I SA/Sz 62/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2006 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy M. z dnia [...] nr [...] zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. M. i G. M. są współwłaścicielami na prawach wspólności małżeńskiej nieruchomości położonej w P., stanowiącej działkę nr [...] o pow.[...] , w informacji w sprawie podatku od nieruchomości [...] na 2004 r. podatnik wykazał grunty o pow.[...] , budynek mieszkalny o pow.[...] , w tym w części kondygnacji powyżej [...] o pow. [...] oraz budynki pozostałe o pow.[...] . Decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), § 1 ust. 2 lit. e tiret 2 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia[...] . w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Zachodniopolskiego Nr 121, poz. 2249) Burmistrz Gminy ustalił G. M. podatek od nieruchomości za 2004 r. w kwocie [...] W uzasadnieniu podniósł, iż budynek stanowiący przedmiot opodatkowania nie służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych strony i bliskich jej osób, zatem budynek ten powinien podlegać opodatkowaniu wyższą stawką podatku od nieruchomości przewidzianą dla domów letniskowych. W odwołaniu od powyższej decyzji G. M. zarzucił, że opodatkowany budynek nie jest domem letniskowym, lecz budynkiem mieszkalnym. W domu tym strona przebywa regularnie wraz z rodziną, choć obowiązki zawodowe zmuszają go do częstego opuszczania domu. Podatnik ponosi przez cały rok koszty wywozu śmieci, mediów, opłaty za usługi telekomunikacyjne. Decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazało, że w postępowaniu nie ustalono czy opodatkowany budynek służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatnika i jego rodziny, a w szczególności strony nie zostały przesłuchane na okoliczność czy posiadają inne nieruchomości, czy i na jakiej podstawie pozostają zatrudnione, gdzie rozliczają się z podatku dochodowego, czy posiadają małoletnie dzieci uczęszczające do przedszkola lub szkoły, co pozwoliłoby na ocenę realnych możliwości i czasu przebywania podatnika i jego rodziny w P. Decyzją nr [...] z dnia[...] . Burmistrz Gminy M. ustalił G. M. podatek od nieruchomości za 2004 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podniósł, że strona nie zamieszkuje stale na terenie opodatkowanej nieruchomości, pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy i rozlicza się z osiąganych dochodów oraz pozostaje ubezpieczona na terenie Niemiec, żona strony pracuje, rozlicza się z podatku dochodowego i korzysta z podstawowej opieki zdrowotnej w B. Dzieci stron w wieku [...] lat uczęszczają do szkół na terenie Niemiec, natomiast najmłodszy syn w wieku [...] lat pozostaje wraz z żoną podatnika w B.. Wskazując na powyższe organ I instancji stwierdził, że budynek wchodzący w skład opodatkowanej nieruchomości powinien być opodatkowany stawkami podatku od nieruchomości przewidzianymi dla domów letniskowych. Dalej organ podaje, że żona podatnika nie figurowała i nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych i poszukujących pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy w G.. Natomiast z zeznań złożonych przez podatnika wynika, że żona strony poszukiwała pracy w Zespole Szkół w M., Szkole Podstawowej w C. oraz Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w C. Informacje te nie zostały jednak potwierdzone przez żadną z w/w szkół. Organ I instancji ustalił, że podatnik regularnie uiszcza opłaty za wywóz nieczystości oraz korzystanie z usług telekomunikacyjnych na terenie opodatkowanej nieruchomości, natomiast wysokość ponoszonych przez stronę opłat telekomunikacyjnych, po odliczeniu abonamentu, wynosi około [...] zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik podniósł, że posiada dokumenty wskazania lokalizacyjnego oraz zawiadomienia o oddaniu do użytkowania budynku mieszkalnego z 1998 r. Zarzucił również, iż jest zameldowany na pobyt stały na terenie opodatkowanej nieruchomości, którego nie mógłby otrzymać, gdyby nieruchomość służyła wyłącznie celom rekreacyjnym. Ponadto podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości. Decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał na potrzebę przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych w odwołaniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] Burmistrz Gminy M. ustalił G. M. podatek od nieruchomości za 2004 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podniósł, że podatnik zamieszkuje i pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy, rozlicza się z osiąganych dochodów oraz pozostaje ubezpieczony na terenie Niemiec, zatem ośrodek jego osobistych i majątkowych interesów znajduje się poza terenem opodatkowanej nieruchomości. Żona podatnika pozostaje zameldowana w B., tam też pracuje i korzysta z podstawowej opieki zdrowotnej. Starsze dzieci stron uczą się w szkołach niemieckich, natomiast najmłodsze dziecko przebywa wraz z żoną podatnika w B. Żadna ze stron nie poszukiwała pracy ani nie pozostaje zatrudniona w bezpośredniej bliskości opodatkowanej nieruchomości oraz nie rozlicza się z dochodów przed właściwym miejscowo urzędem skarbowym. Fakt opłacania przez strony opłat za wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne oraz opał może natomiast świadczyć jedynie o czasowym zamieszkiwaniu na terenie opodatkowanej nieruchomości. W związku z powyższym budynek znajdujący się na terenie przedmiotowej nieruchomości został opodatkowany stawkami podatku od nieruchomości przewidzianymi dla domów letniskowych. W odwołaniu od powyższej decyzji G. M. podniósł, iż fakt zatrudnienia i regulowania podatku dochodowego poza miejscem stałego zamieszkania, nie świadczy o tym, iż opodatkowana nieruchomość nie służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych rodziny podatnika. Stwierdził, że żona bezskutecznie poszukiwała pracy w Zespole Szkół w M., Szkole Podstawowej w C. oraz Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w C., ale kontakty z w/w szkołami miały charakter ustny. Ponadto podniósł, że regularnie opłaca świadczenia związane z utrzymaniem budynku stanowiącego przedmiot opodatkowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 233 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm), art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przywołując uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 r. sygn. akt FOK 2/02 i FOK 3/02 (publ. ONSA Nr 49 i 50 z 2003 r.), z dnia 12 kwietnia 2002 r. sygn. akt FPK 17/01 (publ. ONSA Nr 14 poz. 143 z 2002 r.) organ wskazał, że o kryterium kwalifikacji podatkowej nieruchomości decyduje sposób jej faktycznego wykorzystania, a skoro jak wykazało postępowanie budynek mieszkalny w Przyjezierzu nie stanowi centrum życiowe rodziny, to niezależnie od faktu wybudowania i oddania do użytku budynku stanowiącego przedmiot opodatkowania jako budynku mieszkalnego, sposób wykorzystania tego budynku przez strony w 2004 r. przesądza o opodatkowaniu go stawkami podatku od nieruchomości przewidzianymi dla budynków letniskowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie G. M. zarzucając naruszenie prawa poprzez przyjęcie, że budynek mieszkalny stanowiący jego własność należy dla celów ustalenia wysokości podatku od nieruchomości zakwalifikować jako budynek letniskowy a nie budynek mieszkalny wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Burmistrza Gminy M.. Wskazał, że w obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej, przy uwzględnieniu dużej mobilności osób w związku z podejmowaną poza miejscem zamieszkania pracą, coraz częściej o miejscu zamieszkania będzie przesądzał zamiar danej osoby manifestujący się przebywaniem w tym miejscu. Ponadto podniósł, że ustaleń i rozważań prawnych NSA poczynionych w tych sprawach nie można automatycznie przenosić do niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosło o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga jest zasadna. Wobec bezspornego stanu faktycznego a sprowadzającego się do ustaleń, że G. M. pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy i rozlicza się z osiąganych dochodów oraz pozostaje ubezpieczony na terenie Niemiec, M. M. pracuje, rozlicza się z podatku dochodowego i korzysta z podstawowej opieki zdrowotnej w B.. Dzieci w wieku [...] lat uczęszczają do szkół na terenie Niemiec, natomiast najmłodszy syn w wieku [...] lat pozostaje wraz z M. M. w B.; G. M. otrzymał wskazanie lokalizacyjne na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego położonego w P. na działce nr[...] , Burmistrz Gminy M. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania działki dla inwestycji – budynek mieszkalny wolnostojący, oddany on został do użytku jako budynek mieszkalny - kwestią sporną jest kwalifikacja podatkowa budynku znajdującego się na terenie opodatkowanej nieruchomości. Współwłaścicielami budynku są M. i G. M.. Jeżeli bowiem budynek ten jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, z 2002 r., poz. 84 ze zm.) to podlega opodatkowaniu stawkami podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł za [...] powierzchni użytkowej, stosownie do § 1 ust. 2 lit. a uchwały [...] Rady Miejskiej w Moryniu z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości. Natomiast w przypadku, gdy budynek ten jest budynkiem letniskowym, wówczas zgodnie z § 1 ust. 2 lit. e tiret 2 ww uchwały podlega opodatkowaniu wyższą stawką podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł za [...] powierzchni użytkowej. Wobec braku definicji budynku mieszkalnego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, należy poszukiwać znaczenia tego pojęcia poprzez wykładnię systemową, w innych unormowaniach prawnych oraz poprzez wykładnię językową regułę słownikową w dostępnych słownikach języka polskiego. Aktualne akty prawne rangi ustawowej nie zawierają wprost definicji "budynku mieszkalnego". Pojęciem tym posługuje się normodawca w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stwierdzając, że ilekroć jest mowa o budynku mieszkalnym – to rozumie się przez to budynek wielorodzinny, dom mieszkalny zawierający nie więcej niż 4 mieszkania, dom jednorodzinny oraz dom mieszkalny w zabudowie zagrodowej. Również niewiele wyjaśnia pojęcie budynków mieszkalnych rodzinnych stałego zamieszkania określone w Klasyfikacji Obiektów Budowlanych pod symbolem 11. Natomiast w Słowniku języka polskiego pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 162, oraz w Słowniku współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996, s. 518 wskazuje się, iż pod określeniem budynek mieszkalny, należy m.in. rozumieć budynek służący, przeznaczony, nadający się do mieszkania, zamieszkiwania. Także w doktrynie prawa podatkowego za budynek mieszkalny przyjęło się uważać całość pomieszczeń, mieszczących się w bryle budynku, związanych z szeroko pojętą funkcją zamieszkiwania. Bezspornie przywołane znaczenie pojęcia "budynek mieszkalny" wskazują, że główny nacisk kładziony jest na spełnianie przez te budynki funkcji mieszkalnych. I za takim znaczeniem tego pojęcia w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, zdaniem Sądu, należy się opowiedzieć. W art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. Nr 100, z 2000 r., poz. 1086 ze zm.) stwierdzono m.in., że podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. W ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej na podstawie rozporządzenia z 29 marca 2001 r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454), winny być, zawarte dane niezbędne do określenia rodzaju budynku, w tym również budynku mieszkalnego. W związku z tym, jeżeli dany budynek figuruje w ewidencji budynków, łatwo można ustalić, jaki jest to rodzaj budynku, w razie wątpliwości, co do rodzaju budynku, organ winien wystąpić ze stosownym zapytaniem do właściwego wydziału urzędu gminy. O ile w gminie funkcjonują jedynie ewidencje gruntów, w których zawarte są informacje dotyczące nieruchomości gruntowych, nie zwalnia to organu podatkowego od wystąpienia w razie wątpliwości, co do rodzaju budynku, ze stosownym zapytaniem do właściwego wydziału urzędu gminy. Uzyskanie takiej informacji jest, konieczną przesłanką ustalenia w postępowaniu podatkowym niezbędnych danych dla prawidłowego opodatkowania budynku. Gdy właściwy wydział geodezyjno-kartograficzny nie dysponuje informacjami dotyczącymi danego budynku, organ podatkowy winien kierować się zapisami dokumentacji budowlanej danego budynku - decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projektu budowlanego, pozwolenia na budowę, decyzji o dopuszczeniu budynku do użytkowania itp., gdzie znajduje się, dokonane przez uprawniony organ, precyzyjne określenie rodzaju budynku. Dokumentacja budowlana jest w takim przypadku właściwa do określenia rodzaju budynku na potrzeby opodatkowania, co wynika pośrednio z jego definicji zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z nią, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a więc obiekt, którego zasady wznoszenia i eksploatacji określone są w ustawie Prawo budowlane, gdzie jest również uregulowany tryb wydawania tych decyzji. W decyzjach tych wyraźnie określony jest rodzaj wznoszonego, czy też oddanego do użytku obiektu. W analizowanej sprawie ten sposób ustalenia rodzaju budynku został przez organy podatkowe bezzasadnie odrzucony. Organy rozstrzygnęły problem określenia rodzaju budynku, bez uciekania się do informacji zawartych w zasobie geodezyjno-katograficznym czy przedstawionej przez skarżącego dokumentacji budowlanej, tworząc odmienne od zawartego w powołanym art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, kryterium ustalenia rodzaju budynku tj. faktycznego wykorzystywania na cele mieszkalne. Zdaniem Sądu organ podatkowy, nie ma podstaw do kwestionowania określenia rodzaju budynku zawartego w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o dopuszczeniu budynku do użytkowania. Decyzje te są bezspornie w rozumieniu art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1991 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), dokumentem urzędowym, które to dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Powoływanie się przez organy na uchwały NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r. i z dnia 1 lipca 2002 r. nie znajduje w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, uzasadnienia. O ile bowiem NSA rozważał kwestię klasyfikacji do budynku mieszkalnego, budynku, który wybudowany został jako letniskowy, o tyle w rozstrzyganej sprawie z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego w trakcie postępowania podatkowego nie wynika, żadna wątpliwość co do funkcji budynku położonego w P., na taką też wątpliwość – z uwagi na dokumentację budowlaną - nie wskazały organy prowadzące postępowanie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie miały miejsce tego rodzaju uchybienia. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Oznacz to, że w przypadku małżonków, którzy są współwłaścicielami nieruchomości, są oni oboje podatnikami tego podatku a decyzja winna ustalać podatek na imię obojga i obojgu doręczona. W decyzjach będących przedmiotem zaskarżenia, pomimo wskazania w uzasadnieniu decyzji na współwłasność nieruchomości położonej w P., organ ustalił i doręczył decyzje jedynie G. M., pomijając w postępowaniu M. M. Uznając zatem, zarzuty skargi za uzasadnione, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego orzeczono po myśli art. 200 wymienionej wyżej ustawy