I SA/Sz 633/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] nr [...] odmawiającą A. C. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł. A. C. wnioskiem z 18 lutego 2009 r. zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości podatkowych "z końca lat 90-tych" związanych z zakładem utylizacyjnym w M., który odziedziczyła po mężu B. K. Uzasadniając swój wniosek, podniosła, że gmina miała możliwość uzyskania zaległości podatkowych od Spółki "U", którą syndyk sprzedał w 2007 r. za [...] zł. Podatniczka wskazała także, iż wnosi o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia zaległości podatkowej, gdyż jest starszą osobą, ma [...] lat, jest schorowana, dużo wydaje na leki i nie posiada własnego mieszkania. Burmistrz decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił udzielenia żądanej ulgi podatkowej, albowiem nie stwierdził istnienia ustawowych przesłanek określonych w art. 67a Ordynacji podatkowej. Po przeanalizowaniu sytuacji wnioskodawczyni, organ I instancji uznał, że jest ona trudna, ale prowadzona egzekucja nie zagraża egzystencji wnioskodawczyni, gdyż z renty w wysokości [...] zł, po potrąceniach egzekucyjnych, na utrzymanie pozostaje jej 1.525,48 zł, a w ostatnim czasie nie wystąpiły żadne okoliczności, które możnaby uznać za przesłanki do udzielenia ulgi podatkowej. A. C. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie, w którym wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy i umorzenie zaległości podatkowej. Następnie, wskazała, że za długi podatkowe po jej mężu odpowiadała w całości Spółka "U", która przejęła zadłużenie podatkowe. Podatniczka podkreśliła, że zarówno sędzia-komisarz, jak i syndyk masy upadłości odmówili uwzględnienia jej prośby o spłatę zadłużenia z kwoty uzyskanej ze sprzedaży ww. Spółki. A. C. dodała, że gdyby była młodsza, wzięłaby kredyt i uregulowała całe zadłużenie, ale ma 70 lat i jest ciężko chora. Nie zgadzając się następnie z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji, A. C.- wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na tę decyzję, podnosząc zarzuty, które przedstawiła w odwołaniu. Wyjaśniła ponadto, że od 30 lat leczy się u lekarza rodzinnego, który uzyskał specjalizację pediatry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 29 stycznia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd w sposób wyczerpujący przedstawił i omówił regulację prawną dotyczącą instytucji ulgi w spłacie podatków. Uzasadniając uchylenie decyzji organu odwoławczego, Sąd wskazał, że nie zasługuje na akceptację stanowisko organu, który odmówił wiarygodności dowodowi przedłożonemu przez A. C. na okoliczność stanu jej zdrowia i wysokość ponoszonych wydatków na leki, z powodu wystawienia zaświadczenia lekarskiego przez lekarza pediatrę. Wobec tego, Sąd uznał za nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, przeprowadzoną przez organ odwoławczy, który stwierdził, że skarżąca nie może leczyć się u lekarza pediatry. Sąd wskazał, że skoro organ powziął wątpliwości co do wiarygodności zaświadczenia dotyczącego stanu zdrowia skarżącej, to powinien zwrócić się o przedłożenie dodatkowych dokumentów oraz złożenie stosownych wyjaśnień przez A. C. Powyższe przesłanki umorzenia zaległości podatkowej nie były badane przez organ, co stanowiło naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie zgodnie z art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej, a także naruszenie art. 191 tej ustawy. Wobec powyższego, Sąd uznał, iż sprawa powinna być ponownie zbadana i wskazał, że organ winien w sposób niebudzący wątpliwości ustalić stan zdrowia skarżącej, by można było jednoznacznie stwierdzić, czy istnieją bądź nie, ustawowe przesłanki umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, a nadto czy nie zachodzą okoliczności, przemawiające za odstąpieniem od egzekwowania należności z uwagi na ważny interes strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ww. decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że sprawę odmowy umorzenia skarżącej zaległości podatkowych, Kolegium rozpatruje po raz trzeci - wymieniając jednocześnie poprzednie rozstrzygnięcia organu. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy odniósł się do stanu zdrowia skarżącej i jej sytuacji finansowej wskazując, że z uwagi na wiek skarżącej ([...] lat) nie można uznać, iż została pozbawiona możliwości zarobkowych z powodu złego stanu zdrowia. Organ dodał, że na ogół osoby w tym wieku mają już ustalone źródło utrzymania. Skarżąca posiada rentę rodzinną wynoszącą w 2009 roku [...] zł, a zadłużenie spłaca w ratach, każda w wysokości 500 zł. Ponadto Kolegium dodało, że Podatniczka od wielu lat podejmuje czynności mające na celu uniknięcie wywiązywania się z obowiązku odpowiadania za długi Spółki, której była właścicielem wraz z mężem. W ocenie organu Skarżąca nie kieruje się przesłanką ważnego interesu podatnika czy interesu publicznego lecz poczuciem krzywdy, że obowiązek spłaty zaległego podatku spadł na nią. Organ II instancji wyjaśnił też, że podatki są przymusowym konstytucyjnym świadczeniem publicznoprawnym. Każdy kto jest podatnikiem jest zobowiązany do ich płacenia. Przyznana ulga podatkowa jest odstępstwem od zasady równości podatkowej. Jej przyznanie sprawia, że podatnik staje się uprzywilejowany w stosunku do innych podatników. W związku z tym podatnik, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie przez organ podatkowy ulg w spłacie zobowiązań podatkowych musi udowodnić, że znalazł się nagle, z powodów nadzwyczajnych, przez siebie niezawinionych, w tak trudnej sytuacji finansowej, że zapłata podatku lub odsetek od zaległości zachwieje jego bytem. Następnie, organ wskazał, że w sytuacji życiowej i ekonomicznej Skarżącej nie zaszły żadne zmiany, które mogłyby świadczyć o wystąpieniu przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, pozwalających na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości. Organ wyjaśnił, że zadłużenie Skarżącej zmniejszyło się i wynosi aktualnie [...] zł - egzekucja nadal jest prowadzona i po potrąceniu z renty w znacznej wysokości (wynoszącej 2.188,54 zł), do dyspozycji Skarżącej pozostaje kwota 1.525,48 zł. Dalej organ dodał, że z podobnych, a nawet niższych dochodów, utrzymują się całe rodziny, młode małżeństwa z małymi dziećmi, a podatniczka ma na utrzymaniu tylko siebie. Ponadto, Skarżąca ponosi stałe koszty utrzymania mieszkania, telefonu, itp., na takich samych zasadach i w takiej samej wysokości jak każdy, kto ma lokal mieszkalny. W ocenie organu, wiek Skarżącej stanowi niewątpliwie przeszkodę w uzyskaniu dodatkowych źródeł dochodów, ale nie jest to przesłanka do udzielenia ulgi podatkowej, bowiem podatki płacone są bez względu na wiek podatnika. Skarżąca nie przedłożyła dowodów świadczących o chorobach, z którymi wiązałyby się nadzwyczajne wydatki. Przedłożyła tylko zaświadczenie lekarskie o chorobie przewlekłej wymagającej stałego leczenia, którego koszt wynosi około 400 zł miesięcznie. Zważywszy na wiek Skarżącej, organ uznał, że tego rodzaju przypadłość nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej, a wydatki na zdrowie w tej sytuacji nie są wydatkami nagłymi, niespodziewanymi, noszącymi charakter nadzwyczajny, bowiem pokrywane są z dochodu wynoszącego około 1.500 zł. Organ odwoławczy podniósł, że Skarżąca nie wykazywała nawet, iż stan zdrowia ograniczył jej możliwości w spłacie zadłużenia podatkowego w takim stopniu, iż zachwiane zostały podstawy jej bytu. Według Kolegium argumenty, które A. C.- podniosła we wniosku o umorzenie i w odwołaniu, a odnoszące się do Spółki "U", nie wiążą się z postępowaniem o ulgę podatkową. Organ wskazał, że wyjaśniano Skarżącej, iż ustalenia, związane z obowiązkiem podatkowym i z wysokością zaległości podatkowej, należą do odrębnego postępowania. Rozliczenia z ww. Spółką należą do postępowania cywilnosądowego, a nie do postępowania administracyjnego, wobec czego zarzuty te są bezskuteczne i nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu o umorzenie zaległości podatkowej. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że A. C. nie spełniła żadnej przesłanki, pozwalającej udzielić jej ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, A. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na tę decyzję, podnosząc zarzuty, które przedstawiła w odwołaniu. Ponadto, Skarżąca zarzuciła, że organ ponownie nie uwzględnił treści aktu notarialnego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła, iż została wydana bezzasadnie, pozbawiona jest ona solidności, zawiera "ogólne banalne slogany", które zawierała poprzednia decyzja, w której Kolegium uznało, że lekarz pediatra nie może być lekarzem rodzinnym. Strona skarżąca podniosła również, że w decyzji błędnie wskazano wysokości zaległości podatkowej w kwocie [...] zł, bowiem strona uiściła już [...]zł. W dalszej części skargi A. C.- podała, że jako dziecko przebywała w obozie koncentracyjnym, co negatywnie wpłynęło na stan jej zdrowia, a otrzymała za ten pobyt jednorazowe zadośćuczynienie w wysokości 1.124 euro. Aktualnie jest osobą schorowaną – musi systematycznie poddawać się zabiegowi ściągania płynu z jamy płucnej. Dalej, strona skarżąca dodała, że przedstawiciele administracji chcieli sprzedać Spółkę "U" zakład za 67.000 zł, podczas gdy dzięki działaniom Skarżącej sprzedano go za 800. 000 zł. Dzięki temu Skarb Państwa uzyskał 170.000 zł z tytułu podatku VAT. Skarżąca zaznaczyła, że gdyby była młodsza to zaciągnęłaby kredyt na spłatę zadłużenia, ale z uwagi na jej podeszły wiek banki odmawiają przyznania jej kredytu. Na koniec dodała, że egzystuje dzięki pomocy rodziny. Do skargi strona załączyła kserokopię: wyroku WSA w Szczecinie z 29 stycznia 2010 r. wraz z pismem przewodnim, kserokopię pisma uzupełniającego do wniosku w przedmiocie umorzenia należności podatkowej z 14 kwietnia 2010 r., kserokopię zaświadczenia lekarskiego z 31 marca 2010 r., kserokopię zobowiązań Przedsiębiorstwa Produkcyjno–Handlowego "D" związanych z działalnością Zakładu U w P., kserokopię aktu notarialnego – umowę Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 16 marca 2000 r., kserokopię karty informacyjnej z leczenia uzdrowiskowego nr 277 z dnia 30 września 2009 r., kserokopię badania osteoporozy (2 egzemplarze), kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego (pobyt w szpitalu od 7 do 12 listopada 2007 r.), kserokopię zawiadomienia z 28 czerwca 2002 r., 20 sierpnia 2004 r., 30 kwietnia 2009 r. oraz kserokopię decyzji SKO w Koszalinie z 17 czerwca 2010 r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Sąd po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż w niej podniesione. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, określonych w art. 122, art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej, a przede wszystkim z naruszeniem przepisu art. 153 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.). Przepisy art. 122, art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej obligują organy podatkowe do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, do rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz do przeprowadzenia oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Natomiast, wskazania dotyczące dalszego postępowania są konsekwencją przyjętej przez sąd oceny prawnej i określają sposób działania organu w toku ponownego rozpoznania sprawy, mają one na celu uniknięcie poprzednio popełnionych błędów oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie. Po przeprowadzeniu analizy akt sprawy oraz treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że organ II instancji nie uwzględnił w toku dalszego postępowania, toczącego się po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawomocnego wyroku z dnia 29 stycznia 2010 r. o sygn. akt I SA/Sz 597/09, wskazań tego Sądu co do dalszego postępowania. Według składu orzekającego w sprawie, organ odwoławczy w ponownie prowadzonym postępowaniu podatkowym nie osiągnął celu określonego w przepisach art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz nie wywiązał się z obowiązku nałożonego ww. prawomocnym wyrokiem, gdyż zalecone, uzupełniające postępowanie dowodowe, nie zostało przeprowadzone i nie wyjaśniło istotnej kwestii w sprawie, tj. wiarygodności zaświadczenia lekarskiego przedłożonego przez A. C. na okoliczność stanu jej zdrowia i wysokości ponoszonych wydatków na leki, z uwagi na okoliczność wystawienia zaświadczenia lekarskiego przez lekarza pediatrę. W ww. wyroku z 29 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał za nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, przeprowadzoną przez organ odwoławczy - który stwierdził, że Skarżąca, która jest siedemdziesięcioletnią kobietą, nie może leczyć się u lekarza pediatry, albowiem jest to lekarz specjalista w zakresie nauki o chorobach występujących u dzieci oraz metodach ich leczenia. Zdaniem organu, lekarz ten nie miał wiedzy o podjętym przez nią leczeniu, przyjmowanych lekarstwach, a także ponoszonych kosztach leczenia. Sąd natomiast wskazał, że ocena taka nie jest uprawniona. Sąd ponadto zauważył, że skoro organ powziął wątpliwości co do wiarygodności zaświadczenia dotyczącego stanu zdrowia skarżącej i ponoszonych kosztów leczenia, to powinien zwrócić się o przedłożenie dodatkowych dokumentów oraz złożenie stosownych wyjaśnień przez A. C. na wyżej wskazane okoliczności. W ocenie Sądu, brak badania powyższych przesłanek umorzenia zaległości podatkowej przez organ (tj. dotyczących chorób, na które cierpi Skarżąca oraz wysokość wydatków związanych z leczeniem i ich wpływu na jej egzystencję) stanowiło naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zgodnie z art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej. W związku z tym WSA w Szczecinie w ww. wyroku uznał, że sprawa powinna być ponownie zbadana i wskazał, iż organ powinien w sposób niebudzący wątpliwości ustalić stan zdrowia Skarżącej, by można było stwierdzić czy istnieją bądź nie, ustawowe przesłanki umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, a nadto czy nie zachodzą okoliczności przemawiające za odstąpieniem od egzekwowania należności z uwagi na ważny interes strony. Na podstawie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd wskazuje, że w toku dalszego postępowania organ, uwzględniając te ww. okoliczności, powinien podjąć czynności wykazane w uzasadnieniu ww. wyroku WSA w Szczecinie uchylającym decyzję SKO z dnia [...] nr[...] (do czego organ odwoławczy był zobowiązany na podstawie art. 153 p.p.s.a.), mające na celu ustalenie, czy przedłożone zaświadczenie na okoliczność stanu zdrowia Skarżącej i ponoszonych przez nią wydatków na leczenie zasługuje na atrybut wiarygodności - w tym, z wykorzystaniem środka dowodowego w postaci treści stosownych dokumentów (do przedłożenia których organ zobowiąże stronę) oraz wyjaśnień Skarżącej. W dalszej kolejności organ powinien odnieść się do kwestii stanu zdrowia skarżącej i konieczności ponoszenia przez stronę kosztów leczenia i ocenić, czy okoliczności te mogą stanowić ustawowe przesłanki umorzenia zaległości podatkowej. Ponadto, zauważyć należy, że organ odwoławczy nie nadesłał kompletnych akt administracyjnych, bowiem nie załączono do nich m.in. uchylonej przez WSA w Szczecinie decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...] – uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Wobec wynikającego z art. 153 p.p.s.a. kategorycznego związania zarówno organu jak i sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w sprawie, wyrażonymi w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 597/09, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a. – Sąd orzekł jak w sentencji.