o wartości ok. [...]. Nie wykazano zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący podał, iż w okresie od stycznia do maja 2011 r. nie uzyskał dochodów z działalności gospodarczej oraz podał emeryturę żony w wysokości [...]. Wykonując wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej skarżący nadesłał: 1. kopię wspólnego rocznego zeznania podatkowego skarżącego i małżonki PIT-36 za 2010 r., w którym zadeklarowali przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochód w wysokości [...], przychody małżonki z emerytury w wysokości [...], nadpłatę w kwocie [...]; 2. kopię decyzji ZUS potwierdzającej wysokości emerytury małżonki; 3. wyciągi z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów za miesiące od marca 2011 r. do czerwca 2011 r.; 4. cztery kopie deklaracji VAT-7 za okres od marca 2001 r. do czerwca 2011 r., z których wynika łączna kwota dostaw [...], podatek należny w kwocie [...], łączna kwota nabycia towarów i usług [...], podatek naliczony [...], a także po odliczeniu podatku naliczonego - kwoty nadwyżek do przeniesienia na następny okres przeliczeniowy; 5. wyciąg bankowy za miesiąc maj 2011 r. z saldem końcowym w kwocie [...]. Skarżący wyjaśnił, iż z uwagi na przebywanie w ostatnim okresie na zwolnieniu lekarskim nie był w stanie odebrać wyciągów za miesiące czerwiec do lipiec 2011 r., przedkładając zaświadczenia lekarskie; 6. zestawienie średnich miesięcznych wydatków koniecznych na utrzymanie rodziny, w którym wymieniono: opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę i ścieki, wywóz odpadów, telewizję, wyżywienie, zakup leków w łącznej kwocie [...], wraz z fakturami i dowodami wpłat. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Skarżący ubiega się w niniejszym postępowaniu sądowym o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Koszty sądowe, które na tym etapie sprawy skarżący jest zobowiązany uiścić to wpis od skargi ustalony w kwocie 500 zł. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). W żądanym przez stronę zakresie przyznanie pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). Na wstępie podnieść należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Instytucja prawa pomocy stanowi formę dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do wypadków, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, iż nie stać go na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący posiada stałe źródło dochodów – prowadzi działalność gospodarczą, a żona otrzymuje emeryturę. Posiada także majątek – dom o pow. 110 m kw. oraz nieruchomości (działki i budynki) i ruchomości (środki transportowe, maszyny budowlane, wyposażenie) związane z działalnością gospodarczą, co powoduje, że nie można go zaliczyć do osób ubogich. Wprawdzie skarżący twierdzi, iż nie uzyskał od stycznia do maja 2011 r. żadnych dochodów, a w 2010 r. miesięczny dochód wynosił [...], jednak nie przekonuje to o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Należy wskazać, iż brak czy niskie dochody z działalności gospodarczej, koszty tej działalności przewyższające przychody, czy strata podatkowa dotyczą rozliczenia podatku dochodowego i nie dowodzą o nierentowności przedsiębiorstwa. Skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ma obiektywne możliwości zdobycia środków pieniężnych, skoro działalność ta jest kontynuowana. Z wniosku, jak i przedłożonych dokumentów nie wynika, że skarżący zamierza zakończyć prowadzenie firmy, nie wyprzedaje majątku ani towarów, a przedłożone deklaracje VAT świadczą o tym, że skarżący nabywa towary i usługi, a ich wartość przekracza wysokość sprzedaży, ma zatem środki na zapłatę za zakupione towary i usługi. Braku tych środków nie uprawdopodobnił, nie przedstawił bowiem wszystkich wymaganych wyciągów z posiadanego rachunku bankowego za czerwiec i lipiec 2011 r. Za niewiarygodne uznano twierdzenie strony, iż przeszkodę w tym zakresie stanowiło pozostawanie na zwolnieniu lekarskim. Rozważając w tym miejscu okoliczność pozostawania przez skarżącego na zwolnieniu lekarskim w okresie od 29 czerwca 2011 r. do 3 sierpnia 2011 r. i wpływ tego faktu na zdolność do poniesienia kosztów postępowania, w ocenie referendarza sądowego, nie może to stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Nie wykazano bowiem, że choroba skarżącego jest na tyle poważna, że w sposób trwały uniemożliwia mu prowadzenie działalności zarobkowej. Należy też zauważyć, iż przedsiębiorstwo skarżącego zajmuje się usługami budowlanymi ale i handlem (sprzedaż materiałów budowlanych) – jak wynika z danych powszechnie dostępnych, publikowanych w Internecie – i nie jest to firma jednoosobowa, zatrudnia bowiem pracowników, co oznacza, iż taka miesięczna niezdolność wnioskodawcy do pracy nie mogła wpłynąć bezpośrednio na możliwość uzyskania środków finansowych w ostatnim czasie. Ponadto należy zauważyć, że skarżący reguluje na bieżąco płatności związane z utrzymaniem rodziny i nieruchomości. Wykazane miesięczne wydatki w kwocie [...] przekraczają wykazane we wniosku dochody ([...] z emerytury żony), co oznacza, że nie ujawnia pełnej swojej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Skarżący nie wykazał zatem, że znajduje się w wyjątkowej i trudnej sytuacji finansowej i nie ma środków na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 500 zł i pozostałych kosztów postępowania, jakie ewentualnie powstaną na dalszym etapie, jak i na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo, nie znaleziono przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia radcy prawnego, z tego względu, że udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest obecnie konieczny. W myśl art. 175 § 1 oraz art. 194 § 4 p.p.s.a. staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto zgodnie z art. 6 cyt. Wyżej ustawy sąd winien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 w/w ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi sporządzonej przez stronę. Poza tym skarżący prawidłowo sformułował skargę, w szczególności zawarł w niej wszystkie elementy wymagane w art. 46 § 1 oraz art. 57 § 1 p.p.s.a., a przede wszystkim określił, na czym – jego zdaniem – polega naruszenie prawa przez organy podatkowe w zaskarżonej decyzji, co świadczy o umiejętności samodzielnej obrony swoich racji przed sądem. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.