I SA/Sz 654/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2011 r. wniosku J M o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011 p o s t a n a w i a: I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego wpisu od skargi, II. ustanowić adwokata J M w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, uiszczając jednocześnie należny w sprawie wpis od skargi. Do wniosku dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania oraz faktury, rachunki i przelew bankowy, potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach, a także dodatkowych dokumentów, nadesłanych przez Skarżącego wynika, co następuje. Skarżący (74 lat) gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1406 zł netto. J M oświadczył, że nie ma innych źródeł utrzymania. W skład majątku skarżącego wchodzą: dom o pow. 94 m kw., zabudowania gospodarcze – stodoła, obora, a także grunty stanowiące własność skarżącego o pow. 0,68 ha. Skarżący nie wykazał posiadania zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) ani też wartościowych rzeczy ruchomych. J M wskazał na ciążące na nim zobowiązanie wobec Banku [...] w związku z zaciągniętym w styczniu b.r. kredytem w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na leczenie, operację, opał i drobne remonty. Wyjaśnił, że w załączeniu wniosku złożył tylko nieliczne faktury i rachunki. Podał, że ponad udokumentowane wydatki (na ubezpieczenie, lekarstwa, gaz, wywóz nieczystości w kwocie średnio 290 zł oraz "spłata" do banku w wysokości 355 zł ) ponosi również inne wydatki, w szczególności na zakup gazu butlowego (50 zł) oraz zakup opału (6 ton węgla za kwotę 3500 zł). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu, jak i wynikające z przedłożonych dokumentów okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku. Skarżący w sposób dostateczny wykazał bowiem, iż w jego przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym świadczy przede wszystkim sytuacja osobista i materialna skarżącego. Skarżący uzyskuje dochody z emerytury w kwocie 1406 zł miesięcznie, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Podeszły wiek skarżącego, wydatki na leki, a także na konieczne utrzymanie (w tym na opał), to okoliczności, które pozwalają uznać, że nie stać skarżącego na poniesienie kosztów postępowania sądowego, w tym opłacenie pełnomocnika. Wprawdzie wnioskodawca posiada majątek w postaci nieruchomości, ale majątek ten nie jest w chwili obecnej wykorzystywany w sposób przynoszący dochody. Ponadto, jak wynika z akt innej sprawy zawisłej przed WSA w Szczecinie o sygn. akt I SA/Sz 601/09 Skarżący uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata w sprawie oraz z akt tejże sprawy wynika, że skarżący ubiegał się przed sądem powszechnym o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika i pomoc taką uzyskał, co dodatkowo przemawia za uwzględnieniem wniosku strony i w niniejszym postępowaniu. Z uwagi na fakt, że Skarżący wpłacił już kwotę wpisu sądowego w wysokości 100 zł, zasadne było w jego sytuacji przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uwzględnić jego wniosek ponad uiszczoną kwotę. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.