I SA/Sz 650/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 18 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty oraz umorzenia zaległości z tytułu opłaty za zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawo pomocy Skarżący G. W., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zwrócił się na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką, posiada dom o pow. [...] m kw. oraz otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów, obrazujących jego sytuację majątkową i rodzinną w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o: - zaświadczenie pracodawcy skarżącego o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia netto z ostatnich sześciu miesięcy; - kopię rocznego zeznania podatkowego skarżącego i małżonki za 2011 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym; - zaświadczenie z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy skarżący i jego rodzina korzystają z pomocy społecznej, czy ubiegali się w 2012 r. o jej przyznanie; - zaświadczenie z urzędu pracy czy małżonka i córka skarżącego są zarejestrowane jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku; - zaświadczenie ze szkoły potwierdzające, że córka kontynuuje naukę oraz czy otrzymuje stypendium; - wyciągi ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych przez skarżącego i osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe, w tym lokat, kart kredytowych, z ich stanem z okresu od [...] r. do [...] r.; - wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy. Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożył żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkował się także w żaden sposób do zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Na wstępie należy wskazać, iż skarżący rubrykę formularza dotyczącą zakresu wniosku wypełnił w sposób uniemożliwiającym jednoznaczne stwierdzenie czy ubiega się o zwolnienie od kosztów czy jednocześnie o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (prawo pomocy w zakresie częściowym czy całkowitym). Wobec tego referendarz sądowy pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r. wezwał go do sprecyzowania wniosku, w terminie siedmiodniowym pod rygorem przyjęcia, że wnosi o częściowe prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Wykonując powyższe zobowiązanie, skarżący nadesłał pismo z dnia 21 sierpnia 2012 r., w którym nie wyjaśnił powyższych wątpliwości, powołał jedynie przepisy art. 239, art. 241, art. 242, a także art. 243 § 1 i § 2 , art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Referendarz sądowy, wobec niewykonania w sposób należyty zobowiązania, przyjął zatem, iż skarżący ubiega się jedynie o zwolnienie od kosztów, tj. częściowe przyznanie prawa pomocy, stosownie do pouczenia zawartego w treści wezwania z dnia 9 sierpnia br. Należy jednocześnie wskazać, iż skarżący ma prawo złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w tym w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, na dalszym etapie postępowania. W konsekwencji powyższego, wniosek skarżącego podlegał rozpoznaniu w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej jest możliwe, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Ze złożonego wniosku wynikało, że skarżący prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z żoną i córką, otrzymuje pobory w kwocie [...] zł, posiada dom o pow. ok. [...] m kw., nie ma oszczędności ani żadnych innych zasobów pieniężnych. W związku z tym, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do dokonania oceny możliwości płatniczych strony i jej zdolności do poniesienia kosztów sądowych pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r. została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów pozwalających zweryfikować podane informacje jak i uzupełniających jej wniosek m.in. w zakresie wysokości dochodów z wykazanego źródła utrzymania rodziny i ponoszonych wydatków. Wymagało bowiem potwierdzenia, że skarżący i pozostali członkowie rodziny nie posiadają oszczędności, jak też ustalenia wysokości uzyskiwanych aktualnie dochodów przez skarżącego, ewentualnego posiadania dodatkowych źródeł utrzymania przez żonę i córkę, a także wysokości wydatków na konieczne utrzymanie, ponieważ okoliczności te rzutują na sytuację skarżącego i jego zdolność do poniesienia kosztów sądowych. Skarżący przesyłkę zawierającą ww. wezwanie otrzymał w dniu [...] r., termin na wykonanie zobowiązania upływał [...] r. Jak wynika z akt sprawy skarżący jak dotychczas nie wywiązał się z zobowiązania, co stanęło na przeszkodzie wyjaśnieniu wątpliwości co do jego sytuacji finansowej i w konsekwencji uniemożliwiło poczynienie kategorycznych ustaleń w tej kwestii. Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, skarżący nie wykazał bowiem, że zwolnienia od kosztów sądowych będzie stanowić uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania i jego rodziny. Dane podane w formularzu okazały się zbyt ogólnikowe i nie zostały uzupełnione w sposób określony w wezwaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r., co w konsekwencji spowodowało, że referendarz sądowy nie mógł w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości ustalić sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych skarżącego. Wobec tego należało uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.