I SA/Sz 639/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 kwietnia 2011 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. N.-K. oraz M. K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 4 lutego 2011 r. nr [...] ustalającą podatek od nieruchomości na rok 2011 w kwocie [...] zł, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 520/11 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K., uchylił oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Uzasadniając wyrok, Sąd wskazał, że stosownie do postanowień art. 123 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej: "Ordynacją podatkową" strony mają prawo do udziału w każdym stadium postępowania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że organ podatkowy I instancji doręczył decyzję wszystkim osobom będącym współwłaścicielami nieruchomości w [...] (obejmującej działkę [...]), natomiast organ odwoławczy doręczył decyzję jedynie dwóm współwłaścicielom nieruchomości, tj. A. N.-K. i M. K. W ocenie Sądu organ odwoławczy uniemożliwił pozostałym podatnikom, obronę swoich interesów, do którego to prawa strona była uprawniona na każdym etapie postępowania. Sąd uznał, że przedwczesne jest merytoryczne rozpoznawanie istoty skargi w sytuacji naruszenia przez organ przepisów postępowania wobec braku wezwania wszystkich współwłaścicieli nieruchomości do udziału w sprawie, co skutkowało naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, tj. art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji Podatkowej, wobec czego należało uchylić zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpoznaniu sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia 9 stycznia 2012 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania A. N.-K. oraz M. K. domagających się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz ustalenie zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł odrębnie w stosunku do każdego ze współwłaścicieli, uwzględniając wysokość posiadanych przez współwłaścicieli udziałów, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 4 lutego 2011 r. nr [...] ustalającą podatek od nieruchomości na rok 2011 w kwocie [...] zł: A. N.-K., M. K., M. S., J. M., D. M., B. P., T. M., R. K., C. K., J. M., K. H., B. M.-H., A. J.-J., Z. J., M. J., S. G., M. G., A. K., S. R., K. Z., R. S., A. S., D. K., J. C.-K., S. M., T. M., G. G., M. M., M. S., L. M., R. W., A. J., J. G., B. G., M. P., L. P., S. W., K. K., M. K., J. K., W. K., L. W., W. L., J. L., M. B., B. B., M. R., M. G., A. G., P. K., M. Z., M. S., A. S., A. H., S. H., D. K. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Kolegium wskazało, że A. N.-K. oraz M. K. nabyli nieruchomość stanowiącą niezabudowaną działkę oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m2 oraz udział w wysokości [...] części w działce niezabudowanej oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej drogę wewnętrzną, położoną w obrębie ewidencyjnym nr [...], gmina [...], co wynikało z aktu notarialnego jak również z ewidencji gruntów i budynków. Organ wskazał także, że z aktu notarialnego wynikało, iż Burmistrz w stosunku do działki nr [...] zrezygnował z prawa pierwokupu. Dalej, organ odwoławczy podał, że stanowiąca własność podatników działka nr [...] położona w [...], obręb nr [...], gmina [...], zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, posiada symbol użytku "dr". W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób zgodny z prawem dokonał wymiaru podatku od wyżej wskazanej nieruchomości, uznając, że należy ustalić podatek w tej samej wysokości w odniesieniu do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, niezależnie od ilości i wielkości posiadanych udziałów stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.o.l.". Natomiast odrębne decyzje ustalające wymiar podatku od nieruchomości stosownie do wielkości przypadającego udziału w nieruchomości wspólnej są wydawane jedynie w tych przypadkach, w których wyodrębniono własność lokali (stosownie do art. 3 ust. 5 u.p.o.l.), co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. M. K. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu II instancji i złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 3 ust. 4 i ust. 5 u.p.o.l. poprzez niezastosowanie ustępu 5 tego przepisu, wskazując, że ustalone decyzją Burmistrza z dnia 4 lutego 2011 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2011 rok w kwocie [...] zł winno wynosić jedynie [...] zł, co odpowiada udziału skarżącego we współwłasności nieruchomości w [...], stanowiącą działkę o numerze ewidencyjnym [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 205/12 zawiesił postępowanie sądowe w oparciu o art. 124 w zw. z art. 33 i art. 12 p.p.s.a. wobec śmierci uczestnika postępowania S. M., które podjął dnia 26 czerwca 2013 r. wobec ustalenia spadkobierców zmarłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione. Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, jak również ustalenie, że decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ww. ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 powołanej ustawy). Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w powyżej wskazanym zakresie, Sąd stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że orzekające w sprawie Kolegium nie wykonało zaleceń Sądu wskazanych w wyroku z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 520/11. W wyroku tym Sąd zauważył, że brak wezwania i brak udziału wszystkich stron postępowania w toczącym się postępowaniu odwoławczym i niedoręczenie przez organ odwoławczy decyzji z dnia 11 kwietnia 2011 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2011 rok wszystkim podatnikom, tj. współwłaścicielom nieruchomości stanowiącą działkę niezabudowaną oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], będącą drogą wewnętrzną, położoną w obrębie ewidencyjnym nr [...], gmina [...], stanowiło naruszenie przepisów prawa, co skutkowało uchyleniem decyzji przez Sąd. Jak wynika z decyzji, Kolegium skierowało swoją decyzję do wymienionych w decyzji podatników, jednakże umknęło uwadze Kolegium, że S. M. – który również wskazany jest jako adresat decyzji - zmarł – jak ustalił Sąd w toku postępowania sądowego wobec braku możliwości doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy - dnia [...] r. w [...], a spadek po nim nabyły żona T. M. oraz córki J. M. i M. R. w częściach równych po 1/3 części spadku każda z nich, które spadek przyjęły wprost. Oznacza to, że organ nie wykonał zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 5 października 2011 r. Zaniechanie przez organ zastosowania się do wskazań co do dalszego postępowania, skutkuje uznaniem, iż naruszony został przepis art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się natomiast do kontroli tego, czy organy administracji prawidłowo wykonały wytyczne zawarte w poprzednio wydanym wyroku, a wyeliminowanie stwierdzonych uchybień daje podstawy do kontroli decyzji w pozostałym zakresie. Z taka możliwością nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W tej sytuacji wskazać należy, że ocena prawna i wskazania zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 5 października 2011 r., przesądzają o kierunku rozstrzygnięcia skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Sąd w wyroku tym wskazał na słuszność stanowiska organu II instancji, który zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji "postępowanie podatkowe i decyzja w przedmiocie opodatkowania podatkiem od nieruchomości pozostającej we współwłasności ma obejmować zakresem podmiotowym (strony postępowania, adresaci decyzji) wszystkich współwłaścicieli. Wszyscy oni bowiem są solidarnie odpowiedzialni za zobowiązanie podatkowe, pod warunkiem doręczenia im decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego". Skoro Sąd w wyroku z dnia 5 października 2011 r. wskazał na naruszenia przez organ przepisów postępowania poprzez brak wezwania do udziału w sprawie osób, które brały udział w postępowaniu przed organem I instancji, to uznać należy, że brak wezwania wszystkich współwłaścicieli nieruchomości do udziału w sprawie, w efekcie powoduje nie wykonanie wskazań Sądu i naruszenie art. 153 p.p.s.a. wobec podejmowania czynności do zmarłego podatnika - S. M., którego zgon nastąpił w [...] r. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że organ odwoławczy nie poczynił prawidłowych ustaleń faktycznych, bowiem nie określił w prawidłowy sposób stron postępowania a w konsekwencji nie prowadził postępowania podatkowego z ich udziałem i nie doręczył decyzji wszystkim stronom. Wobec powyższego, wskazać należy, że organ powinien ustalić spadkobierców zmarłego podatnika – S. M., na podstawie prawomocnego postanowienia sądu rejonowego stwierdzić w jaki sposób przyjęli spadek (postanowienie Sądu Rejonowego W [...] Wydział [...] z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt [...]). Po dokonaniu ustaleń w zakresie spadkobierców podatnika S. M. i ustaleniu stron postępowania podatkowego, organ w ponownym postępowaniu przy rozpoznaniu sprawy podejmie stosowne rozstrzygnięcie, w tym oceni wpływ na toczące się postępowanie, okoliczności związanych ze śmiercią podatnika S. M. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania postanowiono zgodnie z przepisami art. 200 p.p.s.a.