I SA/Sz 615/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skargi W. przy ul. G. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2015 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 lutego 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. przy ul. G. w K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] decyzją z dnia 18.04.2016 r., znak: [...] - wydaną na podstawie art. art. 233 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2015 r. poz.613) dalej zwanej "O.p." oraz art. 6o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1399 z późn. zm.) - dalej zwanej "ustawą o utrzymaniu czystości" - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 22.02.2016 r., znak: [...], którą określono wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w [...]u przy ul. [...] za miesiąc lipiec 2015 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu zaskrzonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło, że organ I instancji decyzją z dnia 09.09.2015 r., znak: [...], określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w [...]u przy ul. [...] za 2015 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. W postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uwzględniając wskazania Kolegium, ww. decyzją z dnia 22.02.2016 r., znak: [...], określił wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości za miesiąc lipiec 2015 r. w wysokości [...] zł. Jak wyjaśniło Kolegium, skarżąca Wspólnota zarzuciła organowi brak podstaw merytorycznych do wydania zaskarżonej decyzji i naruszenie przepisów art. 9, art. 67 § 1, art. 68, art. 77 i art. 81 k.p.a. w związku z przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym, wyrażając jednocześnie swoje niezadowolenie z pracy urzędników Urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując zarzuty odwołania w pierwszej kolejności przytoczyło przepis art. 6c ustawy o utrzymaniu czystości, w myśl którego gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Natomiast właściciele nieruchomości na podstawie art. 6h tej ustawy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto, zgodnie z art. 6k ust. 1 tej ustawy, rada gminy dokonuje w drodze uchwały wyboru jednej z metod ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami oraz ustala stawkę takiej opłaty jak też stawkę opłaty za pojemniki określonej pojemności. Dalej Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie Rada Miasta [...], uchwałą z dnia 12 marca 2013 r. Nr [...] ustaliła metodę ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym. Natomiast uchwałą nr [...] ustaliła terminy, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Uchwały te stanowią przepisy prawa miejscowego. Następnie Kolegium wyjaśniło, że sposób ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przyjęty w ustawie o utrzymaniu czystości opiera się na obowiązku właściciela nieruchomości do samodzielnego obliczenia wysokości opłaty i przedstawienia wysokości tej opłaty w deklaracji. Natomiast terminy płatności przedmiotowej opłaty za poszczególne miesiące wynikają z przytoczonej powyżej uchwały i w tym przypadku stanowią, iż obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dokonuje się w cyklu kwartalnym, ale jednocześnie zobowiązanie z tytułu przedmiotowej opłaty powstaje za określony miesiąc. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium ustaliło, że Wspólnota Mieszkaniowa w [...]u, jako właściciel nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]u, złożyła deklarację o wnoszenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rok 2015 deklarując selektywną zbiórkę odpadów i opłaty wnoszone według ilości zużytej wody w roku 2014, powierzchni użytkowej lokali i odpowiednich stawek opłaty. I tak, deklarowana opłata miesięczna wynosiła [...] zł. ([....] m³ wody zużytej w 2014 r. x [...] zł/m³ stawka opłaty : 12 miesięcy + [....] m² powierzchni użytkowej lokali x [...] zł stawka opłaty miesięcznej). Dalej Kolegium wskazało, że w myśl art. 9 f ustawy o utrzymaniu czystości, w przypadku niespełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako zamieszane odpady komunalne i powiadamia o tym gminę. Ponadto, według art. 6o powyższej ustawy, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomości o podobnym charakterze. W powyższej sprawie, co wynika z akt – jak dalej wskazało Kolegium - w miesiącu maju 2015 r. w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przez Wspólnotę zasad selektywnej zbiórki odpadów komunalnych dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w [...]u (pismo z dnia 28.05.2015 r.). Dokumentem potwierdzającym powyższe nieprawidłowości (brak selektywnej zbiórki odpadów w wyszczególnionych pojemnikach) są raporty z kolejnych kontroli przeprowadzonych w dniach: 02, 21, 28 i 30 lipca 2015 r., wzbogacone zdjęciami. Kolegium, po przeanalizowaniu powyższych dokumentów dowodowych i powyższych środków dowodowych uznało, że faktycznie w poszczególnych pojemnikach w tych dniach znajdowały się zmieszane odpady komunalne. Zdaniem Kolegium, zdjęcia w takim przypadku są wystarczającym środkiem dowodowym. W związku z powyższym zarzuty odwołującej strony wobec organu nie mogą być uznane za uzasadnione. Kolegium, odpowiadając na zarzuty strony odwołującej podkreśliło ponownie, że w interesie właściciela nieruchomości, tak jak w tym przypadku, jest podjęcie środków gwarantujących zabezpieczenie miejsc gromadzenia odpadów przed dostępem osób nieupoważnionych. Sposobem poprawy warunków składowania odpadów, zapobiegającym przesypywanie się ich jest zwiększenie liczby pojemników. Kolegium zwróciło również uwagę na obowiązki właściciela nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości określone uchwałą Rady Miasta [...] nr [...] w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasta [...]. W ocenie Kolegium, fakt braku selektywnej zbiórki odpadów w kontrolowanych dniach miesiąca lipca 2015 r. został udokumentowany w stopniu uzasadniającym zastosowanie stawki opłat za miesiąc lipiec 2015 r. jak za odpady niesegregowane. I tak, opłata miesięczna za gospodarkę odpadami niesegregowanymi wynosi [...] zł ([...] m³ wody zużytej w 2014 r. x [...] zł/m³ stawka opłaty : 12 miesięcy + [...] m² powierzchni użytkowej lokali x [...] zł stawki opłaty miesięcznej). I w takiej wysokości została ustalona zaskarżoną decyzją w związku z wszczętym postanowieniem z dnia 27.07.2015 r. postanowieniem w sprawie określenia stronie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Decyzja (określająca opłatę) na podstawie art. cyt. powyżej art. 6o ustawy o utrzymaniu w czystości jest decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego na podstawie art. 21 § 3 O.p. Norma wyrażona w tym przepisie stanowi, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Odpowiadając na zarzuty strony, dotyczące czasokresu dla jakiego została obliczona powyższa opłata, Kolegium wskazało na przytoczoną wyżej uchwałę Rady Miasta [...]u nr [...], w której jednoznacznie określono, że zobowiązanie z tytułu przedmiotowej opłaty powstaje nie za określone dni, lecz za określony miesiąc, co wynika z art. 6i ustawy o utrzymaniu w czystości, który stanowi, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18.04.2016 r., utrzymującą w mocy decyzję organu podatkowego I instancji, Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanie sprawy oraz o zwrot kosztów związanych z rozprawą. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła, że została wydana bez prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego określonego w k.p.a.; bez możliwości zapoznania się całym materiałem dowodowym. Skarżąca strona nie neguje, że urzędnicy mogą posługiwać się czyimiś raportami czy zdjęciami, lecz muszą je udostępnić i wskazać, kto i w jakich okolicznościach je sporządził. Zdaniem Skarżącej, zdjęcia zmieszanych w górnej części pojemnika nie oznaczają, że dokonali tego członkowie skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w [...]u przy ulicy [...]. Dalej wyjaśniła, że skarżąca Wspólnota korzysta ze śmietnika, stanowiącego własność Miasta, który nie jest śmietnikiem samodzielnym. W tej konkretnej sytuacji nie wiadomo, kto zdecydował o przydziale śmietników korzystającym z nich wspólnotom, czipowaniu pojemników i dlaczego nie powiadomił o wprowadzonych przez siebie zasadach wszystkich wspólnot na piśmie. Dalej skarżąca wskazała, że brak przeprowadzonej wizji lokalnej i spisania protokołu powodują, że jest to twierdzenie nieobiektywne. Niepowodzeniem też zakończyła się próba uzyskania w Urzędzie wskazania innych lokalizacji pod budowę odrębnego śmietnika - mimo długotrwałej korespondencji, takie miejsce nie zostało wskazane. Wyjaśniła także, że skarżąca Wspólnota nigdy nie miała wpływu na zagospodarowanie podwórka, będącego w całości własnością Miasta. Podniosła również, że kara jest niewspółmiernie wysoka do podjętej próby udowodnienia winy. Według skarżącej, dowody stworzone zaocznie przez pracowników Spółki (Miejski Zakład Zieleni Dróg i Ochrony Środowiska w [...]u) nie mogą być jedynymi i wystarczającymi do ukarania skarżącej Wspólnoty. Końcowo skarżąca powołała wyrok WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 696/15 na okoliczność staranności prowadzenia postępowań administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny badając zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej zgodności z prawem uznał bowiem, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja wydana przez organ I instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy, decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 22.02.2016 r. została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18.04.2016 r. wobec stwierdzenia w czasie kontroli nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przez skarżącą Wspólnotę zasad selektywnej zbiórki odpadów komunalnych dotyczącej nieruchomości przy ulicy [...] w [...]u, zaś dokumentem potwierdzającym te nieprawidłowości (brak selektywnej zbiórki odpadów w wyszczególnionych pojemnikach są raporty z kolejnych kontroli w dniach 02, 21, 28 i 30. 07.2015 r., wzbogacone zdjęciami, które - zdaniem Kolegium - są wystarczającym środkiem dowodowym, bowiem faktycznie z nich wynika, że w poszczególnych pojemnikach w we wskazanych dniach znajdowały się zmieszane odpady komunalne. Natomiast według skarżącej, ani raporty ani zdjęcia nie są wystarczającymi dowodami, by uznać skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową w [...]u przy ulicy [...] za odpowiedzialną za stwierdzony w ww. dniach brak segregacji odpadów w poszczególnych pojemnikach. W taka zakreślonym sporze rację przyznać należało stronie skarżącej. Poza sporem pozostaje okoliczność, że Wspólnota Mieszkaniowa w [...]u, jako właściciel nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]u, złożyła deklarację o wnoszenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rok 2015 deklarując selektywną zbiórkę odpadów. Jednakże na podstawie analizy materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie, a w szczególności na podstawie załączonych do akt administracyjnych sprawy raportów oraz zdjęć, jedyne co można jednoznacznie wskazać, to na brak segregacji odpadów, natomiast dowody te nie wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że dotyczą tylko skarżącej Wspólnoty. Z opisu raportów wynika, że dotyczą one dwóch Wspólnot Mieszkaniowych w [...]u, tj. Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy [...], a także Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy [...]. Także ze zdjęć nie wynika, której Wspólnoty Mieszkaniowej dotyczą pojemniki wskazujące na brak segregacji odpadów. Powstaje zatem pytanie, na jakiej podstawie organ uznał, że stwierdzony brak segregacji odpadów obciąża tylko skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową w [...]u przy ulicy [...]. Z akt sprawy wprost wynika, że pojemniki na odpady przydzielono dwóm mniejszym Wspólnotom w [...]u, tj. Wspólnocie Mieszkaniowej przy ulicy [...] oraz Wspólnocie Mieszkaniowej przy ulicy [...] (pismo Prezydenta M. [...] z dnia 13.08.2015 r., [...]). Nie budzi zatem wątpliwości, że każda z tych Wspólnot mogła dopuścić się niesegregacji odpadów. Obowiązkiem zatem organy było jednoznaczne wykazanie, kto za ten stan rzeczy odpowiada. Niedopuszczalne jest bowiem domniemanie w tym zakresie, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W skardze podniesiono zarzut co do nieprawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. Wyjaśnić zatem należy, że w myśl art. 6q ustawy o utrzymaniu w czystości, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy podatkowe dopuściły się naruszenia zasad określających sposób prowadzenia postępowania przewidzianych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, 190 i art. 191 O.p. Nie ulega wątpliwości, że ustalenie przez organy w niniejszej sprawie, kto ponosi ciężar opłaty za brak segregacji odpadów w sposób bezwzględny powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, która z dwóch Wspólnot faktycznie tego dokonała. W sytuacji, kiedy organy orzekające błędnie czy niedokładnie ustaliły stan faktyczny w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za brak segregacji, w sposób oczywisty kierowały się również fałszywą przesłanką przy orzekaniu, kto ten ciężar ma ponosić. W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie stwierdzić należało, że organy nie udowodniły w sposób jednoznaczny i bezsporny, że to skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa w [...]u przy ulicy [...] w miesiącu maju 2015 r. była odpowiedzialna za brak segregacji odpadów komunalnych, a tym samym, że była zobowiązana do zapłaty wyższej opłaty z tego tytułu. Jak już wyżej wskazano, niewątpliwie to na organach spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania podatkowego, zgodnie z obowiązującymi zasadami wyrażonymi m.in. w art. 121,122, 187 § 1, art. 190 § 1 oraz 191 O.p. Z przepisów tych wynika, że postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów. W toku bowiem postępowania organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, przy czym w przypadku konieczności przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przynajmniej na 7 dni przed terminem oraz ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i biegłym oraz składać wyjaśnienia. Dowody powinny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ich analiza i ocena winna być dokonana w całokształcie i wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Cała argumentacja organu powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, a mianowicie w jej uzasadnieniu faktycznym i prawnym, stosownie do art. 210 § 1 pkt 6 i 4 O.p. Skoro organ wszczął postępowanie z urzędu w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do skarżącej Wspólnoty, to tym samym winien kierować się wskazanymi zasadami w prowadzeniu tego postępowania, a zatem na każde swoje twierdzenie powinien powołać dowód, który potwierdza prawdziwość tego twierdzenia (przyjętej tezy). W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonując ustaleń i ich oceny w zakresie wyjaśnienia spornej kwestii co do podmiotu odpowiedzialnego za stwierdzony w lipcu 2015 r. brak segregacji odpadów, dopuściły się naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z brakiem ustaleń w tym zakresie na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, naruszenie wskazanych przepisów postępowania dotyczy również zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, który w takim stanie sprawy decyzję organu I instancji zaakceptował. W konsekwencji stwierdzenia wadliwie ustalonego stanu faktycznego przedwczesna była ocena zarzutu skargi co do niewspółmierności określonej opłaty, a zatem wysokości opłaty. Natomiast odnosząc się do zarzutu skargi co do braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy wskazać należy, że zarzut ten jest bezpodstawny, gdyż nie znajduje oparcia w dowodach zgromadzonych w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 17.12.2015 r., znak: [...], skierowanym Wspólnoty Mieszkaniowej w [...]u przy ulicy [...], Prezydent Miasta [...] zawiadomił stronę skarżącą w trybie art. 200 § 1 O.p. o zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, pismo to w dniu 22.12.2015 r. wpłynęło do "[...]" jako skutecznie doręczone. Mimo to z uprawnienia tego strona skarżąca nie skorzystała. Mając jednak na uwadze braki dowodowe w materiale dowodowym zgromadzonym w rozpoznawanej sprawie, organ administracji publicznej ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania zawarte w niniejszym wyroku, w szczególności zobowiązany będzie dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za stwierdzone nieprawidłowości w zakresie braku segregacji odpadów w miesiącu lipcu 2015 r., przy czym na poparcie przyjętej tezy zobowiązany jest wykazać się konkretnymi dowodami w sprawie. W tym stanie sprawy, Sąd działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 22.02.2016 r. Na wniosek zaś skarżącej strony, Sąd zasądził na jej rzecz zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi ([....]zł).