I SA/Sz 637/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej na rzecz skarżącego W. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu 8 lipca 2013 r. decyzję, w której ustalił W S zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w łącznej wysokości [...]zł z tytułu otrzymanych w 2009 r. od innej osoby w drodze umowy pożyczki, środków pieniężnych o łącznej wartości [...]zł. Od ww. decyzji podatnik nie złożył odwołania. W dniu 14 sierpnia 2013 r. (data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym) podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "op". Postanowieniem z dnia 12 listopada 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej pozostawił wniosek bez rozpatrzenia z uwagi na uzupełnienie jego braków przez stronę w terminie. W dniu 23 grudnia 2013 r. (data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym) podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 op. Według podatnika, ww. decyzja została wydana bez podstawy prawnej, gdyż przedmiotowa pożyczka udzielona została mu Danii, a nie w Polsce i z uwagi na powyższe nie powinna być opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu 14 lutego 2014r. decyzję, w której odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia 8 lipca 2013 r. Zdaniem organu, w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 247 § 1 pkt 2 op. Podatnik złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc te same argumenty jak w złożonym wniosku o stwierdzenie nieważności. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu 17 kwietnia 2014r. decyzję, w której utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 14 lutego 2014 r. Zdaniem organu, w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 247 § 1pkt 2 op, gdyż odmienna ocena materiału dowodowego przez podatnika nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji ostatecznej. Podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie art. 247 § 1 pkt 2 i 3 op w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 68, poz. 450 ze zm.). Zdaniem podatnika, przedmiotowa decyzja została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, z przyczyn wskazanych w złożonym przez niego wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że nie zaistniała również przesłanka z art. 247 § 1 pkt 3 op. Sąd wskazał, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, choć nie z powodów w niej podniesionych. Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 18 lutego 2013 r. uchwałę o sygn. akt I GPS 2/12 (dostępna na www. orzeczenia.nsa.gov.pl), w której wskazał, że art. 130 § 1 pkt 6 op ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy. Według Sądu orzekającego w sprawie, powyższa uchwała ma też zastosowanie w niniejszym postępowaniu. W tym przypadku należy mieć na względnie art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r., Nr 41, poz. 214 ze zm.), który stanowi, że od decyzji w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, który wydał decyzję. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa dotyczące odwołań. Sąd podzielił pogląd NSA zaprezentowany ww. uchwale, że "(...) organ (...) zawsze musi się odnieść do zarzutów, zakresu żądania oraz dokonać oceny zgłoszonych dowodów, gdyż te będą zawsze częścią odwołania. Okoliczność ta ma z punktu widzenia instytucji wyłączenia pracownika istotne znaczenie. Rozpatrujący ponownie tę sprawę dotychczasowy pracownik musiałby odnieść się do nich, co w dużej mierze byłoby częstą pokusą do powierzchownej, mało dokładnej i niewnikliwej oceny odwołania. Takie rozpoznanie sprawy naruszałoby prawo obywatela do wniesienia odwołania, które oznacza jego prawo do ponownego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Sprawiedliwość wymusza takie cechy tego postępowania, jak obiektywizm w orzekaniu oraz związaną z tym niezależność osób wydających decyzje podatkowe. To zaś - jak wskazano wyżej - jest istotnym powodem, by stosować przepis art. 130 § 1 pkt 6 ord. pod. także w postępowaniu, o którym mowa w art. 221 ord. pod. Powyższa argumentacja, zdaniem składu powiększonego, w znacznym stopniu osłabia siłę argumentów i tych poglądów, które nie dopuszczają możliwości stosowania art. 130 § 1 pkt 6 ord. pod. w postępowaniu, o którym mowa w art. 221 ord. pod. Z tego też względu na gruncie art. 222 w związku z art. 221 ord. pod. a także art. 26 ust. 2 i 3 u.k.s. nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że odwołania, o których mowa w tych przepisach nie różnią się między sobą. Jest więc kwestią mniej istotną to, że odwołanie, o którym mowa w art. 221 ord. pod. nie uruchamia toku instancji, skoro bezstronność, sprawiedliwość rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym jest konstytucyjnym obowiązkiem organu w ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 78 Konstytucji RP). (...)". Zgodnie z art. 130 op, instytucja wyłączenia pracownika, a także organu podatkowego, stanowi proceduralne zabezpieczenie przed stronniczością pracowników organów administracji publicznej. Pozwala ona uniknąć sytuacji konfliktu ról oraz interesów. Wyłączenie pracownika oraz funkcjonariusza organu podatkowego jest również konsekwencją zasady budzenia zaufania do organów podatkowych oraz zasady prawdy materialnej. Wyłączenie ma charakter działania profilaktycznego, będącego wyrazem urzędowej przezorności. Przesłanki wyłączenia abstrahują od tego, czy ewentualny udział pracownika w postępowaniu może mieć wpływ "korzystny", czy też "niekorzystny" dla strony postępowania. (Ordynacja podatkowa. Komentarz pod red. C. Kosikowskiego, LEX 2013, do art. 130). Ponadto art. 130 op znajduje odpowiednie zastosowanie do wyłączenia inspektora kontroli skarbowej oraz pracownika niebędącego inspektorem kontroli skarbowej (art. 38 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej). Według Sądu, postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest postępowaniem stricte instancyjnym, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru dewolutywnego (nie skutkuje przeniesieniem rozpoznania sprawy do wyższej instancji), to jednak zasada prawdy obiektywnej wymaga, aby tryb rozstrzygnięć wydawanych przez organ rozpoznający sprawę w po raz pierwszy dawał stronie gwarancję procesową, że osoba wydająca decyzję nie będzie następnie brała udziału w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Decyzja administracyjna wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy musi być traktowana jako nowe, samodzielne rozstrzygnięcie, a względy prawdy obiektywnej nakazują wyłączyć pracownika od udziału w postępowaniu, gdy brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zatem, przesłanka wyłączenia pracownika nie podlega jakiejkolwiek ocenie co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż ma charakter bezwzględny. Wskazać należy, że zarówno decyzję z dnia 14 lutego 2014 r., jak i z dnia 17 kwietnia 2014 r. podpisał w ramach posiadanych uprawnień Wicedyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej Inspektor Kontroli Skarbowej GG. Ponadto przy wydaniu decyzji z dnia 17 kwietnia 2014 r. uczestniczył kierownik oddziału H B, co wynika z pieczęci i podpisu, znajdującego się na obu ww. decyzjach. Nazwisko kierownika oddziału widnieje także na wezwaniu skierowanym do podatnika z dnia 29 sierpnia 2013r. (k.280), postanowieniu z dnia 12 listopada 2013 r. (k.288), zawiadomieniu skierowanym do podatnika z dnia 31 stycznia 2014 r. (k.299) i z dnia 7 kwietnia 2014 r. (k.318). Zdaniem Sądu, w postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 14 lutego 2014 r. nie mogły brać udziału ww. osoby, które zgodnie z art. 130 § 1 pkt 6 op podlegały wyłączeniu. Rozpoznanie zarzutów merytorycznych przez Sąd na tym etapie postępowania było przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest rozpatrzyć wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podatnika na ww. decyzję z dnia 14 lutego 2014 r. z pominięciem ww. osób, który brały udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Organ winien wziąć również pod uwagę, że wyłącznie od udziału w sprawie dotyczy też osób wymienionych w upoważnieniu nr [...] z dnia 9 stycznia 2014 r. (k.297). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 ppsa orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego skarżącemu w postaci zwrotu kwoty uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153) i kwoty opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa.