I SA/Sz 618/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA – Zygmunt Chorzępa po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "P. P." Spółki z o.o. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję D. I. S. w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej Skarżąca "P. P." Spółka z o.o. z siedzibą w S. wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia [...]r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą od 1999 r. W wyniku zajęcia konta bankowego przez II U. S. w S Spółka nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Ponadto podniosła, iż nadal prowadzi i chce prowadzić działalność, starając się uporać ze wszystkimi problemami. Skarżąca we wniosku wykazała wysokość kapitału zakładowego w kwocie [...]zł, wartość środków trwałych w kwocie [...]zł, wartość straty w wysokości [...]zł. Stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił według oświadczenia Spółki [...]zł". Do wniosku załączono kserokopię postanowienia w sprawie przedłużenia terminu zabezpieczenia z 20 listopada 2009 r. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. w kwocie [....] zł do czasu wydania decyzji. Pismem z dnia 14 września 2011 r. Spółka została wezwana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej zwana w skrócie p.p.s.a.), do przedłożenia dodatkowych dokumentów wyjaśniających wątpliwości i uzupełniających dane tj.: bilansu i rachunku zysków i strat za 2010 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki za okres od 14 lipca 2011 r. do 14 września 2011 r., odpisów deklaracji VAT z ostatnich trzech okresów rozliczeniowych lub wyciągu z ewidencji VAT, wyciągu z księgi rachunkowej zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów (inwentarz), ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące, oświadczenia Spółki o rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Wykonując powyższe zobowiązanie pełnomocnik Spółki przedłożył: - kserokopię zeznania CIT-8 za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r., w którym zadeklarowano przychody w wysokości [....]zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...]zł, stratę w kwocie [...]zł, - kserokopię deklaracji VAT-7K za IV kwartał 2010 r., w której zadeklarowano dostawę towarów w wysokości [...]zł, podatek należny w kwocie [...]zł, nabycie towarów w kwocie [...]zł, podatek naliczony w wysokości [...]zł, nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...]zł, - kserokopie deklaracji VAT-7K za I i II kwartał 2011 r., w których zadeklarowano dostawę towarów w kwocie łącznie [...]zł, podatek należny w kwocie łącznie [...]zł, nabycie towarów i usług w kwocie łącznie [...]zł, podatek naliczony w kwocie łącznie [...]zł, nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w I kwartale w kwocie [...]zł, a w II kwartale w kwocie [...]zł, Ponadto pełnomocnik Spółki oświadczył, że Spółka posiada jeden rachunek bankowy, który jest zajęty na poczet zobowiązań podatkowych wraz z środkami na tym koncie na kwotę [...]zł. Wskazano także, iż działalność Spółki w ostatnim okresie koncentruje się na handlu artykułami przemysłowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarżąca Spółka ubiega się w niniejszym postępowaniu na obecnym jego etapie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, ustalonego w kwocie [....]zł. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom i podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którymi osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Wypada też zaakcentować, że art. 255 p.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy. Wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Spółka ani w złożonym formularzu PPPr, ani w nadesłanych dokumentach nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Przedstawione przez Spółkę informacje nie dają pełnego obrazu jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, co pozwala stwierdzić, że Spółka nie spełnia przesłanek, uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Złożony przez Spółkę wniosek zawierał informację o zerowym stanie konta bankowego, o zerowej wartości środków trwałych, o wysokości kapitału zakładowego ([...]zł) oraz stracie za ubiegły rok obrotowy (w kwocie [...]zł). Spółka wskazała ponadto, że ma zajęty rachunek bankowy na poczet zaległości podatkowej oraz, że pomimo problemów kontynuuje działalność gospodarczą. Powyższe oświadczenia wymagały weryfikacji i uzupełnienia dlatego Spółka została wezwana do nadesłania określonych dokumentów obrazujących jej rzeczywisty stan finansowy. Spółka nie wywiązała się z należytą starannością z nałożonego zobowiązania, nie przedłożyła bowiem wymaganych dokumentów. Nie nadesłano bilansu i rachunku zysku i strat za 2010 r., ani też dokumentacji księgowej z ostatniego okresu obrazującej stan jej aktywów, zobowiązań, stan kasy w bieżącym roku obrotowym, co uniemożliwiło weryfikację jej oświadczenia majątkowego. Nie przedłożono także wyciągów z rachunków bankowych, oświadczając w tym zakresie, iż rachunek jest tylko jeden i podlega zajęciu egzekucyjnemu na kwotę ok. [...]tys. zł. Przedstawiono natomiast CIT-8 za 2010 r. oraz kwartalne deklaracje VAT-7 z 2010 r. i 2011 r. Zdaniem Sądu przedstawione oświadczenia i dokumenty nie potwierdzają twierdzenia skarżącej o trudnościach finansowych. Przede wszystkim wynika z nich, że Spółka kontynuuje działalność gospodarczą a za 2010 r. zadeklarowała milionowe przychody ([...]zł) i niewielką stratę ([...]zł). Należy wskazać, iż strata podatkowa nie stanowi przesłanki wystarczającej do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Jest ona bowiem jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie oznacza jednoznacznie, że Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi. Pogląd taki jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym. Ocena czy Spółka posiada płynne środki pieniężne wymagała skonfrontowania danych wynikających z zestawienia obrotów, przychodów, kosztów, dochodów, wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz wyciągów z ewidencji stanu środków pieniężnych (z kasy przedsiębiorstwa) za wskazany okres, bezpośrednio poprzedzający złożenie wniosku o prawo pomocy. Wprawdzie skarżąca nie przedłożyła wyciągów z rachunku bankowego ani ewidencji kasowej, z których wynikałoby w sposób jasny jakie są wpływy pieniężne na rachunek i do kasy firmy, jakie środki pieniężne są podejmowane, jednak o tym, że środki takie skarżąca zdobywa i obraca nimi świadczą przecież deklaracje VAT i deklarowane należności za dostawy i nabycia towarów i usług. Nie sposób zatem wykluczyć, że na konto bankowe i do kasy takie środki wpływają. Wskazane dokumenty, których nie dostarczono potwierdzałyby rzeczywisty stan finansów i możliwości płatnicze Spółki. Skarżąca twierdzi, że posiada jeden tylko rachunek bankowy i jest on zajęty przez urząd skarbowy, nie uniemożliwia to – w ocenie Sądu – przedłożenie wydruku bankowego w celu sprawdzenia, czy na tym rachunku nie znajdują się środki pieniężne (poza zablokowanymi), którymi strona może swobodnie dysponować. Wobec powyższego, uznając, iż przedstawione przez Spółkę informacje dotyczące jej sytuacji finansowej są niepełne i brak ich potwierdzenia w dokumentach źródłowych, Sąd uprawniony jest do oceny, iż wniosek Spółki jest nieuzasadniony. Podkreślenia wymaga, iż opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym, czego skarżąca nie uprawdopodobniła w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, Sąd, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.