I SA/Sz 642/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z 30 lipca 2024 r. nr 3201-IEE[1].7192.22.2024.2, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił J. S. (dalej: zobowiązany lub skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 czerwca 2023 r. nr 390000/154/2023 o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak wyjaśnił organ odwoławczy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z 16 lutego 2023 r. Przedmiotowe tytuły obejmowały kolejno zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy składkowe od stycznia 2015 do marca 2019 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny, zawiadomieniami z 29 marca 2023 r. oraz z 24 maja 2023 r., zajął wierzytelności z wynagrodzenia za pracę. 7 marca 2023 r. zobowiązany złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego obejmującej należności za okres od stycznia 2015 r. do grudnia 2018 r. Postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. nr 390000/154/2023 Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku zobowiązanego. Pismem z 25 lipca 2023 r., nadanym 26 lipca 2023 r., zobowiązany zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę zawieszenia postępowania z przyczyny nie przedstawienia dokumentacji finansowej w sytuacji, gdy przedłożenie tej dokumentacji nie było obowiązkowe, o czym nie został poinformowany. Ponadto zobowiązany zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy z przyczyny nieopłacenia składek bieżących w sytuacji, gdy działalność jest zawieszona i nie ma obowiązku odprowadzania składek. W związku z powyższym, zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy albowiem z uwagi na zajęty rachunek bankowy jest narażony na poniesienie niepowetowanej szkody. Ponadto wskazał, że jest żywicielem czteroosobowej rodziny, w tym dwójki dzieci. Końcowo poprosił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Poinformował, że nie był w stanie go wnieść w przepisanym terminie z powodu choroby syna. W załączeniu przedłożył zaświadczenie lekarskie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r., nr 3201-IEE2.7113.99.2023.2, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w związku ze skargą zobowiązanego, wyrokiem z 13 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 602/23, uchylił powyższe postanowienie Dyrektora Administracji Skarbowej w S.. Sąd stwierdził, iż w jednym postanowieniu organ nie mógł stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia i załatwić jednocześnie wniosku skarżącego o przywróceniu terminu. Jak wskazał w szczególności WSA w Szczecinie, rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu wymaga od organu wydania postanowienia ściśle w tym właśnie przedmiocie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z 30 lipca 2024 r. ,znak 3201-IEE[1].7192.27.2024.1, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z 28 czerwca 2023 r. Następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z 30 lipca 2024 r. znak 3201-IEE[1].7192.22.2024.2 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, po przywołaniu treści art. 58 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 k.p.a.), wiąże się z obowiązkiem osoby dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu jest zatem niedopuszczalne, gdy osoba dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której osoba nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie organu można przyjąć, że zobowiązany dochował należytej staranności w zachowaniu terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia oraz nie wykazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jak ustalono, termin do złożenia zażalenia upływał 19 lipca 2023 r. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Skarżący przedłożył zaświadczenie o niezdolności do pracy w dniach 19-20 lipca 2023 r. Organ zauważył, że obejmowało ono jedynie dwa dni, z czego 19 lipca był ostatnim dniem do wniesienia zażalenia. Zatem zobowiązany zwlekał z dokonaniem przedmiotowej czynności do ostatniego dnia terminu. Nadto w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności w zakresie przestrzegania terminowości czynności procesowych nie można było przezwyciężyć. Pismem z 11 września 2024 roku zobowiązany wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 30 lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 6, art. 7, 7a § 1, art. 8, art. 10 § 1, art 11, art. 77, art. 78, art. 80, art.107 § 3 i art. 138 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, a także zaniechanie obowiązku informowania strony o przebiegu, a przez to nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego co świadczy o braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału sprawy, a także rażącym naruszeniu zasady praworządności, b) art. 6, art 7, art. 8, art. 10§ 1, art. 11, art. 77, art. 78, art. 80, art.107 § 3 i art. 138 k.p.a. w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez błędną analizę materiału dowodowego sprawy w zakresie przyjęcia, że uchybienie terminu nastąpiło z winy zobowiązanego. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący stwierdził, iż po zwrocie akt z WSA w Szczecinie, co nastąpiło 5 lipca 2024 r., organ nie wszczął postępowania administracyjnego, a na pewno nie zawiadomił go o tym fakcie. Przez to uniemożliwił mu czynny udział w postępowaniu, w tym zwłaszcza przedstawienie dodatkowych argumentów i dowodów w kwestii uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Jeśli zaś chodzi o fakt braku winy w uchybieniu terminu wskazał, że w orzecznictwie do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, przerwy w komunikacji, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć nadto charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Nadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 czerwca 2023 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Materialnoprawną podstawę skarżonego postanowienia stanowił art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) stanowiący, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Dla zastosowania art. 58 k.p.a. powinny być zatem spełnione następujące cztery przesłanki: 1. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 2. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu, 3. dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4. dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wniesienie odwołania lub zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (por. Wyrok NSA z 9.05.2023 r., sygn. akt. III OSK 2162/21). We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia skarżący poprzestał na wskazaniu, iż nie mógł go wnieść "z powodu choroby synka". W załączeniu do wniosku dołączył zaś kopię zaświadczenia o niezdolności do pracy w dniach 19 lipca 2023 – 20 lipca 2023 (2 dni). Z przedmiotowego dokumentu wynika, że zwolnieni zostało udzielone celem opieki nad inną osobą która wskazano jako: dziecko urodzone 7 września 2014. Zaświadczenie opatrzono też adnotacją: "chory może chodzić". W ocenie Sądu organ trafnie uznał, iż na podstawie treści powyższego dokumentu wraz z argumentacji przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu brak jest podstaw do uznania że zaistniały okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu. W szczególności brak jest podstaw do stwierdzenia iżby choroba dziecka skarżącego była nagła. Nadto należy wyjaśnić, iż sam brak możliwości świadczenia pracy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem, którego stan zdrowia pozwala na chodzenie, nie oznacza obiektywnej niemożności skorzystania z prawa wniesienia zażalenia czy to przez jego osobiste winienie w organie czy poprzez nadanie na pobliskiej poczcie. W realiach badanej sprawy nie można też nie dostrzegać, iż z wypisu z ewidencji działalności gospodarczej przedkładanego przez skarżącego wynika, że prowadził on działalność gospodarczą między innymi w zakresie konserwacji komputerów i urządzeń peryferyjnych. Tym samym niewątpliwe skarżący miał także wystarczającą wiedzę i umiejętności aby skorzystać z możliwości wniesienia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Stąd nie sposób uznać aby skarżący dochował najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku a uchybienie terminowi do skorzystania ze środka zaskarżenia a uchybienie termonowi nastąpiło bez jego winy ocenianej na podstawie obiektywnego miernika staranności. W zakresie pozostałych twierdzeń skargi należy wskazać, że kwestia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia podlegał ocenie w odrębnym postępowaniu. Jeśli chodzi o stanowisko skarżącego, iż po zwrocie akt z WSA w Szczecinie organ odwoławczy powinien był wszcząć postępowanie administracyjne, to należy wyjaśnić, że jest ono wadliwe, albowiem co do zasady postępowanie odwoławcze nie jest wszczynane z urzędu lecz w następstwie skutecznego wniesienia odwołania (zażalenia) przez uprawniony podmiot. W przypadku wniosku o przywrócenie terminu, stosownie do przywołanego wyżej art. 58 k.p.a., to rolą wnioskodawcy nie organu administracji jest uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Brak jest podstaw do oczekiwania dodatkowego wzywania wnioskodawcy przez organ do przedkładania dowodów czy rozwijania argumentacji przez zainteresowanego. To w interesie wnioskodawcy zabiegającego o przywrócenie terminu (a w konsekwencji domagającego się ingerencji w zasadę trwałości decyzji ostatecznych), leży przytoczenie w stosownym podaniu wszelkich istotnych okoliczności oraz naprowadzenie dowodów uprawdopodabniających przedstawiane twierdzenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji. Cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.