I SA/Sz 605/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - A. J. po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. i 2010 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 22 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 605/11 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący E. T. w dniu [...]r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) zwrócił się na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż jego sytuacja finansowa i jego firmy nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Z wniosku wynika także, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług remontowo-budowlanych, z uwagi na rosnącą konkurencję i zaniżanie cen usług budowlanych w zamówieniach publicznych skarżącemu coraz trudniej pozyskać zlecenia. W bieżącym roku w okresie od stycznia do czerwca 2011 r. skarżący nie wykonywał żadnych prac z zamówień publicznych, a zamówienie uzyskane w czerwcu ukończone 20 września jest na etapie rozliczania za wykonane roboty. Otrzymane wynagrodzenie pozwoli skarżącemu na uregulowanie zobowiązań wobec dostawców i innych opłat (ZUS, US). Bilans z działalności za okres od stycznia 2011 r. do września 2011 r. jest ujemny i wynosi [...]zł W oświadczeniu rodzinnym skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, a w majątkowym, iż posiada: dom o pow. [...]kw., działki i budynki związane z działalnością gospodarczą, środki transportowe o wartości [....]zł oraz wyposażenie i sprzęt budowlany o wartości [...]zł, innego majątku oraz zgromadzonym zasobów pieniężnych nie wykazano. W rubryce formularza dotyczącej dochodów rodziny, skarżący przy swojej działalności gospodarczej wpisał "w okresie od I-IX/2011 r. brak dochodów" oraz podał emeryturę żony w kwocie [...] zł brutto. Ponadto skarżący oświadczył, iż emerytura żony jest jedynym źródłem utrzymania gospodarstwa domowego, a także wskazał na chorobę nowotworową żony i brak zdolności kredytowej. Do wniosku skarżący załączył wyciąg z ewidencji podatkowej za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 września 2011 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego firmy skarżącego z saldem końcowym na dzień 30 września 2011 r. w kwocie [...]zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, o co ubiega się skarżący, przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza rozpoznającego wniosek należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Na wstępie należy wskazać, iż wniosek skarżącego z dnia 15 października 2011 r. jest jego drugim wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. referendarz sadowy odmówił przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Z ustaleń wynikało bowiem, iż skarżący posiada majątek, rodzina skarżącego ma dwa źródła dochodów – działalność gospodarcza skarżącego w zakresie usług budowlanych oraz sprzedaży materiałów budowlanych, w ramach której dysponuje środkami pieniężnymi, żona otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. Wydatki rodziny przewyższają wykazane we wniosku dochody. Od powyższego postanowienia skarżący nie złożył sprzeciwu i stało się ono prawomocne. Wobec tego kolejny wniosek skarżącego złożony w tym samym zakresie należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 22 sierpnia 2011 r. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, iż okoliczności sprawy uległy zmianie (tj. że istotnemu pogorszeniu uległa sytuacja materialna), kolejny wniosek tej samej strony, dotyczący przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, nie może zostać uwzględniony. Oceniając kolejny wniosek skarżącego, należy stwierdzić, iż jego sytuacja nie uległa pogorszeniu w stosunku do ustalonej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 sierpnia 2011 r. Skarżący jak wcześniej, podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, oraz że z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów tylko straty (na koniec września 2011 r. w kwocie [...]zł). Podobnie zatem jak poprzednio rodzina posiada dwa źródła dochodów. Nie wykazano także żadnych zmian w zakresie posiadanego majątku nieruchomego, jak ruchomości – skarżący nadal wykazuje dom o pow. [....]kw. oraz nieruchomości oraz ruchomości związane z działalnością gospodarczą (środki transportu, wyposażanie i urządzenia budowlane o wartości [....]zł i [....]zł). Ponadto z wniosku i dokumentów wynika, że działalność gospodarcza jest kontynuowana, skarżący realizuje zamówienia i uzyskuje z nich środki pieniężne, które jak oświadczył przeznacza na potrzeby działalności (podatki, składki ZUS) i spłatę dostawców. Dodatkowo w drugim wniosku skarżący wskazał na chorobę żony, jednak nie wykazał aby ta okoliczność powstała w ostatnim czasie i wpłynęła na pogorszenie sytuacji materialnej. Należy przypomnieć, iż strata z działalności gospodarczej, nierentowność przedsiębiorstwa, czy ogólna sytuacja na rynku oferowanych towarów czy usług wprawdzie z punktu widzenia wnioskodawcy mogą świadczyć o trudnej sytuacji, jednak tylko w subiektywnym odczuciu strony stanowi to wystarczającą przesłankę do udzielenia prawa pomocy. Zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie, wymienione okoliczności nie mogą być automatycznie uwzględniane na korzyść wnioskodawcy, stanowią one bowiem ryzyko prowadzenia każdej działalności spoczywające na wszystkich przedsiębiorcach. Brak jest podstaw aby tym ryzykiem obciążać Skarb Państwa, a raczej ogół obywateli, bowiem udzielenie prawa pomocy w istocie sprowadza się do tego, iż koszty postępowania sądowego pokrywane są z Budżetu. Skarżący nie może być traktowany w sposób uprzywilejowany w stosunku do pozostałych przedsiębiorców, którzy w podobnej sytuacji prawa pomocy nie otrzymali. Wskazać także należy na powszechnie akceptowane w orzecznictwie inne stanowisko, iż zobowiązania wnioskodawcy (cywilnoprawne, publicznoprawne) nie mogą mieć pierwszeństwa przed powinnością poniesienia kosztów w zainicjowanej sprawie sadowej. Każdy ma prawo do sądu, ale i obowiązek ponoszenia obciążeń z tym związanych (art. 199 p.p.s.a). Skarżący nie może zatem skutecznie powoływać się, że uzyskane środki pieniężne musi przeznaczyć na inne zobowiązania, wobec tego na koszty sądowe go nie stać. Reasumując, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał, iż jego sytuacja materialna uległa istotnemu pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem badania w związku ze wcześniejszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego nie ma podstaw do uznania, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę wydanego w sprawie prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2011 r. Mając powyższe na uwadze oraz na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.