I SA/Sz 618/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Alicja Polańska po rozpatrzeniu w dniu 30 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 618/07 oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym za czerwiec 2001 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę S. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym za [...] wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik skarżącego złożył skargę kasacyjną od wskazanego wyżej orzeczenia wraz z wnioskiem strony, złożonym na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący nie pracuje, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, ani nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i zajmuje się wychowaniem czwórki małoletnich dzieci. Koszty utrzymania rodziny w wysokości [...] pokrywane są z majątku odrębnego żony, prowadzącej działalność gospodarczą, z którą wnioskodawca zawarł w 2000 r. umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Skarżący we wniosku nie podał żadnych informacji dotyczących źródeł dochodów małżonki. W zakresie stanu majątkowego, S. H. wyjaśnił, że posiada mieszkanie o powierzchni 70 m2 (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) z udziałem 50%; innych nieruchomości nie posiada, dotyczy to również zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dnia 21 sierpnia 2008 r. Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających wykazane informacje w formularzu PPF oraz uzupełniających dane dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej, tj.: 1) oświadczenia, czy małżonka skarżącego – B. H. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym; jeżeli tak, to przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość dochodu otrzymywanego z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę skarżącego w okresie ostatnich 7 miesięcy (oświadczenie o wybranej formie opodatkowania, stawce podatku wraz z dowodem wpłaty podatku za miesiące styczeń-lipiec), a ponadto rocznego zeznania podatkowego złożonego za 2007 r. wraz z jego potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, 2) zaświadczenia z urzędu pracy o tym, czy skarżący posiada status osoby bezrobotnej z prawem bez prawa do zasiłku, 3) zaświadczenia z MOPS o korzystaniuIniekorzystaniu przez małżonków w bieżącym roku kalendarzowym z pomocy społecznej, 4) dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych na konieczne utrzymanie siebie i rodziny (czynsz, energia, woda, gaz itp.) za lipiec 2008 r., 5) wykazu posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych oraz wyciągów z tych rachunków za okres od maja do lipca 2008 r., 6) informacji o wysokości zadłużeniaIzobowiązań finansowych ciążących na wnioskodawcy wraz z dowodami ich spłaty. Powyższe informacje należało uzupełnić w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania - pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wykonując zobowiązanie Sądu, wnioskodawca oświadczył w piśmie z dnia 7 września 2008 r., że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Małżonka wnioskodawcy w okresie ostatnich 7 miesięcy wygenerowała stratę z działalności gospodarczej. Z uwagi na okres urlopowy pracownic biura rachunkowego, wnioskodawca zobowiązał się dostarczyć do 15 września 2008 r. stosowne zaświadczenie. Pomimo upływu terminu zakreślonego przez stronę, wnioskodawca nie przedłożył stosownych dokumentów świadczących o wysokości dochodu/straty osiągniętej z działalności gospodarczej B. H., ani też zaświadczenia o wysokości wpłaconych w 2008 r. zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz kopii zeznania rocznego za 2007 r., złożonego przez B. H. Odnośnie do kosztów utrzymania rodziny, S. H. oświadczył, że na miesięcznie koszty utrzymania rodziny składa się czynsz w kwocie [...] zł, energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, iż posiada rachunek bankowy w [...], jednakże od 2 lat nie korzysta z niego, nie gromadzi na nim środków pieniężnych. Pomimo żądania Sądu, wnioskodawca nie dołączył stosownych dokumentów (wyciągu z rachunku bankowego). Do wniosku skarżący dołączył natomiast zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 2 września 2008 r. informujące, że nie jest zarejestrowany, jako bezrobotny i nie pobiera zasiłku, a także zaświadczenie wystawione przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] z którego wynika, że rodzina H. aktualnie nie korzysta z pomocy Ośrodka. W zakresie informacji co do ewentualnej wysokości zadłużeniaIzobowiązań finansowych ciążących na wnioskodawcy wraz z dowodami ich spłaty, S. H. nie udzielił żadnej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył , co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Jednakże to osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 252 § 1 wskazanej wyżej ustawy, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osób fizycznych, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (vide: art. 255 wskazanej ustawy). W rozpatrywanej sprawie, z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że S. H. nie pracuje, jednakże nie jest zarejestrowany jako bezrobotny i nie pobiera z tego tytułu zasiłku. Wnioskodawca zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego i wychowywaniem dzieci, a koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszące [...] zł miesięcznie, są pokrywane z dochodów małżonki – B. H., która prowadzi działalność gospodarczą. Według oświadczenia wnioskodawcy, w 2000 r. małżonkowie zawarli umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Z uwagi na wątpliwości dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawcy, Sąd pismem z dnia 21 sierpnia 2008 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez wyjaśnienie, czy małżonka wnioskodawcy prowadzi z nim wspólnie gospodarstwo domowe, a jeżeli tak, to do przedłożenia informacji o wysokości osiągniętego przez nią dochodu za okres ostatnich 7 miesięcy. Pomimo zobowiązania się strony, iż po dniu 15 września 2008 r. przedłoży stosowne dokumenty i upływie zakreślonego w ten sposób terminu, wnioskodawca nie złożył ich w Sądzie, a tym samym nie potwierdził swojego oświadczenia, iż małżonka wnioskodawcy w okresie ostatnich 7 miesięcy "wygenerowała stratę z prowadzonej działalności gospodarczej". Wnioskodawca nie przedłożył także zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości wpłaconych w 2008 r. przez B. H. zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz kopii zeznania rocznego złożonego za 2007 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż wnioskodawca deklarując w piśmie z dnia 7 września 2008 r. wysokość wydatków miesięcznych na utrzymanie rodziny, określił jedynie ich wysokość w kwocie [..] zł, nie dokumentując ich w żaden sposób pomimo wezwania Sądu. Analizując prawidłowość wykonania przez wnioskodawcę wezwania Sądu z dnia 21 sierpnia 2008 r. Sąd ustalił również, iż S. H. zobowiązany do podania informacji o wysokości ewentualnego zadłużeniaIzobowiązań finansowych ciążących na wnioskodawcy wraz z dowodami ich spłaty nie udzielił jej, ani też nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego za okres od maja do lipca 2008 r., twierdząc, iż posiada rachunek banku [...]., jednakże od 2 lat nie korzysta z niego . Według Sądu, analiza złożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń prowadzi do wniosku, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim wskazać należy, iż skarżący nie zastosował się w pełnym zakresie do wezwania Sądu, nie udokumentował wydatków koniecznego utrzymania rodziny, nie przedłożył również wyciągu z konta bankowego, ani też kopii rocznego zeznania podatkowego złożonego za 2007 r. przez B. H. o wysokości osiągniętego dochodu/straty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Wnioskodawca nie potwierdził również odpowiednimi dokumentami (zaświadczeniem), iż B. H. osiągnęła w bieżącym roku stratę z działalności gospodarczej. Sąd uznał, iż w opisanym stanie fatycznym nie jest możliwa ocena rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Bezsporne jest, że wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z żoną B. H. Wysokość dochodów osiąganych przez małżonkę ma zatem znaczenie w sprawie, a wobec braku informacji o nich, nie jest możliwym ustalenie, czy po uwzględnieniu wysokości wydatków na utrzymanie siebie i rodziny w kwocie [...] zł (w tym [...] tytułem opłat za gaz, energię elektryczną i czynsz) wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wyjaśnić należy, że przepis art. 255 p.p.s.a, który stanowił podstawę do wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji, jest nie tylko podstawą prawną do działania umożliwiającego prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności w nim wykazane nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Uchylenie się natomiast od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że wezwanie, o którym mowa powyżej stanowiło swoistą podpowiedź, za pomocą jakich dokumentów wnioskujący winien wykazać istnienie przesłanki warunkującej skorzystanie z prawa pomocy. Brak wskazanych precyzyjnie dokumentów źródłowych, pozwalających na zestawienie wysokości dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania, uniemożliwiło zatem Sądowi obiektywną i wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, tym bardziej, że skarżący w toku postępowania sądowego ustanowił, jako pełnomocnika procesowego, adwokata w osobie D. N. W tych okolicznościach Sąd uznał, że S. H. nie wykazał w sposób należyty, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, co stanowi niezbędną przesłankę do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak na wstępie.