I SA/Sz 62/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2004 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca J. K. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca wskazała, że w dniu [...] r. Urząd Skarbowy w K. dokonał zajęcia jej rachunku bankowego (osobistego oraz firmowego), a także zajęcia wynagrodzenia za pracę, w związku z tym nie posiada żadnych środków finansowych pozwalającymi ponieść koszty wpisu sądowego. Skarżąca podała, że do jej dyspozycji pozostaje kwota [...] zł, z tych środków musi pokryć koszty lekarstw. W związku ze złym stanem zdrowia strona przebywała 9 miesięcy na zwolnieniu lekarskim i w szpitalu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca wpisała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem I. K. oraz synem K. K., natomiast w oświadczeniu majątkowym, że posiada dom o pow. 90 m kw. oraz oszczędności w wysokości [...] zł. Ponadto skarżąca wykazała nieściągalną wierzytelność w kwocie [...] zł. Miesięczne dochody rodziny to kwota łącznie [...] zł brutto z wynagrodzenia za pracę skarżącej oraz z tytułu umów zlecenia wykonywanych przez jej małżonka. Skarżąca, wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. nadesłała: 1. odpis rocznego zeznania podatkowego skarżącej za 2009 r., w którym zadeklarowała łączne przychody ze stosunku pracy i działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochody w kwocie [...] zł, zaliczki na podatek w kwocie [...] zł, podatek po odliczeniach w kwocie [...] zł, nadpłatę w wysokości [...] zł; 2. odpis rocznego zeznania podatkowego męża skarżącej za 2010 r., w którym zadeklarował, przychody ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochody w kwocie [...] zł, zaliczkę pobraną przez płatnika w kwocie [...] zł, nadpłatę podatku w kwocie [...] zł; 3. kopię zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. o zajęciu wynagrodzenia skarżącej na kwotę [...] zł; 4. zaświadczenie Liceum Ogólnokształcącego w K. z dnia 1 marca 2011 r., zaświadczające, że syn skarżącej K. K. w roku szkolnym [...] uczęszcza do trzeciej klasy liceum; 5. wykaz miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny wynoszących łącznie [...] zł (w tym są: opłaty za media, wydatki na żywność, na edukację syna, na leczenie), a także faktury VAT: za energię elektryczną z dnia 10 stycznia 2011 r. na kwotę [...] zł, za telefon z dnia 7 października 2010 r. na kwotę[...] zł, za wodę i ścieki z dnia 30 listopada 2010 r. na kwotę [...] zł, za gaz z dnia 21 grudnia 2010 r. na kwotę [...] zł; 6. dokumenty dotyczące prowadzonych z wniosku skarżącej lub jej męża postępowań egzekucyjnych z 2007 r., 2008 r., 2009 r. i 2010 r. m. n. O ich umorzeniu wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji i zawieszeniu z uwagi na śmierć dłużnika, oddaleniu wniosku o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego; 7. wyciąg z ewidencji sprzedaży prowadzonej przez skarżącą w ramach działalności gospodarczej w zakresie usług elektroinstalacyjnych za I kwartał 2011 r., z której wynika, iż w okresie styczeń 2011 r. i luty 2011 r. łączna wartość sprzedaży brutto wyniosła [...] zł; 8. wyciąg z rachunku bankowego skarżącej i jej syna w PKO SA za okres od 1 grudnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. zajętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kamieniu Pomorskim z saldem w kwocie [...] zł, z którego wynika kwota potrącenia [...] zł; 9. wyciąg z rachunku bankowego K. J. Zakładu "E." w Banku Spółdzielczym w W. ze stanem na koniec 31 grudnia 2010 r. w kwocie [...] zł; 10. kopię pisma skarżącej z dnia [...] r. skierowanego do pracodawcy, informującego, że od dnia [...] r. przebywała w szpitalu, kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego, a także kopie faktur VAT za zakup leków z maja 2010 r., grudnia 2010 r., lutego 2011 r.; 11. oświadczenie I. K. z dnia 5 marca 2011 r., z którego wynika, że od 1 grudnia 2010 r. do 1 marca 2011 r. nie uzyskał żadnego dochodu z umów zleceń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony, nie wykazała ona bowiem w sposób przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Koszty te na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie przedstawiła pełnej i wyczerpującej informacji o swoich możliwościach finansowych. Wezwana do przedłożenia stosownych dokumentów, nie wywiązała się w całości z nałożonego na nią zobowiązania, co sprawia, że jej oświadczenia nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei uniemożliwia przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca w swoim wniosku podała, że jej trzyosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę i umów zlecenia wynoszących łącznie [...] zł brutto. Realizowane zajęcia egzekucyjne (z wynagrodzenia za pracę i rachunków bankowych strony) powodują, że do dyspozycji ma jedynie kwotę [...] zł. Miesięczne wydatki rodziny, według oświadczenia skarżącej i dokumentów to kwota ok. [...] zł, przy czym nie wykazano z tego tytułu żadnych zaległości, co oznacza, że są opłacane na bieżąco ze środków pieniężnych, którymi dysponuje rodzina. Ponadto skarżąca wykazała, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Przede wszystkim należy wskazać, że skarżąca nie przedłożyła zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za pracę i potrącenia egzekucyjnego, nie podając przyczyn tego braku. Nie sposób zatem zweryfikować istotnej informacji o wysokości jej dochodów z tego tytułu, a także tego, że zajęcia egzekucyjne faktycznie ograniczają jej dochody do kwoty [...] zł, jak podaje. Poza tym, w formularzu PPF skarżąca w ogóle nie podała wysokości dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Z przedłożonych dokumentów wynika, że w ramach tej działalności dysponuje środkami pieniężnymi – w ewidencji sprzedaży wykazano bowiem, że w styczniu i lutym 2011 r. wystawiła dwie faktury na kwoty [...] zł brutto. Działalność gospodarcza jest zatem prowadzona, co oznacza, że skarżąca ma możliwości uzyskania środków pieniężnych. Ponadto, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa brak spodziewanych zysków z działalności gospodarczej nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie wykonała także należycie wezwania referendarza sądowego w zakresie przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. Zobowiązanie bowiem obejmowało wyciągi z kont skarżącej i jej męża z okresu trzech miesięcy (a zatem chodziło o grudzień 2010 r., styczeń 2011 r. i luty 2011 r.), a przedstawiono dwa wyciągi z konta osobistego skarżącej i jej syna oraz konta firmowego strony za grudzień 2010 r. Skarżąca wykonując wezwanie nie ustosunkowała się w żaden sposób do powyższego zobowiązania, nie podając przyczyn potraktowania go w sposób wybiórczy. Wobec tego uniemożliwiła weryfikację oświadczenia w zakresie braku środków pieniężnych pozwalających na poniesienie wpisu od skargi. Powyższe okoliczności, ponoszenie wydatków przekraczających wykazane dochody, brak pełnej dokumentacji w zakresie wysokości dochodów i braku środków pieniężnych na rachunkach bankowych, świadczą, że skarżąca nie przedstawia pełnej informacji o swojej sytuacji i możliwościach płatniczych, ale podaje tylko takie dane, które mają świadczyć o złej kondycji finansowej. Bierna postawa i uchylenie się od przedłożenia wszystkich dokumentów potwierdzających twierdzenia skarżącej, a także posiadanie stałych źródeł utrzymania i oszczędności skutkują zatem tym, że wniosek nie może zostać rozpoznany pozytywnie. W świetle powyższego należało uznać, iż skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.