I SA/Sz 618/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 27 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Plus Partner Spółki z o.o. w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca Spółka, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Spółka funkcjonuje od 1995 r. prowadząc aktualnie działalność usługową w zakresie wykonywania robót ogólnobudowlanych, instalacji oraz sprzedaży hurtowej i detalicznej. Podano również, że na skutek zajęcia konta bankowego przez II Urząd Skarbowy w S. Spółka nie posiada wolnych środków na dokonanie wpisu sądowego od skargi. Spółka prowadzi działalność gospodarczą i "stara się" wykonywać usługi, ale nie posiada, jak wskazano, wolnych środków finansowych; prowadzona działalność przynosi stratę. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że skarżąca Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] tys. zł; środki trwałe stanowią wartość [...] zł, a ostatni rok obrotowy Spółka zakończyła stratą o wartości [...] zł. Przedstawiając dane dotyczące jednego rachunku bankowego Spółki wskazano, że na koniec lipca 2010 r. stan konta wynosił [...] zł. Uznając złożone we wniosku oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, pismem z 8 września 2010 r. referendarz sądowy zobowiązał Spółkę do złożenia określonych dokumentów, tj: - kopii bilansu oraz rachunku zysków i strat Spółki według stanu na 31 grudnia 2009 r. i 31 czerwca 2010 r., - dokumentu potwierdzającego, czy skarżąca Spółka w miesiącu sierpniu 2010 r. dokonała, i w jakiej wysokości, wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób prawnych (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowód wpłaty), - oświadczenia osoby upoważnionej do reprezentowania Spółki o źródłach finansowania bieżącej działalności Spółki wraz z podaniem wysokości posiadanych miesięcznie środków wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe, - wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych Spółki (w tym lokat) za okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2010 r., - dokumentów potwierdzających zajęcie rachunku bankowego Spółki, - dokumentów potwierdzających stan środków pieniężnych w kasie skarżącej Spółki w okresie od 1 lipca do 31 sierpnia 2010 r. Wbrew w/w wezwaniu Prezes Spółki nie złożył żądanych dokumentów oświadczając jedynie w odpowiedzi na powyższe, że Spółka bieżącą działalność finansuje kredytami kupieckimi i z tych kredytów pokrywa koszty bieżącego zarządu; w miesiącu sierpniu 2010 r. Spółka nie dokonała wpłat należnego podatku dochodowego od osób prawnych; w okresie od 1 lipca do 31 sierpnia 2010 r. Spółka nie posiadała wolnych środków na lokatach bankowych oraz w kasie, a rachunek bankowy Spółki zajęty jest przez urząd skarbowy w wyniku decyzji zabezpieczającej. Mając powyższe na uwadze, ustalono, co następuje: Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ustawa; osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (art. 245 § 3 ustawy), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ubiegający się o taką pomoc winien zatem wykazać, iż nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych danych ocenia, czy udzielenie takiej pomocy jest zasadne. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej pokrycie kosztów procesu. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, ( ... ) (art. 252 ustawy); jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów (art. 255 ustawy). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Prezes Spółki złożył oświadczenie powtarzając w znacznej części okoliczności przedstawione w złożonym wniosku o prawo pomocy. Analiza złożonego wniosku wraz z dodatkowymi oświadczeniami Prezesa Spółki prowadzi do wniosku, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób przekonywujący, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prezes zarządu Spółki nie przedstawił żadnych dokumentów mających potwierdzić opisaną we wniosku złą sytuację finansową. W szczególności brak jest wymaganego sprawozdania finansowego – bilansu oraz rachunku zysków i strat, które obrazują pełną sytuację finansową spółki, poprzez chociażby takie dane jak należności, zobowiązania, aktywa obrotowe ( materiały, produkty gotowe, towary ), aktywa finansowe, środki pieniężne w kasie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 września 2006 r. sygn. akt I FZ 336/06 (niepublik.): "ocena rzeczywistych możliwości spółki może być dokonana dopiero na podstawie sprawozdania finansowego, którego pomimo wezwania Sądu I instancji nie przedłożono". Podobnie wskazał NSA w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 (niepubl.), podnosząc, że wobec braku sprawozdania finansowego nie jest możliwa ocena, w jakim stopniu okoliczność toczących się przeciwko spółce postępowań egzekucyjnych może wpłynąć na pogorszenie jej możliwości płatniczych, skoro jej rzeczywista kondycja finansowa nie jest znana. Skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła nadto czy Spółka dysponuje środkami pieniężnymi i jaka jest ich wysokość. Jak już wcześniej wskazano złożone w tym zakresie oświadczenie uznane zostało przez referendarza sądowego za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Spółki, a zobowiązana do złożenia określonych dokumentów strona złożyła po raz kolejny tylko oświadczenie w tym zakresie. Wskazać w tym miejscu należy, jak podniósł dalej Naczelny Sąd Administracyjny w w/w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 niepubl., że celem podjęcia działań wynikających z art. 255 ustawy było możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 2 pkt 2 ustawy formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 ustawy jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawę prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Uznając zatem, że skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła okoliczności podniesionych we wniosku, należy stwierdzić, że Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy, należało orzec jak w sentencji.