I SA/Sz 639/09

Dnia 22 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie K W wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia [...] Nr [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S wniosek o przyznanie prawa pomocy, który, w dniu [..] r. uzupełniła na urzędowym formularzu PPF, wnosząc o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jest rolnikiem, posiadającym wykształcenie jedynie zawodowe, i ma problemy z rozumowaniem w sprawach prawnych, a nie stać jej na wynajęcia prawnika. Wskazała również, że dochody osiągane z gospodarstwa rolnego są dochodami wyliczonymi w oparciu o przelicznik ogłoszony przez Prezesa GUS. Nakłady na produkcję rolną stanowią kwotę [...] zł, podatek rolny i od nieruchomości –[....] , KRUS – [...] zł. Gospodarstwo rolne jest jedynym źródłem utrzymania strony i jej syna, który świadczy jej niezbędną pomoc w pracach polowych i przy ciężkich maszynach. Oświadczyła również, że po poniesieniu wszelkich opłat, na utrzymanie jej rodziny pozostaje miesięcznie[...] zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że: prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem (lat[...] ) i synem (lat [...] ), posiada dom o powierzchni [...] oraz nieruchomość rolną o obszarze[...] , nie posiada żadnych wartościowych rzeczy ruchomych ani zasobów pieniężnych. Na dochody rodziny składa się natomiast ok. [...] zł otrzymywane przez małżonka strony z tytułu umowy o pracę oraz dochód z gospodarstwa stanowiący rocznie kwotę [...] zł. Skarżąca była dwukrotnie wzywana do przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi na ocenę jej rzeczywistej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na pierwsze wezwanie z dnia [...]r., strona przedłożyła kopie m.in.: – zaświadczenia z dnia [...]r. z Urzędu Gminy w K, z którego wynika, że na dzień wystawienia zaświadczenia K W posiada gospodarstwo rolne o powierzchni[...], co stanowi [...]przeliczeniowych; – zaświadczenia z dnia [...]z Urzędu Gminy w K z którego wynika, że skarżąca jest właścicielką działki nr [...]o pow.[...]\) oraz współwłaścicielką czterech innych działek w różnych udziałach; – zaświadczenia z dnia [...]r. z[...], że syn skarżącej jako domownik z mocy ustawy podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników; – decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok [...] (na kwoty [...]i [...]ł) i [...] (na kwotę [...]zł) oraz dowodów uiszczenia należnych kwot we wskazanych okresach; – zeznań o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym [...]złożonych wspólnie przez skarżącą i jej małżonka, w których wykazano dochód osiągany jedynie przez męża K W ([...].) oraz nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych ([...].); – faktur VAT dokumentujących wydatki ponoszone na: kanalizację, prąd, składki[...]. obowiązkowe ubezpieczenie OC rolników, obowiązkowe ubezpieczenie budynków, ubezpieczenie mienia oraz następstw nieszczęśliwych wypadków. Ponadto skarżąca oświadczyła, że posiada rachunek bankowy w banku[...], jednakże, pomimo zobowiązania jej przez Sąd, nie przedłożyła wyciągu z tego rachunku. Uznając, że powyższe dane nie są wystarczające do rozpoznania wniosku strony, pismem z dnia [...]r. ponownie wezwano skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jej rzeczywisty stan rodzinny i majątkowy oraz możliwości płatnicze, w tym m.in.: – oświadczenia skarżącej, czy oprócz wykazanej we wniosku nieruchomości rolnej o powierzchni [...]ha, ona lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają innych gruntów rolnych, np. na podstawie umowy dzierżawy lub najmu zawartej z innymi osobami fizycznymi lub prawnymi, bądź [...]oświadczenia skarżącej, czy ona lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskały w[..] r. dopłaty do posiadanych gruntów rolnych (np. jednolite płatności obszarowe, uzupełniające płatności obszarowe itp.); – oświadczenia skarżącej o rodzaju działalności rolnej prowadzonej na posiadanych gruntach oraz o posiadanych urządzeniach i maszynach; – oświadczenia skarżącej, czy jej syn oprócz świadczenia pracy w należącym do niej gospodarstwie rolnym, wykonuje także prace na rzecz innych osób (np. na podstawie umowy o pracę, prowadząc działalność gospodarczą, wykonując prace dorywcze) lub kontynuuje naukę; – zaświadczenia z [...] czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają obecnie lub w ostatnim półroczu korzystały z pomocy społecznej; – wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych oraz wyciągów z tych rachunków z ich stanem za ostatnie trzy miesiące; W wyznaczonym przez Sąd terminie skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów, a jedynie w piśmie z dnia[...]. oświadczyła, że w imieniu własnym wycofuje skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S i wnosi o umorzenie postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Z kolei, wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony, Sąd poddaje ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Kryteria tej oceny stanowią wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazała ona, iż nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony oraz jej możliwości płatniczych. Natomiast strona, wzywana dwukrotnie do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązała się w pełni z nałożonych na nią zobowiązań. Jak bowiem wynika z akt sprawy, odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia[...]. skarżąca nie przedstawiła wyciągu z posiadanego przez nią rachunku bankowego. Następnie, ponownie wezwana do nadesłania dokumentów obrazujących sytuację osobistą i materialną, skarżąca dokumentów takich nie przedłożyła, a tylko oświadczyła, że cofa skargę i wnosi o umorzenie postępowania w sprawie. Tymczasem fakt, że strona nie przedstawiła dostatecznych danych, koniecznych do oceny jej aktualnej sytuacji osobistej i finansowej, wyłącza możliwość uznania, że spełnia ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.