I SA/Sz 646/16

WyrokWSA w Szczecinie2016-10-18

Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Jolanta Kwiecińska, Bolesław Stachura

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić czynność materialno-techniczną w postaci wpisu do ewidencji producentów rolnych, jeśli ujawnią się okoliczności wskazujące na brak przesłanek do dokonania wpisu już w momencie jego dokonywania, a także czy możliwe jest zastosowanie przepisu, który został uchylony przed wydaniem decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że decyzja organu odwoławczego była wewnętrznie sprzeczna. Organ odwoławczy jednocześnie uznał, że skarżąca nie spełnia definicji producenta rolnego, jak i że spełnia definicję rolnika (łącznie z jej komplementariuszem, któremu nadano już numer identyfikacyjny), co jest sprzecznością niedopuszczalną. Ponadto, sąd wskazał na konieczność jednoznacznego rozstrzygnięcia, która z przesłanek odmowy wpisu, określonych w art. 13 u.k.s.e. w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania wpisu, miała miejsce w sprawie.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych, który został dokonany. Następnie organ I instancji wszczął postępowanie w celu uchylenia tej czynności, uznając, że spółka nie spełniała przesłanek do wpisu. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Po uchyleniu przez WSA poprzednich decyzji, organy ponownie wydały decyzje uchylające wpis i odmawiające jego dokonania, powołując się na różne przesłanki, w tym brak posiadania gospodarstwa rolnego przez spółkę oraz uprzednie nadanie numeru identyfikacyjnego jej komplementariuszowi. Spółka wniosła skargę, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz wydanie decyzji bez podstawy prawnej z uwagi na uchylenie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 listopada 2015 r. oraz zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 listopada 2015 r . nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa z siedzibą w P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany: "Dyrektorem ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanego: "Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR") z dnia [...] r. nr [...] o uchyleniu czynności materialno-technicznej i odmowie dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z powyższych decyzji oraz z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy. W dniu 5 listopada 2010 r. złożono wniosek o wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w którym jako wnioskodawcę wskazano A. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Spółkę komandytową z siedzibą w P. (dalej zwaną: "Spółką", "Stroną", "Skarżącą"). Na podstawie powyższego wniosku, uzupełnionego w dniu 14.02.2011 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 16.03.2011 r. dokonał wpisu Spółki do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nadając jej numer [...]. Następnie w dniu 26.02.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu uchylenia czynności materialno-technicznej, polegającej na wpisaniu do ewidencji producentów na podstawie wniosku o wpis do ewidencji producentów i tym samym ustalenia czy zostały spełnione ustawowe przesłanki wpisu do ewidencji producentów przez Stronę na podstawie art. 3 ust. 1-3 oraz art. 12 ust. 3-5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 86) – dalej zwanej "u.k.s.e.". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił czynność materialno-techniczną w postaci wpisu Strony do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz odmówił dokonania wpisu do tej ewidencji. W wyniku postępowania odwoławczego Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskutek wniesionej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Sąd ten wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 214/16 uchylił zaskarżoną decyzję, wraz z poprzedzającą ją decyzją Kierownika Biura Powiatowego w B. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, jako podstawę swego rozstrzygnięcia organy podały art. 13 ust. 1 u.k.s.e. Zgodnie z tym przepisem: "Kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12." Sąd wskazał, m.in. że obecnie nie ulega już wątpliwości, iż przepis ten stanowi nie tylko podstawę prawną odmowy wpisu do ewidencji w momencie składania wniosku, lecz może także stanowić podstawę do uchylenia czynności materialno-technicznej, jaką jest już dokonany wpis i dokonania odmowy wpisu, w sytuacji, gdy ujawnią się okoliczności wskazujące, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonywania wpisu. Konieczne staje się wówczas wyeliminowanie tej wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu na zasadzie analogii art. 13 ust. 1 u.k.s.e. Zatem za nieuprawnione uznał stanowisko Skarżącej, sprowadzające się do twierdzenia, że raz już dokonany wpis nie może być uchylony w żaden sposób. Wskazał, że zdarzyć się może taka sytuacja, że już po dokonaniu wpisu wyjdzie na jaw jedna z dwóch okoliczności, które stanowią podstawę do odmowy wpisu (wnioskodawca nie jest producentem, wnioskodawcy został uprzednio nadany numer ewidencyjny). Zdaniem Sądu wyrażonym w powyższym wyroku I SA/Sz 214/16, przedmiotem oceny organu w takiej sytuacji jest stan faktyczny istniejący w chwili dokonywania wpisu, ustalony w oparciu o okoliczności ujawnione już po dokonaniu wpisu, z których to okoliczności wynika wadliwość dokonanej rejestracji producenta i związanego z nią nadania numeru identyfikacyjnego. Sąd zauważył, że organy odwołując się do definicji obowiązujących w dacie wydania decyzji, pomimo tego, że są to przepisy prawa materialnego, nie wskazały z jakich powodów zastosowały przepisy w tym właśnie brzmieniu, a nie w brzmieniu obowiązującym na chwilę dokonania wpisu. Ponadto Sąd podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym nie wykazano w sposób przekonujący wystąpienia przyjętej w zaskarżonej decyzji przesłanki uchylenia wpisu i odmowy Skarżącej wpisu do ewidencji producentów, o której mowa w art. 13 ust. 1 u.k.s.e., tj. uprzedniego nadania producentowi numeru identyfikacyjnego. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 267 ze zm., dalej zwanej: "K.p.a.") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowego rozpatrzenia oraz brak należytego wyjaśnienia przesłanek, jakimi organy ARiMR kierowały się przy załatwieniu sprawy, a także nienależyte uzasadnienie decyzji przez obszerne cytowanie orzecznictwa i przepisów prawa nie mających bezpośredniego związku z przedmiotem rozstrzygnięcia, z pominięciem okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla załatwienia sprawy. Naruszone również zostały – w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przepisy prawa materialnego krajowego i unijnego, przez ich niewłaściwe zastosowanie w brzmieniu nieodpowiednim do stanu faktycznego sprawy albo wsteczne zastosowanie przepisów do stanu faktycznego istniejącego przed datą ich wejścia w życie lub niemających zastosowania do przedmiotu sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił czynność materialno-techniczną w postaci wpisu Strony do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz odmówił dokonania wpisu do tej ewidencji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na treść art. 13 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e. (Dz.U. z 2004 r. Nr 10 poz. 76 ze zm.), a także art. 2 lit. a i lit b Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30 z 31.1.2009, str. 16-99), wskazujące na przesłanki odmowy nadania numeru ewidencyjnego, definicje "rolnika", "gospodarstwa". Następnie wskazano na ustalenia faktyczne sprawy i stwierdzono, że zarówno w dacie złożenia wniosku o wpis do Ewidencji Producentów, jak i w dacie dokonania tego wpisu, Spółka nie spełniała definicji rolnika, gdyż nie posiadała gospodarstwa rolnego, albowiem grunty, jakie miała przejąć pozostawały we władaniu innej spółki na podstawie umowy dzierżawy, tym samym nie mogła zostać uznana za producenta rolnego w rozumieniu przepisów krajowych. Zdaniem organu, w takiej sytuacji, w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dacie rozpatrzenia wniosku Spółki, skoro nie spełniała ona wymogu bycia rolnikiem (na bazie unormowań wspólnotowych) czy też producentem rolnym (wg norm krajowych), bezwzględnie koniecznym było wydanie decyzji o odmowie dokonania takiego wpisu. W odwołaniu od powyższej decyzji Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie: 1. art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego skutkującego błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na uznaniu, że Skarżąca w dniu dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych i ewidencji wniosków o przyznanie płatności, tj. 16 marca 2011 roku nie posiadała gruntów rolnych i tym samym nie spełniła przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego bądź bycia rolnikiem, w sytuacji gdy skarżąca była w posiadaniu gruntów rolnych, posiadała gospodarstwo rolne i była rolnikiem, co w konsekwencji oznacza, iż spełniła przesłankę bycia producentem; 2. art. 13 ust. 1 u.k.s.e. poprzez jego zastosowanie w postaci uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowy dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w sytuacji, gdy przepis ten został uchylony ustawą o zmianie ustawy o ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności z dnia 23.10.2014 roku (Dz. U. z 2014 poz. 1872; dalej: ustawa zmieniająca) a w konsekwencji naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej. Dyrektor ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, powołując w podstawie prawnej art. 13 ust. 1, art. 3 pkt 3 u.k.s.e. (Dz. U. 2004, poz. 76 ze zm.) w związku z art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy na wstępie wskazał, że Spółka do wniosku z 5 listopada 2011 r. dołączyła Akt Notarialny (repertorium A numer [...]) z dnia [...] roku) - Umowę spółki komandytowej – A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa. Następnie, odwołując się do art. 109 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), zauważył, że Spółka uzyskała wpis do Krajowego Rejestru Sądowego dopiero w dniu 11.01.2011 r. (opublikowany w [...]), a zatem według organu, na dzień złożenia wniosku podmiot ten nie istniał. Dalej w uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy, powołując się na u.k.s.e., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania przez Kierownika Biura Powiatowego zaświadczenia (wskazując na jej nowelizacje), orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdził, że organ I instancji zastosował prawidłowy tryb postępowania i przepisy dla celów ponownej weryfikacji prawidłowości nadania numeru ewidencyjnego i wpisania Strony do ewidencji producentów. Dokonując analizy definicji producenta rolnego w oparciu o przepisy u.k.s.e. obowiązujące w dacie wydania zaświadczenia o nadaniu numeru ewidencyjnego, czyli w dacie 16 marca 2011 r., wskazano, że Spółka pomimo tego, iż składając wniosek twierdziła że spełnia definicję producenta rolnego rozumianego jako posiadacza gospodarstwa rolnego lub rolnika w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, to w toku postępowania wyjaśniającego nie przedstawiła dowodów wskazujących na to, iż była posiadaczem gospodarstwa, a tym samym, że spełniła tę definicję na dzień zarówno złożenia wniosku o wpis do ewidencji, jak i na dzień wydania zaświadczenia o wpisie do ewidencji producentów. Zdaniem organu odwoławczego przedłożone dokumenty w postaci m.in. umów dzierżawy, umów o świadczenia usług, faktur VAT dotyczących tych umów oraz sprzedaży plonów, potwierdzają zasadność oceny, że Spółka nie spełniała definicji rolnika. Dyrektor ARiMR wskazał dodatkowo, że nie jest możliwe nadanie numeru Stronie gdyż zachodzi sytuacja uprzedniego nadania jej numeru producenta. Biorąc pod uwagę formę w jakiej Strona działa (spółka komandytowa) oraz strukturę własnościową i podmiot uprawniony do zarządzania, w ocenie organu mamy do czynienia z podmiotem, który łącznie spełnia definicję rolnika, rozumianego jako grupa osób prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty oraz która prowadzi działalność rolniczą. Zdaniem bowiem organu odwoławczego Strona oraz jej komplementariusz – A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, są podmiotem który łącznie spełnia powyższą definicję, zaś A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nadano już uprzednio numer producenta. W decyzji wskazano dalej, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie powinny oceniać stan faktyczny w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaświadczenia i dokonania wpisu w ewidencji producentów, przedmiotem postępowania jest bowiem ustalenie czy rzeczywiście istniały przesłanki do dokonania wpisu do ewidencji podmiotu. Abstrahując od kwestii zasadności oparcia rozstrzygnięcia o przepis art. 13 ust. 1 u.k.s.e., stwierdzono, że również z obecnie obowiązujących przepisów ustawy wywieść można możliwość weryfikacji w zakresie prawidłowości dokonania wpisu w ewidencji producentów. Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z przepisem art. 13 ust 1 u.k.s.e., kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Wywiódł także, że organ dokonujący wpisu w ewidencji producentów zobowiązany jest do weryfikacji wniosków z uwzględnieniem zasady prymatu prawa europejskiego nad prawem krajowym. Zdaniem organu odwoławczego, biorąc powyższe pod uwagę, zgodnie z definicjami zawartymi w przepisach unijnych, do których odwołuje się u.k.s.e. zasadne było utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję, Strona reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13 ust. 1 u.k.s.e. (Dz. U. 2004, Nr 10, poz. 76 ze zm.), poprzez jego zastosowanie w postaci uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowy dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w sytuacji, gdy przepis ten został uchylony ustawą o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności z dnia 23 października 2014 roku (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872), która weszła w życie 1 stycznia 2015, a w konsekwencji naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja RP) i art. 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej. 2. naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na uznaniu, że Skarżąca w dniu dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych i ewidencji wniosków o przyznanie płatności, tj. 16 marca 2011 roku nie posiadała gruntów rolnych i tym samym nie spełniła przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego i była rolnikiem co w konsekwencji oznacza, iż spełniła przesłankę bycia producentem rolnym; brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i oparcie decyzji na wybiórczo dobranych okolicznościach faktycznych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dodatkowym piśmie procesowym Strona dodatkowo wskazała na naruszenie przez organ art. 16 § 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Przede wszystkim wskazać należy, iż Sąd rozpoznając przedmiotowy spór jest związany zapadłym w niniejszej sprawie, prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15.07.2015 r. sygn. akt I SA/Sz 214/15. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast zgodnie z art.170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak podkreśla się w literaturze ( por. Bogusław Dauter, Komentarz do art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. WK, publ. w systemie informacji prawnej LEX) "Ocena prawna zawarta w wyroku traci moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2014 r., III SA/Gl 889/14, CBOSA)." Wobec powyższego zauważyć należy, że wiążący Sąd w niniejszej sprawie wyrok I SA/Sz 214/15 wydany został w dniu 15.07.2015 r., a zatem już po wejściu w życie w dniu 1.01.2015 r. zmian które uchyliły art. 13 u.k.s.e. oraz wprowadziły art. 2 ust. 2 ustawy zmieniajacej. Tymczasem z wskazań Sądu zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 15.07.2015 r. wynika konieczność stosowania przepisów prawa materialnego, w tym art. 13 u.k.s.e. w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonywania wpisu Skarżącej do ewidencji producentów. Tym samym za nietrafne należało uznać zarzuty dotyczące zastosowania nie tylko art. 13 u.k.s.e., ale również naruszenia art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja RP) i art. 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej. Za nietrafny należało także uznać zarzut naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Skoro Sąd w wyroku z dnia 15.07.2015 r. wskazał na konieczność zastosowania art. 13 u.k.s.e., a jego zastosowanie, jak podnosi Strona zostało uniemożliwione przez uchylenie go przed wydaniem wskazanego wyroku, to Strona winna była wskazany wyrok zaskarżyć skargą kasacyjną. Skoro jednak tego nie uczyniła wyrok ten stał się prawomocny i wskazania w nim zawarte wiązały nie tylko organy, ale także wiążą Sąd obecnie rozpoznający sprawę. Zauważyć należy, że nakazane przez Sąd w wyroku z dnia 15.07.2015 r. badanie zaistnienia przesłanek o których mowa w art. 13 u.k.s.e. w istocie wyklucza zastosowanie w tym samym postępowaniu art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że tak jak Sąd w wyroku z 15.07.2015 r., tak również i Strona w skardze wskazała, iż art. 13 u.k.s.e. stanowi przepis prawa materialnego. Mimo powyższego Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję należy uchylić gdyż w istocie decyzja organu odwoławczego jest wewnętrznie sprzeczna. W myśl bowiem art. 13 u.k.s.e. kierownik biura powiatowego Agencji odmawia w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Organ odwoławczy natomiast analizując sprawę pod kątem przesłanek z art. 13 u.k.s.e. z jednej strony wskazał, że A. sp. z o.o. sp komandytowa nie jest producentem rolnym, z drugiej zaś, że już jej nadano numer identyfikacyjny. Przywołał przy tym definicję producenta rolnego którym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca: - posiadaczem gospodarstwa rolnego lub, - rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia 73/2009 lub, - posiadaczem zwierzęcia Nawiązał zatem do wskazanej wyżej art. 2 lit. a rozporządzenia 73/2009 definicji rolnika, które to pojęcie oznacza osobę fizyczną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium wspólnoty krajowego. Na bazie powyższego organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji prawidłowo ocenił fakt niespełnienia przez Stronę definicji producenta rolnego, rozumianego jako rolnika będącego w posiadaniu gospodarstwa. Podstawą do takiego stwierdzenia było ustalenie, iż Skarżąca nie przedstawiła dowodów, na to, że na dzień złożenia wniosku jak i dzień wydania zaświadczenia o wpisie do ewidencji była posiadaczem gospodarstwa i spełniła definicję rolnika. Organ wyjaśnił że jedyne przedłożone dokumenty dotyczyły umowy dzierżawy zawartej przez Skarżącą z A/ sp. z o.o. jako Wydzierżawiającym w dniu 01.07.2011 r. (podczas gdy zaświadczenie o nadaniu numeru ewidencyjnego wydano dnia 16.03.2011 r.), a nadto dotyczą gruntów zgłaszanych do płatności od 2011 r. przez [...] sp. z o.o. i będących w posiadaniu tej spółki. Organ odwoławczy podniósł także szereg zarzutów pod adresem umowy dzierżawy z dnia 11.01.2011 r. przedłożonej organom wraz z odwołaniem, na mocy której A/ sp. z o.o. wydzierżawiła grunty Skarżącej, w konkluzji stwierdzając, iż nie można uznać, że doszło do wydania gruntów Skarżącej, albowiem nie można ustalić, czy grunty objęte umową dzierżawy z 11.01.2011 r. wyszły z posiadania komplementariusza (A/sp. z o.o.). Z drugiej zaś strony organ odwoławczy uznał, że Skarżąca uzyskała już numer identyfikacyjny. Jako argument przemawiający za tym, iż Strona już uzyskała numer identyfikacyjny organ odwoławczy wskazał, że A/ sp. z ograniczoną odpowiedzialnością sp. komandytowa spełnia definicję rolnika łącznie jej komplementariuszem tj. z A. sp. z o.o. Organ odwoławczy wskazał bowiem, odwołując się do brzmienia art. 2 lit. a rozporządzenia 73/2009, iż mamy do czynienia z podmiotem który "łącznie spełnia definicję rolnika rozumianego grupę osób prawnych, bez względu na status takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium wspólnoty oraz która prowadzi działalność rolniczą". Organ wskazał na powiązania istniejące między Skarżącą a jej komplementariuszem (A. sp. z o.o.) i uznał, iż wobec tego że A. sp. z o.o. posiada już uprzednio nadany w dniu 18 grudnia 2003 r. numer identyfikacyjny, a spełniają one łącznie definicję rolnika rozumianego jako grupę osób prawnych – brak było możliwości nadania Skarżącej numeru identyfikacyjnego. Tym samym organ na stronie 9 zaskarżonej decyzji uznał, iż Skarżąca nie spełnia definicji rolnika, zaś na stronie 11 - na odwrót – iż spełnia definicję rolnika (łącznie z A. sp. z o.o.), przy czym posługiwał się tą samą definicją. Taka sprzeczność jest zdaniem Sądu niedopuszczalna. Definicja rolnika jest jedna i podmiot może ją spełniać bądź nie. Tymczasem zdaniem organu podmiot zarazem spełnia ją oraz jej nie spełnia. Z jednej strony organ wykazywał, iż w dniu składania wniosku i dokonywania wpisu Skarżąca nie była producentem rolnym - posiadaczem gruntu lub rolnikiem, z drugiej zaś wykazywał, iż była ona rolnikiem, w istocie stanowiąc grupę osób prawnych łącznie ze swoim komplementariuszem – A. sp. z o.o., który taki grunt w tym czasie posiadał. Organ zakwestionował bowiem skuteczność umowy dzierżawy zawartej między Skarżącą a A. sp. z o.o. jako Wydzierżawiającym z dnia 11.01.2011 r. wskazując, iż nie można uznać, że doszło do wydania gruntu Skarżącej, albowiem nie można ustalić czy grunty objęte wskazaną umową wyszły z posiadania A. sp. z o.o. Podkreślić należy, iż w wyroku I SA/Sz 214/15 Sąd uchylając poprzednią decyzję organu odwoławczego zauważył, iż organ ten analizując podstawę do odmowy dokonania wpisu, wskazał na okoliczność uprzedniego nadania numeru identyfikacyjnego producenta ([...] sp. z o.o.), natomiast organ I instancji na fakt, iż Skarżąca nie jest producentem rolnym. Sąd nakazał organowi odwoławczemu wyjaśnienie czy w jego ocenie zachodzi tylko jedna czy też obie przesłanki, nie przesądził jednak czy stwierdzenie zaistnienia obu przesłanek jest prawidłowe i dopuszczalne w ustalonym stanie faktycznym. Z wskazań Sądu wynikało jedynie, iż nieprawidłowość w działaniu organu odwoławczego polegała na tym, że organ ten nie ocenił przesłanki odmowy na którą wskazał organ I instancji, uznając w to miejsce, że zaszła druga z przesłanek do zastosowania wskazanego przepisu art. 13 u.k.s.e. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż organ odwoławczy wskazał też, że na dzień złożenia wniosku o wpis do rejestru producentów Strona nie istniała, albowiem nie była jeszcze wpisana do rejestru (Krajowego Rejestru Sądowego), zgodnie zaś z art. 109 kodeksu spółek handlowych spółka komandytowa powstaje z chwilą wpisu do tego rejestru (KRS). Organ w wyczerpujący sposób nie ocenił jednak tego faktu, ani skutków z niego wynikających stwierdził jedynie, iż budzi jego wątpliwości czy jednostka która złożyła wniosek była tożsama z jednostką która ten wpis uzyskała. Skoro organ uznał, że ta kwestia jest istotna dla rozstrzygnięcia, to winien dokonać jednoznacznej oceny jej skutków dla postępowania. Należy przy tym po raz kolejny zauważyć, że skoro w treści decyzji organ wskazuje, iż Skarżąca jest dla celów postępowania o nadanie numeru identyfikacyjnego jednym podmiotem (rolnikiem) z A. sp. z o.o., któremu uprzednio nadano już numer identyfikacyjny, to stoi to w sprzeczności z twierdzeniem, iż w dniu składania wniosku o nadanie numeru podmiot ten nie istniał. Będąc bowiem konsekwentnym należałoby bowiem badać, czy w dniu składania wniosku o wpis nie istniało również A. sp. z o.o. Tylko na marginesie Sąd wskazuje, że zgodzić należy się z zarzutami Strony, iż nieuzasadnione jest stanowisko organu, kwestionujące dopuszczalność zawarcia umowy dzierżawy w tym samym dniu co dzień wpisu Strony do Krajowego Rejestru Sądowego, a także dołączenie jej dopiero do odwołania od decyzji I instancji. Nie ma przeszkód aby spółka komandytowa zawierała umowy w dniu wpisu do rejestru, Strona zaś nie jest pozbawiona inicjatywy dowodowej również na etapie postępowania odwoławczego. Z podanych przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę mając na uwadze art. 153 p.p.s.a. w tym ocenę prawną przedstawioną przez Sąd, organy winny jednoznacznie rozstrzygnąć czy i która z przesłanek odmowy wpisu wymieniona w art. 13 u.k.s.e., w brzmieniu na dzień dokonania wpisu miała miejsce w niniejszej sprawie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło