I SA/Sz 631/10

PostanowienieWSA w Szczecinie2010-09-16

Skład orzekający: Aleksandra Jawoszek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jeśli wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ale jednocześnie istnieje realna możliwość partycypacji w kosztach?
Ratio decidendi
Osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, jeśli wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednakże, nawet w takiej sytuacji, sąd może odmówić całkowitego zwolnienia, jeśli istnieją podstawy do uznania, że strona powinna partycypować w kosztach, np. ze względu na realne możliwości finansowe innych członków gospodarstwa domowego lub możliwość zdobycia dodatkowych środków przez stronę.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług. Skarżąca utrzymuje się z renty rodzinnej, mieszka z matką i bratem, z których jeden nie pracuje z powodu choroby, a drugi prowadzi działalność gospodarczą. Skarżąca wykazała koszty utrzymania przekraczające jej dochody, ale sąd uznał, że istnieje realna możliwość partycypacji w kosztach sądowych ze względu na dochody brata i możliwość zdobycia dodatkowych środków przez skarżącą.
Rozstrzygnięcie
Przyznano J. C. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę minimalnego wpisu przewidzianego przepisami w sprawach podatkowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005r. p o s t a n a w i a: przyznać J. C. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł W dniu 27 sierpnia 201[...] r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., J. C. złożyła wniosek o zwolnienie w całości z ponoszenia kosztów sądowych, który uzupełniła składając urzędy formularz PPF. Z uzasadnienia wniosku, pisma uzupełniającego wniosek i nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką M. C. i bratem M. C.. J. C. w tym roku ukończyła liceum w S. i od października 2010 r. rozpocznie naukę na Uniwersytecie S., a utrzymuje się z renty rodzinnej w kwocie[...] zł, którą w całości wydatkuje na siebie – opłacenie stancji, zakup wyżywienia, dojazdy, zakup książek i pomocy naukowych, odzieży, środków czystości. M. C. nie pracuje, utrzymuje się z renty chorobowej z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie [...] zł, z czego na leki wydatkuje kwotę [...] zł, choruje na kręgosłup oraz ma problemy z krzepliwością krwi. Skarżąca mieszka w domu stanowiącym własność rodzeństwa – M. i A.; siostra A. po ślubie wyprowadziła się i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. W bieżącym utrzymaniu pomaga skarżącej M. C. z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż otrzymywane przez skarżącą środki pieniężne nie wystarczają na pokrycie wszystkich wydatków. Wykazane koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. [...] zł (szczegółowy wykaz wydatków oraz rachunki i faktury – k. 72 – 77). W oświadczeniu majątkowym skarżąca wykazała 1/2 domu o pow. [...] m kw.; innego majątku nieruchomego wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych nie wykazała. W rubryce formularza dotyczącej dochodów wpisano rentę M. C. w kwocie [...] zł, rentę rodzinną J. C. w kwocie [...] zł oraz dochody z działalności gospodarczej M. C. w kwocie [...] zł miesięcznie. W piśmie uzupełniającym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca oświadczyła, że w miesiącu lipcu 2010 r. pracowała na umowę zlecenia przez dwa tygodnie, za co otrzymała jednorazowe wynagrodzenie w kwocie [...] zł, które wydatkowała na zakup odzieży. Ponadto wyjaśniono, że M.C. nie pozostaje w związku małżeńskim oraz nie posiada dzieci na utrzymaniu, a także, że M. C. nie posiada rachunków bankowych. Z nadesłanego odpisu zeznania PIT 36L za 2009 r. wynika, że M. C. za ubiegły rok podatkowy zadeklarował z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej przychód w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, stratę w kwocie [...] zł. Ponadto z przedłożonych ewidencji VAT dotyczących firmy M. C. (A. H.) z okresu od stycznia 2010 r. do lipca 2010 r. w zakresie podatku należnego zaewidencjonował kwotę [...] zł, podatku naliczonego kwotę [...] zł, a w poszczególnych miesiącach tego okresu - znaczne kwoty podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy wynoszące nawet ponad [...] tys zł. Z pozostałych dokumentów księgowych wynika także, że M. C. opłaca podatek liniowy, a jego przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej od stycznia 2010 r. do lipca 2010 r. wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły [...] zł, dochód wyniósł kwotę [...] zł. Natomiast M. C. w rocznym zeznaniu za 2009 r. PIT - 37 zadeklarowała przychody z renty w wysokości [...] zł, nadpłatę w kwocie [...] zł. Przedłożono także: 1. wyciągi z rachunku bankowego M. C. związanego z działalnością gospodarczą za okres od 1 czerwca 2010 r. do 6 września 2010 r., którego saldo końcowe wynosiło [...] a także zestawienie operacji na prywatnym rachunku bankowym M. C. za okres od 30 maja 2010 r. do 6 września 2010 r., którego saldo końcowe wynosiło [...] zł; 2. wyciąg z rachunku bankowego skarżącej J. C. zawierający zestawienie operacji za okres od 1 czerwca 2010 r. do 7 września 2010 r., z którego wynika saldo końcowe w kwocie [...] zł; 3. zaświadczenie Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia[...] . o tym, że M. C. i J.C. nie korzystają z pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceniając złożony przez wnioskodawczynię wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należy stwierdzić, że wykazała, że nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania w całości bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Albowiem wpis od skargi w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł. Ponadto skarżąca jest obowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w innej sprawie w kwocie [...] zł, a także solidarnie z M. C. w dwóch sprawach łącznie w kwocie [...] zł. Analiza złożonych oświadczeń i dokumentów prowadzi do wniosku, że poniesienie wszystkich kosztów sądowych przekracza możliwości finansowe skarżącej, na co wskazuje brak oszczędności, niezdolność do podjęcia pracy przez M. C., niewielkie dochody z renty chorobowej M.C. i rodzinnej skarżącej, brak majątku, pozostawanie na utrzymaniu M. C.. Jednakże brak jest podstaw, w świetle zasady z art. 199 p.p.s.a, aby uznać, że skarżąca nie powinna w ogóle partycypować w kosztach postępowań sądowych, w których uczestniczy. Biorąc pod uwagę rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej przez M. C., o czym świadczą wysokość przychodów z tej działalności (strata podatkowa jest jedynie wynikiem rachunkowym i nie świadczy o braku możliwości finansowych), obroty w podatku VAT, a także przepływy pieniężne na rachunkach bankowych M. C. oraz to, że przedmiot sprawy wiąże się ze sprawami rodzinnymi wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, należało stwierdzić, że istnieje realna możliwość, aby wpis sądowy pomniejszony do kwoty [...] zł (minimalny wpis przewidziany przepisami w sprawach podatkowych) w rozpoznawanej sprawie został uiszczony z pomocą M. C.. Poza tym, jak wynika ze złożonych oświadczeń i wyciągu bankowego, J. C. jest w stanie zdobyć dodatkowe środki pieniężne (pracowała bowiem już na umowę zlecenia) i - rezygnując z części wydatków, których nie można uznać za uzasadnione i zaspokajających podstawowe potrzeby życiowe skarżącej – ponieść koszty sądowe. Powyższe oznacza, że skarżąca będzie zobowiązana do uiszczenia kwoty [...] zł, a w pozostałym zakresie będzie korzystać z prawa pomocy. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło