I SA/Sz 651/07

Dnia 31 października 2007 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 31 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym za 2000, 2003 i 2004 rok od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżący wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony złożonym następnie urzędowym formularzem PPF. W. Z. wskazał w uzasadnieniu wniosku, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną A. oraz 13 – letnią córką, a na dochody rodziny składają się renta inwalidzka żony skarżącego w kwocie 459,57 zł, zasiłek rodzinny w wysokości 63,00 zł oraz stypendium córki w wysokości 208,00 zł; oświadczył, że sam nie pracuje poszukując na terenie miejsca zamieszkania pracy dla osób niepełnosprawnych, z uwagi na, jak wskazał, niedowład ręki. Skarżący oświadczył, że jest zmuszony korzystać z doraźnej pomocy emerytowanych rodziców, gdyż miesięczne wydatki przekraczają dochody. Odnośnie stanu majątkowego W. Z. oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni 74,43 m², innych nieruchomości oszczędności, przedmiotów wartościowych nie posiada. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 245 § 2 p.p.s.a. ) jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. ( sygn. akt FZ 478/04 - niepubl. ), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W odpowiedzi na kierowane do skarżącego w trybie w/w przepisu wezwanie, skarżący przedłożył: - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. potwierdzające, że skarżący nie złożył zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok, -zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. potwierdzające, że żona skarżącego wykazała w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2006 rok dochód w wysokości 7100,96 zł, - przekaz pocztowy przekazujący żonie skarżącego świadczenie ZUS za wrzesień 2007 r. w wysokości 459,57 zł, - zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z 11.10.2007 r. potwierdzające, że A. Z. w okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 września 2007 r. pobrała świadczenia w łącznej kwocie 292,00 zł, t.j. w postaci zasiłku rodzinnego na dziecko w wysokości 192 zł, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 100 zł, - decyzję Burmistrza Gminy C. z 8 listopada 2006 r. o przyznaniu córce skarżącego stypendium socjalnego w miesiącach od września do grudnia 2006 r. w łącznej kwocie 208,00 zł, - zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w G. Filia w C. z 11.10.2007 r. potwierdzające, że skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych tamtejszego urzędu. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego ( decyzji ) potwierdzającego stan zdrowia W. Z. uniemożliwiający podjęcie pracy fizycznej skarżący przedłożył odpis karty informacyjnej leczenia szpitalnego w dniach od 7 kwietnia do 23 kwietnia 1987 r. na Oddziale Ortopedii z zaznaczonym rozpoznaniem w języku łacińskim i oświadczył jednocześnie, iż skutki wypadku motocyklowego - niedowład prawej ręki i kolana – nie pozwalają na wykonywanie pracy fizycznej. Z kolei odpowiadając na wezwanie do przedłożenia wykazu posiadanych przez skarżącego oraz żonę skarżącego rachunków bankowych ( w tym lokat ) i wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 sierpnia do 30 września 2007 r. skarżący oświadczył jedynie, że nie posiada on, podobnie jak jego żona, żadnych środków na rachunku bankowym. Skarżący odpowiadając na wezwanie oświadczył dodatkowo, że ponad pomoc finansową od ojca uzyskuje kilkadziesiąt złotych miesięcznie ze sprzedaży złomu, a posiadanych ruchomości nie może zbyć, ponieważ "zostały zajęte przez egzekutora skarbowego". Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Po pierwsze zaznaczyć należy, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie może podjąć pracy fizycznej, a jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I Cz 26/87 (opubl. w OSNCP 1988, nr 7-8, poz. 103 ), stan majątkowy i dochody skarżącego należy oceniać w świetle tego, jakie byłyby jego potencjalne możliwości zarobkowe, gdyby je w pełni wykorzystywał. Po drugie wskazać należy, że wbrew wezwaniu nie przedłożono wykazu posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych oraz wyciągu bankowego wskazującego czy, i ewentualnie jak przedstawiały się obroty na posiadanym rachunku ( rachunkach ) bankowym w okresie od 1 sierpnia do 30 września 2007 r. Nie podając przyczyn braku takiego bankowego wyciągu strona złożyła w tym zakresie sporządzone przez siebie oświadczenie. Wprawdzie z przedłożonych dokumentów wynika, że żona skarżącego pobierała we wskazanym wyżej zakresie zasiłek rodzinny i dodatek do tegoż zasiłku z pomocy społecznej, jednak jak wskazano w orzecznictwie ( postanowienie WSA w Białymstoku z 18 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 132/05 opubl. LEX nr 173755 ) za uwzględnieniem wniosku [ o ustanowienie adwokata ] nie może przemawiać podany przez stronę fakt, iż o jej ubóstwie świadczy korzystanie z różnych form pomocy społecznej oraz uzyskiwanie w innych sprawach całkowitego prawa pomocy. W każdej indywidualnej sprawie sąd rozpoznający sprawę samodzielnie rozstrzyga, czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jej zakresie. Przyjęcie zasady, iż sąd jest związany faktem przyznania stronie prawa pomocy w innym postępowaniu (...) administracyjnym oraz że wystarczającym dowodem sytuacji materialnej jest fakt korzystania z pomocy społecznej przez stronę, spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny organ. Jak już wskazano wyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Informacje podane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również wynikające z przedłożonych dokumentów i dodatkowych oświadczeń nie pozwalają na dokonanie jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy i jego rodziny. Stwierdzić zatem należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie wykazała ona w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.