I SA/Sz 623/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2016 rok oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia 19 maja 2017 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] i Miasta [...] z siedzibą w [...] z dnia 06 kwietnia 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania [...] [...] (dalej: "Strona" lub "Skarżący"), płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 11 czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...]wpłynął wniosek Strony o przyznanie płatności do gruntów rolnych, w którym zadeklarowano do płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (tzw. płatności ONW) działki rolne o powierzchni [...] ha, w tym działki ewidencyjne o numerach [...] . Strona ubiegała się również o przyznanie płatności do owiec. Wraz z wnioskiem Strona złożyła m.in. oświadczenie z dnia 2 czerwca 2016 r., że do zadeklarowanych działek o numerach [...] posiada tytuł prawny – wskazane umowy dzierżawy z Agencją Nieruchomości Rolnych, przy czym w odniesieniu do działki nr [...] Strona wskazała, że umowa ta zawarta została 2 czerwca 2016 r. Kolejnym oświadczeniem z dnia 31 sierpnia 2016 r. Strona wskazała, że do zadeklarowanych działek o numerach [...] posiada tytuł prawny – wskazane umowy dzierżawy z Agencją Nieruchomości Rolnych. Oświadczenie to różniło się od oświadczenia załączonego do wniosku o płatność, albowiem nie wskazywało jakiejkolwiek daty zawarcia powołanych umów. Organ I instancji wezwał Stronę do przedłożenia do wglądu umowy dzierżawy działek nr [...]. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezłożenie wyjaśnień przez Stronę będzie miało wpływ na wydanie decyzji w sprawie płatności. Strona nie wykonała wezwania organu przedkładając w miejsce żądanych umów pisemne oświadczenie z dnia 5 kwietnia 2017 r., w którym wskazała, że dnia 12 i 13 kwietnia 2016 r. uczestniczyła w przetargu na dzierżawę ww. działek ogłoszonym przez ANR w [...] Agencja ta pismem z dnia 4 maja 2016 r. poinformowała Stronę o wyborze oferty Strony wzywając jednocześnie do złożenia dodatkowych dokumentów i zabezpieczenia. Strona oświadczyła, że wezwanie ANR wykonała do dnia 17 maja 2016 r. i w tym samym miesiącu dokonano wskazania granic administracyjnych gruntów, na których Strona – również w maju 2016 r. – rozpoczęła prace polowe. Natomiast dnia 24 maja 2016 r. podpisano protokół z wiarygodności finansowej. Organ I instancji ww. decyzją z dnia 06 kwietnia 2017 roku w sprawie przyznania płatności ONW, przyznał Stronie płatność w kwocie [...] zł do powierzchni [...] ha zamiast do wnioskowanej przez Stronę powierzchni [...] ha uznając, że Strona na dzień 31 maja 2016 r. nie posiadała tytułu prawnego do ww. działek [...] , [...] i [...] , które to działki wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Tym samym, jak uznał organ, Strona nie spełniła warunku przyznania wnioskowanej do spornych działek płatności wynikającego z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2017.562 ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach ONW"). Strona zaskarżyła powyższą decyzję odwołaniem złożonym do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazując, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, albowiem wygrała przetarg na dzierżawę gruntów z ANR, który odbył się w dniach 12 i 13 kwietnia 2016 r. Strona podniosła, że w maju uczestniczyła we wskazaniu granic administracyjnych i rozpoczęła prace polowe polegające na odkrzaczaniu, karczowaniu krzaków i uprawach rolnych. Protokół z wiarygodności finansowej podpisany został przez komisję w dniu 24 maja 2016 r. W związku z powyższym Strona uznała, że została pełnoprawnym dzierżawcą gruntów ANR. Do odwołania Strona dołączyła pismo ANR z dnia 4 maja 2016 r., w którym została zawiadomiona, że jej oferta na działkę nr [...] została wybrana jako najkorzystniejsza. Organ odwoławczy ww. decyzją z dnia 19 maja 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. 20 ust. 4 ustawy o płatnościach ONW oraz § 2, § 5 ust. 1 pkt 6 lit. 1a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.364.; dalej: "rozporządzenie ONW"), określających warunki przyznania płatności ONW. Organ wskazał ponadto, że Strona, pomimo wezwania przez organ I instancji ani nie przedłożyła ani nie okazała umów dzierżawy dotyczących zadeklarowanych do płatności działek nr [...] , [...] oraz [...] . Organ wskazał także, iż podstawie danych, dotyczących gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zawartych w rejestrach prowadzonych przez ANR, przekazanych ARiMR w roku 2016 r. ustalono, że w rejestrze tym brak jest zapisu o posiadaniu przez Stronę tytułu prawnego spornych działek do dnia 31 maja 2016 r. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że skoro na dzień 31 maja 2016 r. Strona nie dysponowała tytułem prawnym do ww. działek to płatności do nich nie mogły zostać przyznane pomimo podnoszonych przez Stronę okoliczności dotyczących udziału we wskazanym przetargu i objęcia spornych działek w posiadanie w maju 2016 r. Powyższe stanowiło podstawę uznania przez organ odwoławczy, że organ I instancji prawidłowo wyliczył, iż Stronie przysługuje do powierzchni [...] ha płatność ONW w wysokości [...] zł. Strona zaskarżyła ww. decyzję organu odwoławczego skargą złożoną do tutejszego Sądu wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji i wydanie decyzji przyznającej płatność zgodnie z wnioskiem. Do skargi Skarżący załączył zawarte dnia 2 czerwca 2016 r. pomiędzy m.in. Skarżącym jako Dzierżawcą i [...] w [...] w [...] jako Wydzierżawiającą umowy dzierżawy spornych działek wraz z protokołami zdawczo-odbiorczymi z dnia 2 czerwca 2016 r., wniosek z dnia 5 maja 2016 r. o wskazanie granic geodezyjnych działki nr [...] oraz protokół z kontroli z dnia 17 października 2016 r. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że jego wniosek o przyznanie płatności dotyczył działek, co do których posiadał tytuł prawny - umowę dzierżawy z Agencją Nieruchomości Rolnych zawartą w dniu 02 czerwca 2016 r. O posiadaniu i faktycznym użytkowaniu przedmiotowej nieruchomości przez Skarżącego przed 31 maja 2016 r., za wiedzą i przyzwoleniem ANR, w ocenie Skarżącego świadczyć mają także, wskazywane już wcześniej okoliczności, tj. wygranie przeprowadzonego przez ANR przetargu w dniach 12 i 13 kwietnia 2016 r., przekazanie działek protokołem komisji ANR z dnia 24 maja 2016 r. oraz uczestniczenie we wskazaniu granic administracyjnych nieruchomości, rozpoczęcie ich odkrzaczania, karczowania a następnie uprawy. Skarżący wskazał ponadto, że zawarcie umowy dzierżawy dopiero w dniu 2 czerwca 2016 r. spowodowane było wyłącznie zwłoką ze strony ANR, gdyż już 24 maja 2016 r. spełnione zostały warunki do jej zawarcia. W ocenie Skarżącego stan ten należy potraktować, iż była to forma ustnego życzenia ze strony ANR. Strona wskazała także, że nie jest prawdą jakoby nie przedłożyła do wglądu w dniu 03 kwietnia 2017 r. umowy dzierżawy dotyczącej spornych działek. Dyrektor [...] ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017.1369, ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz 622/17 i I SA/Sz 623/17 do łącznego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd postanowił dopuścić dowód z załączonych do skargi dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa w zakresie określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora [...] ARiMR z dnia 19 maja 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla powiatu [...] i Miasta [...] z siedzibą w [...] z dnia 06 kwietnia 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania Skarżącemu, płatności ONW na rok 2016. Oceniając wydane w sprawie decyzje Sąd uznał, że nie naruszają one ani przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania ani przepisów prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie istota sporu dotyczy zasadności odmowy przyznania Skarżącemu płatności ONW za 2016 r. do – wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa – działek nr [...] , [...] i [...] z uwagi na fakt braku do nich po stronie Skarżącego, na dzień 31 maja 2016 r., tytułu prawnego. W ocenie organów Skarżący nie posiadał na dzień 31 maja 2016 r. tytułu prawnego do spornych działek, albowiem umowa dzierżawy ww. działek została zawarta przez Skarżącego z ANR po tej dacie, a ponadto z danych jakie ANR przekazała ARiMR w roku 2016 przy działkach ewidencyjnych nr [...] , [...] oraz [...] nie widnieje zapis aby Skarżący posiadał tytułu prawny do spornych działek do dnia 31 maja 2016 r. W ocenie natomiast Skarżącego na dzień 31 maja 2016 r. posiadał on tytuł prawny do spornych działek, albowiem wygrał przetarg na dzierżawę gruntów z ANR, który odbył się w dniu 12 i 13 kwietnia 2016 r. Ponadto dnia 24 maja 2016 r. podpisany został przez komisję Protokół z wiarygodności finansowej, i Skarżący już maju uczestniczył we wskazaniu granic administracyjnych spornych działek oraz rozpoczął na nich prace polowe. W ocenie Sądu ze stanowiskiem Skarżącego nie można się zgodzić. Przede wszystkim wskazać należy, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez organy za podstawę rozstrzygnięcia został ustalony prawidłowo, nie budzi wątpliwości w świetle zebranych dowodów i nie został skutecznie podważony przez Skarżącego, a organy Agencji zastosowały właściwe przepisy prawne ustanowione na poziomie krajowym i unijnym, które określają zasady i warunki dotyczące składania i przyznawania płatności ONW za rok 2016 r. Sąd wskazuje, że zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW, rolnikowi przysługuje płatność ONW, jeżeli łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f) rozporządzenia nr [...] , położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr [...] , posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha. Zgodnie natomiast z art. 20 ust. 4 ustawy o płatnościach ONW jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 (pkt.12 - płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami) - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 pkt. 6 lit. 1a rozporządzenia ONW w przypadku, o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o płatnościach ONW we wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do użytków rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do których ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny. Przekładając powyższe przepisy na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazuje, że Skarżący składając wniosek o sporną płatność oświadczył, że do działek nr [...] , [...] oraz [...] wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa posiada tytuł prawny - umowy dzierżawy nr [...] oraz [...] . W oświadczeniu z dnia 02 czerwca 2017 roku wskazał ponadto, że umowa nr [...] zawarta została w dniu 02 czerwca 2016 roku. Strona pomimo wezwania przez organ I instancji do okazania umów dzierżawy, umów tych – pomimo obecnych twierdzeń - ani nie okazała ani nie przedłożyła. Sąd zauważa bowiem, że brak jest w tym zakresie w aktach sprawy wzmianki czy też jakiegokolwiek dokumentu, potwierdzającego obecne twierdzenia Skarżącego. Tym samym, w toku postępowania przed organami ARiMR Skarżący oświadczył, że tytuł prawny do spornych działek wywodzi z ww. umów dzierżawy nie zaś z jakiegokolwiek innego tytułu prawnego, w tym m.in. z umowy użyczenia. Sąd wskazuje ponadto, że weryfikacja danych wymaganych do przyznania spornej płatności dokonywana jest przez organy ARiMR nie tylko w oparciu o oświadczenia Beneficjentów płatności lecz również w oparciu o dane przekazywane ARIMR na mocy przepisów prawa. I tak zgodnie z § 3a ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz.U.2004.10.90 ze zm.) Agencja Nieruchomości Rolnych, w terminie do dnia 30 maja danego roku, udostępnia z urzędu ARiMR, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez Agencję Nieruchomości Rolnych, obejmujące: a) identyfikator działki ewidencyjnej zawarty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego; b) dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu położonego na działce ewidencyjnej, o której mowa w pkt 1, na podstawie stosunku prawnego łączącego ten podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych, w tym między innymi datę nawiązania stosunku prawnego i okres, na jaki został nawiązany. Jak wskazały organy ARiMR, z danych jakie Agencja Nieruchomości Rolnych przekazała ARiMR w roku 2016 nie wynika aby Skarżący na dzień 31 maja 2016 r. posiadał tytuł prawny do spornych działek, w tym w szczególności w postaci umowy użyczenia, na którą w treści skargi powołuje się Skarżący lub umowy dzierżawy wskazanej w oświadczeniu Skarżącego z dnia 2 czerwca 2016 r. załączonym do wniosku o płatność i oświadczeniu Skarżącego z dnia 31 sierpnia 2016 r. przedłożonym w toku postępowania w sprawie. Zasadnie zatem przyjęły organy, że Skarżący na dzień 31 maja 2016 r. nie posiadał tytułu prawnego do spornych działek. Prawidłowo tym samym odmówiono Skarżącemu płatności ONW do nich za 2016 r. Sąd podkreśla jednocześnie, że w toku postępowania organy ARiMR nie kwestionowały ani faktu, że Skarżący dokonywał zabiegów na ww. działkach nr [...] , [...] , [...] przed dniem 31 maja 2016 r. ani faktu dokonywania przez Skarżącego i ANR czynności związanych z przetargiem na dzierżawę spornych działek. Organy zasadnie jednakże uznały, na podstawie ww. przepisów, że w odniesieniu do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa warunkiem koniecznym przyznania płatności ONW jest posiadanie na dzień 31 maja tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do płatności – takiego zaś tytułu Skarżący, według faktów znanych organom z urzędu nie posiadał a ponadto w toku postępowania Skarżący nie przedłożył – pomimo wezwania organów - tytułu prawnego na dzień 31 maja 2016 r. do spornych gruntów. Ustalenia organów w powyższym zakresie potwierdziły przedłożone przez Skarżącego wraz ze skargą dowody z dokumentów, tj. umów dzierżawy z dnia 2 czerwca 2016 r. (a zatem zawartych po dniu 31 maja 2016 r.) dotyczących spornych działek. Sąd podkreśla ponadto, że strony ww. umów, w tym Skarżący, zgodnie postanowiły, że umowy te obowiązują od dnia podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego do dnia 30 września 2026 r. (§ 3 ww. umów) Protokoły zdawczo-odbiorcze spornych gruntów podpisane zostały natomiast dnia 2 czerwca 2016 r. – w odniesieniu do działki [...] i [...] zaś w odniesieniu działki nr [...] Skarżący nie wykazał, że protokół ten podpisany został przed dniem podpisania umowy. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Skarżący nie zakwestionował skutecznie ustaleń organów w zakresie braku po stronie Skarżącego na dzień 31 maja 2016 r. tytułu prawnego do spornych działek. W związku z powyższym uznać należało, że Skarżący na dzień 31 maja 2016 r. nie posiadał tytułu prawnego do spornych działek, w związku z czym, zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, organy zasadnie odmówiły Skarżącemu wnioskowanej do nich płatności ONW za 2016 r. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151 P.p.s.a., o oddaleniu skargi.